هود آشپزخانه

گروه تأسیسات: هنگامیکه سخن از هود ميشود، ذهن اغلب ما به هود آشپزخانه معطوف ميشود كه پركاربردترين نوع اين وسيله است. كالايي اغلب پرسروصدا كه نيمي از لذت غذا يعني بوي آن را با خود ميبرد، كالايي كه به جزئي از آشپزخانه خانوادههاي ايراني تبدیلشده است!

در ادامه سلسله مطالب پیام ساختمان تحت عنوان "کالای برتر"، مشخصات انواع هودهاي آشپزخانه را بررسی میکنیم. ضمن استقبال از اظهارنظر مخاطبان و منتقدان، لازم به ذكر است اطلاعات و اظهارات آمده در اين گزارش لزوماً نظر نشریه پيام ساختمان نيست.

كاربرد هود آشپزخانه

هود با مكش بو، دود و بخار ناشي از آشپزي گاز، رطوبت و چربي معلق در منزل را به بيرون از آن منتقل ميكند و شرايط محيطي خانه را ازنظر بهداشتي در حد مناسبي نگاه ميدارد. در اين پروسه چربي و رطوبت، مدتزمان بيشتري طول ميكشد تا روي سقف و ديوارها  بنشيند و اين كار كمك زيادي به تميز ماندن آشپزخانه ميكند. درصورتیکه اين كالا در آشپزخانه نصب نشده باشد، شرايط را براي رشد ميكروبها، قارچها و كپكها فراهم كرده و سلامت اعضاي خانواده را به خطر مياندازد. با اين توصيف کارکرد نامناسب هود تأثیر سوء بر کیفیت هوای داخل خانه میگذارد و حتی کارکرد دیگر دستگاههای تهویه منزل را مختل میکند.

انواع هود

 در يك دستهبندي كلي، هودهاي آشپزخانه را به دو نوع ميتوان تقسيم كرد: نخست هودهای تصفیهکننده هوا و ديگري هودهای دارای خروجی هوا كه نوع معمولتر هودهاي آشپزخانه هستند. هودهای تصفیهکننده، گردوغبار و بو را به داخل میکشند و ذرات معلق را تا حد ممکن از هوا میزدایند و دوباره هوای تصفیهشده را به داخل آشپزخانه پس میدهند. هودهایی که خروجی هوادارند،  به یک کانال متصل شدهاند که گردوغبار، چربی و بوهای نامطبوع از طریق آن به  بیرون فرستاده میشود. نوع اخير در انواع معمولی، شومینهای و جزیرهای در بازار موجود هستند. هودهای معمولی که نسل قدیمی هودها بهحساب میآیند، بالای اجاقگاز به دیوار وصل میشوند، اغلب زیر یک کابینت دیواری قرار دارند و بهوسیله یک دریچه و کانال که در داخل دیوار تعبیهشده است هوا را به داخل دریچه و ازآنجا به پشتبام و خارج راهنمایی میکنند. عیب این نوع هودها این است که بهمرورزمان روی عایقبندی و رنگ سقف تأثیر میگذارند. هودهای شومینهای بلندتر، بزرگتر و به شکل قیف برعکس هستند. جنس آنها از مس، فلزهای اکسید نشدنی یا دیگر فلزاتی هستند که در مقابل گرما بادوام هستند و بهراحتی تمیز میشوند. هواکش این هودها گاهی به دیوار و گاهی به سقف وصل میشود که نوع سقفی آن به هودهای جزیرهای معروف است و اطراف آن شیشهای است. تمیز نگهداشتن آشپزخانه و وسایل آن به دلایل بهداشتی، اهمیت زیادی دارد زیرا بیماریهای زیادی از طریق وسایل موجود در آشپزخانه به فرد منتقل میشود.

معيارهاي خريد

 مهمترین معيار در انتخاب هود، مکش آن است. نصب درست هود بر ميزان مكش آن تأثيرگذار است. براي این کار بايد نوع خروجي هود منزل مشخص شود؛ يعني قطر دريچه، قطر لوله بهکاررفته در ديوار و كلاهك بهکاررفته در آن بايد تعیینشده باشد. اگر خروجي، مطابق با ظرفيت هود خریداریشده نباشد، نميتواند نتيجه مطلوب را ايجاد كند و علاوه برمکش كمتر صداي بيشتري نيز ايجاد ميشود.

داشتن فيلترهاي قابل تعويض معيار ديگری است كه مخصوصاً براي آشپزخانههاي چرب ايراني بايد موردتوجه قرارداد. داشتن فیلترهای قابلشستوشوی، و در هودهای جدید، داشتن مخزن روغن و گردوغبار باید در انتخاب مَدنظر قرارگیرد. معيار ديگر صداي هود است كه اين عامل در هودهاي داراي موتور فلزي بيشتر است. ميزان مصرف برق و ميزان روشنايي كه با نصب لامپهاي LED در آن حاصلشده، راحتي در شستشو و تميز كردن هود، معيارهای مهم ديگري است كه از اهميت زيادي برخوردار میباشد. آخرين معيار - و براي برخي مهمترین معيار- زيبايي در طراحي آن است كه بايد متناسب با شرايط آشپزخانه و دكوراسيون خانه موردتوجه قرار گيرد. 

تميز كردن هود

در تميز كردن هود بايد توجه داشت كه هود مانند هر وسيله برقي ديگر داراي اجزايي است كه نبايد به آنها آسيبي وارد شود؛ به همين خاطر بهتر است ابتدا آن را خاموشکنید. ضمن اينكه مراقب هستيد به لامپ و پريز آسيبي وارد نشود، هود را با آب ولرم و صابون بشوييد. فيلترهاي زغالي قابل شستشو نيست و بايد عوض شود بنابراين بهتر است برحسب ميزان پختوپز، نسبت به تعويض آن اقدام كنيد! اما فيلترهاي متاليك را ميتوان بهسادگی در ماشين ظرفشويي شست. برای تمیز کردن هودهایی از جنس فلزهای اکسید نشدنی هم میتوانید از موم عسل استفاده کنید. کثیفی جمع شده روي پرههاي فن را نيز بهسادگی ميتوان با مواد شوينده تميز كرد.

مكانيزم

بهطورکلی هود از سه بخش اصلي تشکیلشده است: قاب گيرنده كه بو و گازهاي پخششده را جمعآوري ميكند و در هودهاي داراي خروجي هوا به محيط بيرون منزل هدايت ميكند؛ فيلترها و فن يا دمندهاي براي انجام عمل تهويه. همچنان كه گفته شد هودهاي تصفیهکننده نيازي به مجراي خروجي ندارند؛ در اين هودها سيستم و كيفيت فيلتر از اهميت بيشتري برخوردار است. در هودهاي داراي مجراي خروجي فيلتر، چربي و گردوغباری كه گاهي وارد كانال هواكش ميشود را جذب ميكند. فيلترهاي زغالي در اين دستگاهها توان جذب بالایي براي گردوغبار و چربي رادارند و در كنار فيلترهای متاليك كه عمر زيادي دارند، ميتوانند بسيار كارآمد باشند. نوع ديگري از فيلترهاي چربي وجود دارد كه تنها چربي را جذب ميكند. فيلتر زغالي بهتنهایی كارآمدي زيادي ندارد و تنها بوي نامطبوع را جذب ميكند. پسازاینکه ذرات گردوغبار، بو، حرارت و ذرات چربي توسط فن يا سيستم مكنده به هود وارد شد از فيلترها عبور ميكند و يا توسط كانالها، راهي بيرون از منزل ميشود و يا تصفیهشده و به محيط بازميگردد.

برخی از هودها به حسگرهایی مجهز هستند که اجازه میدهد قدرت مکش هود با مقدار آلودگی موجود در هوا هماهنگ شود. طبيعي است كه در اينجا كنترل هود بر عهده واكنشهاي الكتروشيميايي است و از دست مصرفكننده خارج است. در برخي ديگر برعكس كنترل هود كاملاً به شيوه الكترونيكي است و بهتوسط شخص استفادهكننده است كه تا چه درجه هود را زياد و يا كم كند.

در آشپزخانههایی كه پختوپز در آن زياد صورت ميگيرد و در آشپزخانههاي تجاري كه هود بهصورت دائم بايد روشن باشد، سيستم روشنايي هود از اهميت برخوردار است. پیشتر از لامپهاي هالوژني در هود استفاده ميشد كه نور مناسبي نيز داشت. با آمدن لامپهاي LED اين لامپها نيز كه مصرف كمتري دارند در هودها مورداستفاده قرار ميگيرند. اين لامپها نهتنها ازنظر اقتصادي بهصرفه هستند و مصرف پاييني دارند،بلکه براي مصرفکننده نور مناسبي نيز فراهم ميكنند.

با توسعه و پيچيده شدن اين دستگاه، ابزار و تجهيزات ديگري نيز به هودهاي آشپزخانه افزودهشده است. بعضي نمونههاي پيچيدهتر هود از امكاناتي مانند كنترل از راه دور، تنظيم ارتفاع، حسگر حرارتي، محافظ حرارتي، سيستم تأخيري خاموش شدن، يادآور تعويض فيلتر، حذفکننده صداهاي اضافي، و نشانگر دما، برخوردار است.

در ساخت هود مواد و تركيبات زيادي مورداستفاده قرار ميگيرند. موادي همانند ورقه فولاد ضدزنگ، مس، برنز، نيكل، روي، شيشه نشكن، آلومينيوم، چوب، برنج و پلاستيك مقاوم در برابر حرارت و حتي بيشتر از اين، در ساخت هود به كار ميرود.