نشریه شماره   166   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تولد دوباره میراث فرهنگی


گروه معماری و دکوراسیون: سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري از ابتدای شکلگیری، مورد بسیاری از اظهارنظرها قرار گرفت، چنانکه مي‌توان آن را از جمله سازمان‌هاي پرحاشيۀ دولت‌های نهم و دهم دانست.که شايد يکي از دلايل آن تغييرات پي در پي مديريتي و برنامه‌ريزي‌های مختلف در اين سازمان باشد. با روی کار آمدن دولت یازدهم، محمدعلی نجفی معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شد. او نیز طی حکمی سیدمحمد بهشتی را به مشاورت رئیس سازمان در امور مربوط به میراث فرهنگی منصوب کرد. با توجه با این انتصاب برآن شدیم با مهندس سیدمحمد بهشتی، رئیس سابق سازمان میراث فرهنگی گفتگویی با محوریت اهمیت این سازمان و اولویت‌های دولت جدید در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری داشته باشیم:

پیام ساختمان :آیا انتصاب نجفی به ریاست سازمان میراث فرهنگی ،گردشگری و صنایع دستی انتخاب درستی بوده است؟ آیا وزیری که سال‌ها در وزارت آموزش و پرورش حضور داشت می‌تواند انتخاب مناسبی برای سازمان میراث فرهنگی باشد‌؟

از دلایل این انتصاب مطلع نیستم، با شناختی که از دکتر نجفی دارم به نظر من یکی از بهترین انتخاب‌های دولت روحانی است، زیرا وی در دوران کاری‌اش هیچ‌گاه از مقوله فرهنگ جدا نبوده و در تشکیل سازمان میراث فرهنگی نقش به سزایی داشته است. ضمن اینکه دکتر نجفی با وجهه آكادميك، توان مديريتي و قدرت اجرايي بالايي كه دارند به يقين مي‌توانند صنعت گردشگري و حوزه‌هاي وابسته را به مسير صحيح كه برازنده ايران است، هدايت كند. به نظر من شانس با سازمان میراث فرهنگی یار بوده‌است. این سازمان در بخش میراث فرهنگی، ساختاری کاملاً علمی دارد و با توجه به سوابق آقای نجفی در دورۀ وزارت بر آموزش و پرورش و حضور او در عرصۀ علمی کشور،‌ می‌تواند برای این سازمان مفید باشند. این سازمان در بخش گردشگری مستلزم برنامه‌ریزی و تعامل بین دستگا‌هی است و سوابق حضور آقای نجفی در مدیریت سازمان برنامه و بودجه می‌تواند، کمک خوبی برای ریاست او در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری باشد. نجفی از مدیران کارکشته کشور است و می‌تواند ویرانه‌ای مثل سازمان میراث فرهنگی را از نو برپا کند.

پیام ساختمان :دکتر نجفی برای ارتقای سطح کیفی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری چه تدابیری اندیشیده است؟

تاکنون برنامۀ تدوین شده‌ای از سوی ایشان ارائه نشده ، این سازمان در طول سال‌ها دچار صدمات فراوانی شده و با وجود این صدمات نمی‌توان به ارتقای سطح کیفی فکر کرد. سازمان نیازمند تأسیس دوباره در دوران ریاست نجفی است و بعد از تولد دوباره می‌توان تصمیمات جدی برای ارتقای سطح کیفی این سازمان گرفت.

پیام ساختمان :به نظر شما کدام یک از سه حوزۀ میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای آقای نجفی در اولویت قرار دارد؟

در سازمانی مانند میراث فرهنگی که فعالیت‌های زیادی دارد، نمی‌توان گفت پر اهمیت‌ترین حوزه کدام است، چون متأسفانه به هر دلیلی این سازمان در وضعیت خوبی به سر نمی‌برد و باید فعالیت‌های اورژانسی در این سازمان انجام شود. رویکرد مدیران جدید سازمان در ارتباط با مبحث میراث فرهنگی همان رویکرد فرهنگی است که عقبه اجتماعی میراث را باید تقویت کرد. سازمان از نظر وظايف سه ركن اصلي دارد: ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي که به نظر من مهم‌ترين كار، ايجاد تعادل و تعامل بين اين سه ركن اصلي است و هويت و فرهنگ سازماني بر مبناي اين سه ركن بايد تعريف شود و همه از آن دفاع كنند تا با اين كار هويت به ميراث فرهنگي و گردشگري بازگردد.

اما به اعتقاد من بیشترین آسیب را بخش میراث ‌فرهنگی متحمل شد؛ چون آسیب‌های این بخش قابل بازگشت و جبران‌پذیر نیست، وقتی یک بافت یا محوطۀ تاریخی آسیب دید، دوباره نمی‌شود آن را به حالت قبل برگرداند. در حالی که در بخش گردشگری و صنایع دستی اینگونه نیست و می‌شود ایرادات را رفع کرد. با توجه به اوژانسی بودن وضعیت میراث فرهنگی اولویت با آن است و این بدان معنی نیست که اهمیت یا ارزش گردشگری یا صنایع دستی پایین‌تر از میراث فرهنگی است؛ بلکه وضعیت آنها به اندازۀ وضعیت میراث فرهنگی اسفناک نیست.

پیام ساختمان :بسیاری از کارشناسان و فعالان و کارشناسان میراث فرهنگی معتقد به تفکیک بین بخش‌های مختلف سازمان یعنی میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هستند؛ آیا این تفکیک از نظر شما هم اهمیت دارد؟ و آیا می‌توان با این تفکیک وضعیت موجود را بهتر کرد؟

سال‌ها پیش برای ادغام نشدن گردشگری و میراث‌فرهنگی نامه‌نگاری‌های فراوانی به سازمان مدیریت، که این موضوع را پیگیری می‌کرد، فرستادیم، اما راه به جایی نبردیم. سطح سازمانی این دستگاه‌ها تناسبی با وظایف قانونی‌شان ندارد، یک ویژگی خیلی مهم در ارتباط بین این دو دستگاه وجود دارد و آن هم این است که با یکدیگر تجانس ندارند. به هر حال آن موقع ما نتوانستیم این حرف را پیش ببریم، اما تلاش کردیم اگر این اتفاق افتاد در لایحه‌ای که به مجلس برده می‌شود، اولویت میراث‌فرهنگی مد نظر باشد. همینگونه هم شد و در واقع بنا بر لایحه ادغام، سازمان میراث‌فرهنگی ارتقا یافت و بخش گردشگری به آن ضمیمه شد.این تلفیق به دلیل همین نبود ‌تجانس و ‌توجه به تفاوت‌های ماهوی این دو دستگاه نتوانست نتیجه مفیدی داشته باشد، نتیجۀ آن هم این بود که در هشت‌سال گذشته خسارات سنگینی به هر سه بخش ‌وارد شد. من فکر می‌کنم باید از تجربۀ این هشت‌سال عبرت بگیریم تا به نتیجه بهتری برسیم. در کل اینها سه دستگاه متفاوت با سه کیفیت متفاوت هستند، اینها می‌توانند سه دستگاه کاملا مستقل زیرمجموعه یک وزارتخانه باشند، به نظرم باید این اتفاق بیفتد. این سه بخش وقتی زیر مجموعه وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد و صنایع بودند هرکدام یک سازمان بودند، اما الان با هم یک سازمان شده‌اند، و جزو معاونت‌های رییس‌جمهوری هستند آن موقع ذیل وزارتخانه‌ها بودند.

پیام ساختمان : در شرایط فعلی تحریم نفتی که قرار داریم چه کمکی از بخش‌های سه‌گانۀ سازمان برای تأمین بودجه و ارزآوری می‌توان گرفت؟

در این خصوص باید بگویم سازمان میراث فرهنگی کنونی مانند درخت بریده شده است و در این وضعیت نمی‌توان انتظار میوه از این درخت بی سر و پیکر داشت، چرا که وضعیت کنونی میراث فرهنگی وضعیت مناسبی نیست که ما انتظار ارزآوری نیز داشته باشیم، مطمئناً مقوله ارزآوری به این زودی‌ها تحقق نمی‌یابد. برای رسیدن به وضعیت مطلوب در مباحث این سازمان به زمان طولانی نیاز داریم، این سازمان طویل نیازمند بازنگری، برنامه‌ریزی و نظارت‌های اساسی است و اینها به زمان زیادی نیاز دارد.