جامعه مسئول تر با روش های خلاقانه

این رویکردی اساسی است که ما شهر را میسازیم و شهر ما را و واکنش متقابلی ایجاد میشود که آثار آن در عرصه های مختلف از هنر مدرن گرفته تا زندگی مدرن بازنمود دارد. رویکردی که تفسیرهای خرد و کلان اجتماعی، همه را در بر میگیرد، خرد را در نظر دارد و نقش شهروندان را قدر مینهد و به همین واسطه مسئولیت اجتماعی و کنش فردی نیز مطرح میشود اما به سنت قدیمی جامعه شناسی یعنی نسبت امر اجتماعی به اجتماع نیز بیاعتنا نیست. به همین قیاس میتوان پرسید که مشکلات شهری چقدر برخاسته از ساختار معیوب شهرسازی و مدیریت کلان است و تا چه حد ریشه در زندگی روزمره شهروندان دارد.هویت های چهل تکه شهریشهر مجال بروز هویت های گوناگون است، فردگرایی در شهر رشد میکند و این وجه افتراق شهر و روستا است. این هویت ها در سبک های زندگی که مردم برای خود برمیگزینند بازنمود دارد. گرچه فرهنگ غالب در همه جای دنیا برای ایجاد وفاق و پیوستگی و احتمالاً سرکوب سبک های زندگی رقیب ایدئولوژی میکوشند و دولت ها به این عناصر نوین روی خوشی نشان نمیدهند ولی این مشخصه را نمیتوان به سادگی از شهرها گرفت. آن هم شهرهایی با جمعیت بالا و روابط پیچیده که هر از چندی بخشی از مردم سبک زندگی تازه ای را برمیگزینند. آنچه در جامعه ایران نمود داشته و دارد فرهنگ سنتی قدرتمندی است که سبک های زندگی و هویت های متناظر را به عقب واداشته است.نتیجه این جدال هویت ها در فرهنگ عامه و اسامی و نسبت ها به شخصیت های تیپیک و در ده ها بازنمود دیگر عیان میشود. سبک زندگی حاصل از انباشت تجربیات تاریخی است. سبک زندگی نمود بیرونی هویت جمعی است اما به با نگاهی دقیق تر به زندگی شهروندان تهرانی و شهرهای بزرگ کشور باید گفت جلوه هایی از سبک زندگی غالب در کشور ما با ملزومات زندگی مدرن شهری فاصله دارد. بیاعتنایی حریم شخصی، زندگی پرمصرف ناشی از ملاحظات سنتی، عدم رعایت بهداشت محیطی و بیاعتقادی به حقوق جمعی نمونه ای است از هزاران ایراد و اشکالی که در دل مناسبات اجتماعی شهروندان جریان دارد. شهر به مثابه نهادی اجتماعی به درستی گفته میشود که شهر نه سازمانی خدماتی بلکه نهادی اجتماعی است. جای خوشحالی است که شهرداریها نیز از تعریف کلیشه ای خود دست کشیده اند و به عنوان سازمانی که بیشترین برخورد را با زندگی روزمره شهروندان دارد، به جز زیباییشناسی و تمیزی شهر برنامه هایی نیز برای بهبود سبک زندگی مردم در دستور کار دارند. تأسیس فرهنگسراها و سراهای محله،خارج از بازده فرهنگی و نقشی که توانسته اند در تغییر محیط اجتماعی بازی کنند، نویدی برای حصول این خواسته است. برنامه ای جامعه محورانه که در رأس کار همه شرکت های شهرداری قرار گرفته و حتی شرکتی با نام شرکت توسعه سبک زندگی شهری بنا نهاده شده است. ناگفته پیداست تا گفتمان تغییر همچون خواسته ای عمومی مطرح نشود نمیتوان به عملکردهای هیچ نهادی دل خوش کرد. پدیده های اجتماعی سخت جان تر از آن هستند که تنها با تصمیماتی مدیریتی چهره عوض کنند. تا زمانی که افراد یک جامعه فعالانه برای حل مسائل اجتماعی اقدام نکنند، جامعه به سوی بهبود، حرکت نخواهد کرد. از کجا شروع شدحاصل نیم قرن تغییر بیبرنامه کشور نیمه شهری به کشوری با اکثریت جمعیت شهری بعد از اصلاحات ارزی و تبدیل کلان شهرها با زیرساخت های نامناسب و جمعیت شهرنشین روستایی بود. بخصوص اینکه درآمدهای سرشار نفتی سبب شده که جامعه به سوی شیوه هایی از زندگی برود که شهرها را به مکان هایی برای مصرف صرف تبدیل کند. پدیده ای که هم اکنون در شیخ نشین های جنوب خلیج فارس البته با مدیریت بهتری دیده میشود یعنی مصرف و بهره از مواهب زندگی مدرن شهری بدون در نظر گرفتن ملزومات آن. خیابان ها عریض تر شد و اتوبان های عریض و طویل شهر را به هم وصل کرد؛ فروشگاه های بزرگ که تنها مردم را به مصرف و خرید بیشتر و مصرف تشویق میکرد ولی نشانی از نهادهای مردمی، شوراهای محله ای و ان .جی.اوهای مختلف نبود و نیست. حاصل این شد که شهروندانی که دیگر اکثریت مردم هستند همه چیز را از دولت طلب میکنند تا همان گونه که مدرسه، راه، جاده و کارخانه میسازد باید مشکلات اجتماعی را نیز رفع کند. اعتمادی که شهروندان به قدرت مردم داشتند از میان رفت و دولت و شهرداری که در امور اجتماعی توان چندانی ندارد پس از سنگ اندازی بر این نهادهای قدیمی اقدام به کاری کنند که از عهده آنها برنمیآیند.با نگاهی کلی به مشکلات شهری برخاسته از سبک زندگی مانند رانندگی بیسامان، آلودگی هوا، نبود فرهنگ آپارتمان نشینی، آلودگی محیط زیست شهری، نبود حریم خصوصی میتوان سه عامل اساسی را استخراج کرد. یکی اینکه فرهنگ غیرشهری و سنتی که ملزومات زندگی شهری از جمله فردگرایی و حریم خصوصی در آن لحاظ نشده است. دیگر اینکه امروز همان نقدی را میتوان به مصرف کننده شهری تهرانی وارد دانست که زمانی به اعراب حاشیه خلیج فارس وارد میدانستیم، نوکیسه هایی که مصرف بیرویه و ظاهرپرستی را تنها نشان زندگی متمدنانه و شهری میدانند و در خودنمایی هرچه بیشتر میکوشند. به همین دلیل است که هر کس به فراخور برای عقب نماندن از بازی شأن اجتماعی میکوشد در این بازی نمایشی نقشی داشته باشد. این است که بخش بزرگی از جامعه به سمت استفاده از خودروهای خصوصی کشانده شده که نتیجه آن آلودگی و ترافیک است. یا اینکه اهالی جنوب شهر به شمال آن کوچ داده که شأن اجتماعی بیشتری دارد و اصالت محله ها در نتیجه آن به خطر افتاده و ساکنان جدید اعتنایی به حل مسائل محله نخواهند داشت. سومین عامل این است که شهروندان به دلایل تاریخی و غیر تاریخی در امور اجتماعی شهر دخالت نمیکنند و حاضر نیستند اندکی از وقت شان را صرف انجام کاری جمعی کنند. این آخرین و مهم ترین دلیلی است که فرصت هم افزایی شهروندان در یک محیط دموکراتیک میگیرد و نتایج بلندمدت پرضرری را در بر دارد. ظرفیت های تغییر تجربه تاریخی میگوید کشورهایی بوده اند مانند ترکیه که چند دهه قبل از این مشکلاتی به مراتب بدتر از ایران حال حاضر داشتند. زمینه این تغییرات در کشور مهیا است. جمعیت بالای تحصیل کرده و طبقه اجتماعی متوسط شهری که برای نخستین مرتبه در تاریخ ایران از اکثریت برخوردارند. این جمعیت کثیر با بهره از مفاهیمی که از برخورد رودررویشان در زندگی شهری دارند این ظرفیت را ایجاد کرده که مهار ایجاد نهادی اجتماعی را از سازمان شهرداری و دولت گرفته و برای تغییرات اجتماعی در سبک زندگی پیش قدم باشد. ارزش هایی چون هم افزایی، همزیستی، رواداری، اهمیت یافتن زندگی محله ای، حریم خصوصی و غیره که برخی همچون همزیستی معادل هایی در ارزش های جامعه سنتی ما نیز دارد. امروز راه حل های بسیار مدرنی وجود دارد که میتوان برای تدوین سبک های زندگی از آنها الهام گرفت. مفهوم شهر پیاده و مفهوم بازسازی محله های شهری و محله محور کردن شهرهای بزرگ از این جمله اند که اگر به آنها باور داشته باشیم و هوشمندانه برای آنها برنامه ریزی کنیم بدون شک میتوانیم بر رفتارها تأثیرگذاری کنیم. گشایش درهای باز برای مشارکت جوانان و زنان عرصه ای است که موتور محرکه تغییرات سبک زندگی خواهد بود تا جامعه مسئول تری داشته باشیم.
انتهای خبر/پ
چاپ شده در هفته نامه پیام ساختمان شماره 182فهرست مطالب شماره 182
گروه های کالایی
معماری و دکوراسیوندرب اتوماتیک ، کرکره برقی کاشی و سرامیک ، چینی بهداشتیکفپوش ، پارکت ، لمینتسنگ ، پوشش سنگی ، قرنیزکاغذ دیواریموزاییک ، سنگ فرش ، واش بتندرب و پنجره UPVCترموود و چوب نماآجر نسوز ، آجر نسوز نما استخر ، سونا ، جکوزیشیرآلات بهداشتیدرب ضد سرقت ، درب ضد حریقشومینهکنیتکس ، رولکس ، پوشش سلولزیدیوار پوش - دیوارپوش دکوراتیورنگ و رزینسفال شیروانیورق کامپوزیت ، ورق آلومینیومسقف کاذبتزئینات و دکوراسیون پارتیشن پردهشیشه ، شیشه خم، شیشه رفلکس، شیشه سندبلاستخانه چوبی - سازه های چوبیپله پیش ساخته ، نرده استیلورق ام دی اف و اچ دی افمحوطه سازی ، آبنما، آلاچیق مبلمان خانگی ، اداری ، شهریدرب و پنجره درب و پنجره آلومینیومدرب و پنجره چوبیدرب و پنجره آهنی بلوک شیشه ایحفاظ ، نردههود ، سینک ، اجاق گاز و تجهیزات آشپزخانهوان و تجهیزات حمامکابینتپیمانکاری ، خدمات ساختمانیکفپوش صنعتی ، اپکسی ، pvc ، پلی یورتان ، بتنیفایبر سمنتدیوارهای پیش ساخته ، تایل گچی ، کناف ، 3D Panel ، دیوار کاذبورق پلکسی گلس ، پلی کربنات ، پلی استایرن ، پی وی سینورپردازیموکتغرفه سازییراق آلات ، قفل ، کلید ، دستگیره قفل و کلید دیجیتالکابین دوش
ثبت آگهی رایگان
×