راه مطمئن برای خانه‌دار شدن

شمار نشریه : 170


غلامرضا خراسانی- دکتر آخوندی از ابتدا به فکر جایگزینی برای طرح مسکن مهر بود و بر همین اساس نمونه‌های متنوعی از ساخت مسکن ارائه کرد. مهم‌ترین ویژگی این نمونه‌های ساخت، استفاده از صندوق‌های پس انداز است، تا بر خلاف جریان دولت‌های نهم و دهم، نه تنها سیل بزرگی از اعتبارات دولتی در بخش مسکن وارد نشود، بلکه با راه‌اندازی این صندوق‌ها در بانک‌های مختلف، سرمایه‌های بخش خصوصی به سمت ساخت مسکن حرکت کند. اما جزئیات صندوق پس انداز مسکن به ویژه برای اقشار متوسط و ضعیف جامعه چگونه است؟ حسین عبده تبریزی به این سؤال پاسخ گفته است:

توسعه بازار رهن با اقساط طولانی برای خرید مسکن

مشاور وزير راه و شهرسازي در امور مديريت و تأمین مالي معتقد است؛ صندوق‌هاي پس‌انداز مسكن مي‌تواند سقف‌هاي متعددي داشته باشد تا به درد افرادي كه اولين مسكن خود را خريداري مي‌كنند هم بخورد و با توجه به نرخ تورم بالا، بعيد است صندوق را بتوان طوري طراحي كرد كه وام‌هاي بيشتر از 100 ميليون تومان اعطا كند.

حسين عبده تبريزي با بيان اين مطلب گفت: هدف آن است كه صندوق پس‌انداز مسكن به بانك مسكن محدود نباشد و ساير بانك‌ها نيز بتوانند هرچه زودتر صندوق‌هاي پس‌انداز مسكن را راه‌اندازي كنند تا امكان پس‌انداز مردم براي خريد مسكن جديد يا بهبود مسكن قبلي آنان ممكن شود. هر بانكي متناسب با نمونه‌ای كه نهايتاً بايد ورود و خروج پول آن صندوق باهم بخواند، اقدام به تشكيل صندوق پس‌انداز مسكن و اعطاي تسهيلات بلندمدت (مثلاً 15 ساله) براي خريد مسكن خواهد كرد.

وي افزود: دولت از اين نظر از تشكيل صندوق‌هاي پس‌انداز مسكن حمايت مي‌كند كه بازار رهن را توسعه مي‌دهد. يعني منابع بلندمدت در دسترس قرار مي‌گيرد تا مردم بتوانند با اقساط طولانی مدت مسكن خود را خريداري كنند. انبوه‌ساز وقتي مطمئن شود خريداري براي مسكن وي هست و پول بلندمدتي وجود دارد كه 15 ساله مسكن را خريداري كند، آنگاه مي‌تواند منابع کوتاه مدت ساخت يك ساله يا دو ساله مسكن را فراهم كند. همه بانك‌ها آماده‌اند پول دو ساله براي ساخت‌وساز به انبوه‌سازان بدهند، منوط بر آنکه مطمئن شوند خريداري براي مسكن توليدي آنها وجود دارد. بنابراين، تقويت بازار رهن به معنی تقويت انبوه‌ساز هم هست، چرا كه انبوه‌ساز مطمئن خواهد بود خريداري براي محصولات توليدي او در دسترس است.

عبده تبريزي ادامه داد: بنابراين دولت در حمايت از صندوق‌ها محدود به صندوق‌هايي خواهد شد كه به زوج‌هاي جواني كه اولين مسكن خود را خريداري مي‌كنند و يا به اقشار كم‌درآمدي كه مسكن خود را بعد از سال‌ها اجاره‌نشيني خريداري مي‌كنند، تسهيلات مي‌دهند. يعني، اگر دولت پولي در بساط داشته باشد، به جای اينکه با آن مسكن بسازد و به مردم بدهد، بهتر است آن پول را اهرم نموده و تفاوت سود پرداخت كند تا بانك‌ها چندين برابر پول دولت، به مردم تسهيلات بدهند. فرض كنيد اگر دولت 100 ميليارد تومان دارد، يك راه آن است كه با آن 100 ميليارد تومان چند خانه بسازد و به مردم تحويل دهد، اما راه مناسب‌تر آن است كه 100 ميليارد تومان را اهرم كند و از نظام بانكي هم 1000 ميليارد تومان تسهيلات در اختيار مردم قرار دهد تا تعداد بيشتري خانه خريداري شود.

داستان را کامل تعریف کنید

اما مردم چند سال باید صبر کنند تا بتوانند از منابع صندوق‌های پس انداز استفاده کنند؟ برای این کار چه میزان باید سپرده‌گذاری کنند؟ از اینها مهم‌تر، آیا افزایش سقف وام، قیمت مسکن را افزایش نمی‌دهد و بالا رفتن سقف خريد مسكن، طرف تقاضا را تحريك نمي‌كند؟ مشاور وزير راه و شهرسازي در امور مديريت و تأمین مالي معتقد است؛ کسانی که این حرف‌ها را می‌زنند همه داستان را تعریف نکرده‌اند.

عبده تبريزي در پاسخ به اين پرسش كه مردم چند سال بايد صبر کرده و چه ميزان سپرده‌گذاري كنند، گفت: اين بستگي به صندوق پس‌انداز مسكن هر بانك خواهد داشت. طبيعي است مبلغ وام با طولانی شدن دوره سپرده‌گذاري افزايش مي‌يابد و صندوق‌هاي جديد با صندوق‌هاي پس‌انداز مسكن بانك مسكن چندان متفاوت نخواهند بود.

موافقان و مخالفان هم حرف‌هایی برای گفتن دارند

همانند هر طرح دیگری، راه‌اندازی صندوق‌های پس انداز و استفاده از سپرده‌های خود مردم برای خانه‌دار کردن آنها موافقان و مخالفانی دارد و در این خصوص صحبت‌ها و نظرات اعضای کمیسیون عمران مجلس، به عنوان نمایندگان مردم بیش از دیگران محل اعتنا و توجه است. در این کمیسیون تخصصی برخی اعضا این طرح را راهکاری مناسب برای خانه‌دار شدن مردم می‌دانند و برخی دیگر نه!

همه قادر به پس انداز نیستند

نایب‌رییس کمیسیون عمران مجلس معتقد است؛ در شرایط کنونی افراد آسیب‌پذیر و کم درآمد جامعه قادر به
پس انداز سرمایه‌های خود نیستند و بعید است چنین راهکاری بتواند افراد فاقد مسکن و اجاره‌نشین را راضی کند.

علی‌اکبر آقایی مغانجوقی با اشاره به اینکه طرح صندوق پس انداز مسکن در گذشته نیز انجام شده است، گفت: طرح صندوق پس انداز مسکن مقوله‌ای جدید محسوب نمی‌شود، اما باید دید این طرح با چه میزان اندوخته و چه مدت زمان و با توجه به تورم موجود در جامعه، چقدر می‌تواند تبدیل به یک واحد مسکونی شود.

نماینده مردم سلماس در مجلس شورای اسلامی، افزود: نباید انتظار داشته باشیم که تمامی دهک‌های جامعه بتوانند سرمایه‌های مالی خود را پس انداز کرده و آن را تبدیل به واحد مسکونی کنند.

آقایی مغانجوقی اظهار کرد: در شرایط کنونی کارمندی که از حداقل حقوق دریافتی برخوردار است، چگونه می‌تواند مابقی درآمد خود را پس انداز کند. این نماینده مردم در مجلس نهم، عنوان کرد: صندوق پس انداز مسکن برای اقشار متوسط جامعه می‌تواند راهکاری مناسب تلقی شود، چرا که چنین اقشاری می‌توانند چندین سال سرمایه‌های مالی خود را اندوخته و به واحد مسکونی تبدیل کنند.وی افزود: اگر دولت بتواند راهکاری مناسب ارائه دهد که خانواده‌های ایرانی در مدت 5 سال با تسهیلات ویژه صاحب‌خانه شوند، طرح صندوق پس انداز مسکن می‌تواند مناسب باشد، اما بازهم این طرح مشمول افراد متوسط جامعه خواهد بود و دهک‌های پایین جامعه از این دایره خارج خواهند شد.نایب‌رییس کمیسیون عمران مجلس، خاطرنشان کرد: قطع شدن پروژه مسکن مهر آسیب‌هایی را به همراه خواهد داشت، چرا که اقشار آسیب‌پذیر جامعه به مرور زمان توان صاحب‌خانه شدن را از دست می‌دهند، از این رو طرح مسکن مهر و همچنین صندوق پس انداز مسکن توأم با یکدیگر می‌توانند التیام‌بخش بازار مسکن باشند.

صندوق پس انداز، راهی میان‌بر برای خانه‌دار شدن

اما دیگر عضو کمیسیون عمران مجلس بر این باور است که صندوق پس انداز مسکن می‌تواند راهی برای خانه‌دار شدن مردم تلقی شود.

محمدرضا رضایی کوچی با اشاره به اینکه صندوق پس انداز مسکن می‌تواند راهی برای خانه‌دار شدن مردم تلقی شود، گفت: سیاستی که افراد مبلغی را در صندوق پس انداز مسکن سرمایه‌گذاری کنند و سپس 5 تا 6 برابر آن مبلغ، تسهیلات دریافت می‌کنند، سیاستی پذیرفته شده است، اما تنها در اجرا و شکل کلی با پروژه مسکن مهر تفاوت خواهد داشت.نماینده مردم جهرم در مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: در شرایط کنونی که قشر جوان کشور با معضلی با نام مسکن مواجه هستند و برای صاحب‌خانه شدن نیز از آورده مالی مناسبی برخوردار نیستند، طرح‌هایی همچون صندوق پس انداز مسکن راهی میان‌بر برای خانه‌دار شدن محسوب می‌شود.رضایی کوچی عنوان کرد: هرچند در طرح صندوق پس انداز مسکن ابهاماتی وجود دارد، اما باید عنوان کرد تنها راهی که می‌تواند افراد فاقد مسکن را صاحب‌خانه کند حمایت‌های دولت و بانک‌ها کشور از اقشار آسیب‌پذیر جامعه است.این نماینده مردم در مجلس نهم، در پاسخ به این پرسش که آیا پرداخت تسهیلات مسکن باید از انحصار بانک مسکن خارج شود یا خیر، اظهار کرد: بانک‌های کشور باید وظایف تخصصی خود را به نحو احسن انجام دهند، لذا رسیدگی به وام‌های بخش مسکن منحصر به بانک مسکن است، همان‌گونه که بانک کشاورزی به امور مربوط به وام‌های بخش کشاورزی می‌پردازد، از این رو ارائه خدمات بانک مسکن در پرداخت تسهیلات مسکن، باید تداوم داشته باشد.عضو کمیسیون عمران مجلس، خاطرنشان کرد: صندوق پس انداز مسکن شیوه و مدلی جدید همانند طرح مسکن مهر تلقی می‌شود که می‌تواند تا حدودی مشکلات افراد فاقد مسکن و اجاره‌نشین را مرتفع کند.