نشریه شماره   166   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

راه و شهرسازي به فکرمنابع مالی جدید باشد


گروه بازار ساختمان: اولين گفتگويي كه با عباس آخوندي داشتم پيش از رسيدن وي به پست وزارت راه و شهرسازي و پس از سخنرانی‌اش در دانشگاه شريف بود كه به شدت طرح مسكن مهر را ناكارآمد می‌دانست. حال اين منتقد ديروز با آنكه همچنان بر نظراتش تاكيد دارد بر آن است تا اين مسير را البته با تفاوت‌هایی ادامه دهد. يكي از اهمیت‌های مسكن مهر اين است كه نمی‌توان آن را خوب دانست چرا كه چالش زا بود و نمي توان آن را بد دانست چراكه نياز جامعه به آن غير قابل انكار است.

دكتر حميد حسيني، رئيس كميسيون اصل 44 اتاق بازرگاني ايران و عضو هیئت‌مدیره اتحاديه صادركنندگان خدمات فني و مهندسي و عضو هيئت نمايندگان اتاق تهران و ايران است. از اين رو می‌توان وی را نمايندگان بخش خصوصي دانست كه می‌تواند در زمينه فرصت‌ها و چالش‌های مسكن مهر به عنوان بزرگ‌ترین طرح تاريخی در بازار مسكن كشور و يكي از بی‌نظیرترین طرح‌ها در جهان طرف سخن قرار داد. گفتگوی پیم ساختمان با این کارشناس اقتصادی را با هم می‌خوانیم:

پيام ساختمان: بهبود فضاي کسب‌وکار تا چه ميزان می‌تواند بر بازار مسكن موثر باشد؟

دولت جديد در همه بخش‌ها برنامه‌های خود را ارائه كرده ، با رأی مردم و كمك مجلس روي كار آمده و داراي تجربه است. بر اين مبنا می‌توان اميد داشت كه رويكردها و دیدگاه‌های كلي، سیاست‌ها و همچنين مديريت اجرايي تغيير كند لزوما اگر اين سه اتفاق روي دهد فضاي کسب‌وکار بهبود می‌یابد و در نتيجه اهداف اصلي برنامه‌های اقتصادي درون دولت كه شامل تثبيت اقتصادي، رقابت‌پذیر كردن اقتصاد كشور و تعامل بيشتر با جهان خارج است. براي نيل به اين منظور لازم است كه هر وزارتخانه برنامه اجرايي دقيق ارائه كند . بايد توجه داشت که وزرا اولويت برنامه‌های خود را اعلام کرده‌اند و نمی‌توان توقع داشت كه ظرف يك روز آنها يك برنامه جامع كاربردي ارائه كنند.

پيام ساختمان: به هر حال دولت جدید تا چه ميزان می‌تواند بخش مسكن را متحول كند؟

يكي از بحث‌های چالش‌برانگیز كه مي تواند پاسخ صحيح به آن بازار مسكن را با آينده اي روشن روبه رو كند، بحث مسكن مهر است كه به نظر می‌رسد گسترش اين پروژه منتفي است. انديشه مسكن مهر از یک سو توانست براي كارگران خانه بسازد و از طرف ديگر با متورم كردن اقتصاد كشور همان كارگران را با چنان كاهش قدرت خريدي روبه رو ساخت كه اين قشر بزرگ از جامعه ديگر توانايي حضور در بازار مسكن بدون حمايت دولت را نداشته باشند. به بيان ديگر بزرگ‌ترین مشکل این است که به جاي استفاده از منابع مالي نظام بانكي براي ساخت مسكن مهر، در اقدامی که منجر به خلق پول شد، از منابع بانك مركزي استفاده شده است. نتيجه چنين اقدامي را می‌توانید ببينيد؛ قيمت زميني كه مثلاً در اطراف تهران متري 300 هزار تومان بود به بالاي 700 هزار تومان رسیده است. با اين حساب كارگري كه قبلاً می‌توانست در اطراف تهران خانه‌دار شود اكنون دستش را بايد پيش دولت دراز كند.

براي رفع مشكل مي توان از صندوق توسعه ملي براي تامين مالي بخش مسكن استفاده كرد چرا كه اين صندوق جزئي از بانك مركزي نيست و اگر اين كار انجام شود می‌تواند بدون آنکه باعث تورم شود، سرمايه براي ساخت و ساز را فراهم كند.

می‌دانیم كه قیمت‌ها به شرايط چند سال قبل باز نمی‌گردد و تثبيت شرايط تنها كاري است كه دولت می‌تواند در كوتاه مدت انجام دهد. اين پروژه به دليل اينكه 30 هزار ميليارد تومان منابع مالي آن از طريق بانك مركزي در اختيار بانك مسكن قرار گرفته است، موجب شد تا حدود 120 هزار ميليارد تومان نقدينگي سرگردان ايجاد كند و حالا آن نقدينگي، اقتصاد را متورم كرده است. تأثیر مسكن مهر به دليل استقراض از بانك مركزي مشابه اين مثال است كه شخصي براي كاهش وزن خود به ورزش سخت بپردازد و مثلاً 200 كالري بسوزاند و بلافاصله، با خوردن مواد كالري زا 500 كالري دريافت كند.

پيام ساختمان: ولي عباس آخوندي اعلام كرده كه مسكن مهر متوقف نمی‌شود؟

طبق آمار تنها 550 هزار واحد تحویل‌شده و آنچه كه وعده داده‌شده یک و نیم ميليون واحد است و منابع لازم براي تكميل آنها بيش از 50 هزار ميليارد تومان است اصولاً از توان كشور خارج است. از اين رو بايد براي اين مسئله راهکاري بينديشند. از طرف ديگر هيچ دولتي نمی‌تواند مسيري را كه آغازشده به ناگهان تغيير دهد و قطعاً آقاي آخوندي امروز نمی‌تواند اعلام كند كه مسكن مهر را متوقف می‌کند، چون مردم پول داده‌اند و دولت نيز تعهد كرده است. از اين رو دولت جديد بايد تا مدتي همان مسير را ادامه دهد. اما مشكل اساسي مسكن مهر، وابستگي به بانك مركزي است چرا كه تأمین مالي آن را بانك مركزي انجام داد.

پيام ساختمان: اگر مسكن اجتماعي رويكرد وزارت راه و شهرسازی قرار گيرد، می‌تواند شرايط را تغيير دهد؟

موفقيت هر طرحي در بخش مسكن وابسته به اين است كه منابع مالي لازم آن از کجا تأمین شود. چنين اقدامي تا آنجا مهم است كه اگر وزارت راه و شهرسازي منابع جديدي براي تأمین هزینه‌های ساخت مسكن مهر نيابد ، تداوم مسكن مهر هم به سود كشور نيست.

پيام ساختمان: استفاده از صندوق توسعه ملي چه تاثیري خواهد داشت و آیا راهکار دیگری نیز می‌تواند مطرح باشد؟

براي خروج از اين چالش بايد به فكر منابع مالي جديد بود. يكي از راهکارها اين است كه وزارت راه و شهرسازي مسير تأمین مالي را تغيير دهد. مثلاً از منابع خارجي يا منابع بانكي استفاده كند يا اينكه با تقويت نظام بانكي از طريق تغيير نرخ سود بانكي بتواند از نظام بانكي براي ارائه تسهيلات استفاده كند. همچنين دولت می‌تواند اعلام كند افرادي كه مسكن مهر را دريافت کرده‌اند و براي آزاد كردن سند خانه خود تمايل دارند می‌توانند هزینه‌های آن را بپردازند و بعد از آزاد شدن سند با توجه به افزايش قيمت مسكن اين مالكان مي توانند اخانه‌های خود را دهند .