بازدید امروز تا این لحظه 5756 بار

معماری محیرالعقول

این روزها دخالت های کالبدی تحت عنوان مرمت بناهای تاریخی در حالی سلامت بناهای تاریخی ایران را به خطر انداخته که ساخت وساز عجیب و غریب اطراف بنای تاریخی ناصرالحق اوج معماری محیرالعقول در یکی از مهم ترین بناهای تاریخی و مذهبی آمل به شمار میرود. بقعه «حسن بن علی الناصر الحق» در محله پایین بازار و در محدوده شهر قدیم آمل قرار دارد . این مزار محل زیارت شیعیان چهار امامیه سراسر جهان به ویژه زیدیه کشور یمن است. بر اساس مستندات و متون تاریخی موجود، بنای اولیه از بین رفته و بنای فعلی در قرن نهم ه. ق توسط فرزندان میر قوام الدین مرعشی ساخته شده است. بقعه ناصرالحق، با برخورداری از معماری منحصربه فرد و جایگاه ویژه نزد مردم در سال 1310 با شماره 60 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. اما ساخت وسازهایی که در عرصه و پیرامون بنا انجام میگیرد، حکایت از توسعه ای غیراصولی و البته عجیب داشت. به طوری که کارشناسان مرمت با مشاهده تصاویر ارسالی اعتراض خود را نسبت به این نوع مرمت و نوسازی اعلام کردند. ساخت و سازی ناهمگون با نازل ترین سبک معماری در گنبد ناصرالحق ! «سعید فلاح فر» کارشناس ارشد مرمت، دراین باره به خبرنگار ما میگوید:«این روزها دخالت های کالبدی تحت عنوان مرمت بناهای تاریخی، یکی از آفت هایی است که سلامت بناها را تهدید میکند. به نظر میرسد همه اقدامات حفاظتی؛ در ساخت و سازهای ساختمانی خلاصه شده و هر چه این اقدامات عجیب تر باشند، انگار جذاب ترند». این کارشناس ادامه میدهد: درحال حاضر نوسازی جای ترفندهای علمی را گرفته است. ورود تفکرات عمرانی و اقتصادی، معنای واقعی مرمت و حفاظت از بناهای تاریخی را کاملاً مخدوش کرده است. به طوری که بعد از هر طرح سؤال در مورد راهکارهای مرمت و حفاظت، فهرست بلندی از مصالح بنایی به ذهن ها متبادر میشود. وی با بیان اینکه فاکتورهای مالی فعالیت های ساختمانی، هم بلندترند، هم صفرهای بیشتری دارند تاکید کرد: در جامعه امروز ایران گویی فکر کردن و خلاقیت کار دشواری است.جزئیات اجرایی، مثل دیوارچینی ، کف سازی، ناودان ، قیرگونی و پی سازی و ... را در هر کتاب ابتدایی ساختمان سازی و مرمت بدون زحمت و خطرمیتوان پیدا کرد، اما باید توجه داشت که حفاظت و مرمت بناهای تاریخی مترادف با نجات جان سنگ و آجر و دیوار نیست. مرمت و حفاظت، هنر به کارگیری فناوری و البته استفاده از تمامی ظرفیت های فرهنگی در جهت حفظ داشته ها و ارزش های مستتر در یک یادگار تاریخی است. در خصوص بنای ناصر الحق باید گفت،آنچه در درجه اول اهمیت قرار دارد؛ حفظ جان و روح این اثر است. دخالت کالبدی وقتی لازم و قابل توجیه است که در خدمت این حفاظت باشد، نه در مقابل آن. بدون توجه به نقشه راه ارزشی، مداخله فیزیکی هرگز تنها و اولین گزینه اجرایی نیست. مداخله فیزیکی اگر باعث تنزل ارزش ها و داشته های تاریخی و اخلال در شفافیت اثر باشد، نه تنها پسندیده نیست، بلکه نوعی تخریب و آسیب محسوب میشود. فلاح فر در رابطه با چگونگی مرمت یک اثر تاریخی میافزاید: نباید تصور کنیم که برای حفظ یک اثر تاریخی مجازیم نیازهایمان را تحمیل کنیم و یا اشتباهات و کاستیهای طراح و سازنده را تصحیح کنیم. به طور کلی مرمتگر در جایگاه این نوع قضاوت ها قرار ندارد. مرمت کار، امانتدار تاریخ است ، نه ممیز خوبی و بدی و یا قوت و ضعف آن. مرمت باید ناقل و حافظ ویژگیهای تاریخی اثر به دور از هر نوع سلیقه شخصی باشد و طرح های توسعه ربطی به وظایف مرمت و حفاظت ندارد. آنطور که کارشناسان میگویند؛ مرمت گنبد ناصرالحق هم اکنون در بدترین شکل ممکن در حال اجراست. تضاد معماری این بنای چهارضلعی با ساخت و سازی ناهمگون تمامی ارزش های معماری و زیبایی بنا را مخدوش کرده است. این درحالی است که گنبد ناصرالحق بنایی است چهارضلعی که در نمای بیرونی چهار گوشه بنا را با چهار گوشواره پرکرده و پایه ای هشت ضلعی برای گنبد هشت وجهی به وجود آورده است. گفته میشود بنای ناصرالحق سال ها پیش به شدت آسیب دیده بود اما توسط میراث فرهنگی مازندران و با همکاری فرمانداری، اوقاف و شهرداری آمل مرمت و ساماندهی شد.
انتهای خبر/پ
چاپ شده در هفته نامه پیام ساختمان شماره 164فهرست مطالب شماره 164
×