فن كويل

گروه تاسيسات: آغاز فصل گرما همراه است با بازار گرم سيستمها و محصولات تهويه مطبوع و سرما بخش. در اين ميان محصولاتي مانند كولرهاي آبي و گازي بيشترين دامنه استفاده را در ميان خانوادههاي ايراني دارد، محصولاتي كه به دليل مصرف برق و آب زياد در شرايط اضطراري و پرمصرف آب و برق امروز كشور توصيه نميشوند. كارشناسان ميگويند چه در مورد محصولات گرمايشي و چه در مورد محصولات سرمايشي سيستمهاي مركزي مصرف پايينتري و راندمان بهتري نيز دارند. فنكوئل محصولي است كه در سرمايش و گرمايش ساختمانها به صورت مركزي نقش دارد.

در ادامه سلسله گزارشهای نشریه پیام ساختمان تحت عنوان "کالای برتر"، مشخصات انواع دستگاههاي فن كوئل را بررسی میکنیم. لازم به ذکر است، مطالب عنوانشده اظهارات فعالان توليد و توزيع اين محصول بوده و نظر نشریه پيام ساختمان نيست؛ ضمن اینکه  از اظهارنظر مخاطبان و منتقدان استقبال خواهیم كرد.

نحوه كار

هر فن كويل بسته به نوع آن داراي يك يا چند عدد فن است. کار فن، گرفتن هوای محل و عبور آن از روی کویل و به جریان انداختن هوا در محل است. كويل نيز قطعهاي است كه در زمستان آب گرم و در تابستان آب سرد در آن به جريان ميافتد و وظيفه انتقال گرما بين آب و هوا را بر عهده دارد، به منظور بیشتر شدن سطح تبادل حرارت بین آب وهوا، پرههايي بر روي آن نصب ميكنند.

فن كويلها معمولاً به اين صورت كار ميكنند كه یک یا چند ردیف کویل مسی دارای پره آلومینیومی یا مسی در زیر یا پشت فن قرار دارد. به کویل هر فن دو لوله متصل میشود که عبارتند از لوله ورود آبگرم به بویلر در زمستان یا آب سرد چیلر در تابستان و لوله مخصوص برگشت به موتور خانه مرکزی. اگر از فن کویل برای سرمایش در تابستان نیز استفاده می شود، برای تخلیه آب ناشي از تقطیر بخار آب موجود در هوا بروی فن کویل از یک لوله تخلیه از جنس گالوانیزه استفاده می شود.

كاربري انواع فن كويلها

سعيد زينالي از نمايشگاه مركزي LG انواع فن كويل به 4 نوع تقسيم بندي ميكند: نوع اول كاسه تي است كه ميتواند يك طرفه، دو طرفه يا حتي چند طرفه باشد و به چند سو دهش داشته باشد. اين نوع از فن كويل داخل سقف كاذب قرار ميگيرد. كاسه تي كه خودش چند مدل دارد كاسه تي چند طرفه كاسه تي دو طرفه و كاسهتي يك طرفه كه همگي داخل سقف كاذب قرار ميگيرد. نوع ديگري از فن كويل كه آن هم داخل سقف كاذب قرار ميگيرد به آن فن كويل توكار معروف است.

وي ادامه داد: نوع ديگر فن كويل ديواري است كه شكلي همانند اسپيليت دارد. مدل آخر هم همان شكل قديمي فن كويل است كه روي زمين نصب مي شود.

زينالي افزود: براي محل‌‌هاي آموزشي و اداري بهتر است كه تهويه از سقف صورت گيرد؛ در چنين جاهايي فن كويل كاسهتي مصرف بيشتري دارد. در منازل معمولاً از از فن كويلهاي سقفي توكار بالاي درها استفاده ميكنند. مدلهاي زميني نيز بيشتر در ساختمانهاي قديمي مرسوم بوده، البته هماكنون در ادارات از فنكويل هاي ديواري و زميني به صورت تلفيقي استفاده ميشود.

مصرف يك آمپري هر فن كويل

زينالي در مورد مصرف انرژي در فن كوئل گفت: فن كويلها تنها تبادل حرارت را انجام ميدهند. خود فن كويلها مصرف انرژي بسيار پاييني دارند و تنها مصرف آن برق فن است كه به يك آمپر ميرسد. مصرف واقعي كه بايد سنجيده شود مربوط به منبع گرم يا سرد كننده آب است كه از دستگاه چيلر و يا ديگ بخار تأمين ميشود.

خارجيها را ترجيح ميدهند

زينالي در مورد توليدات ايراني گفت: از نظر كيفي مشكل داريم، فن بيشتر دستگاهها صدا ميدهند و مشتريها ترجيح ميدهند از توليدات خارجي استفاده كنند.

وي ادامه داد: 90 درصد اين توليدات نيز جمعآوري قطعات مختلف است كه در كارخانه Assemble ميشوند، تنها 7 يا 8 شركت هستند كه كويل درست ميكنند. كارخانهها  خودشان توليدكننده اصلي نيستند و شايد تنها بدنه را درست كنند و بقيه قطعات و تجهيزات را از جاهاي ديگر جمع آوري ميكنند.

رقباي ما برندهاي مطرح باشند

زينالي با اشاره به امكانات كشور در توليد فن كويل گفت: ما در كشور مس داريم، آلومينيم داريم، ورق گالوانيزه هم داريم؛ اگر بتوانيم دستگاهها و ماشينآلاتمان را هم به روز كنيم و كيفيت توليد را بالا ببريم دليلي وجود ندارد كه محصولات ما به كالاهاي خارجي رقابت نكند.  

وي افزود: ما در ايران تنها دو نوع فن كويل درست ميكنيم يكي فن كويل زميني است و ديگري سقفي توكار كه فنآوري بالايي ندارد و سازندگان ما به راحتي ميتوانند توليد كنند. اما اگر به سمت فن كويلهاي دكوراتيو مانند فن كويلهاي كاسهتي و ديواري در قالبهاي و شكلهاي مختلف برويم ميتوانيم به سمت رقابت خارجي گام برداريم. براي اين كار حتماً بايد سرمايهگذاري كنيم و كارخانههايي را احداث كنيم، مانند كاري كه در چين صورت گرفت.

وي به شرايط توليد در ايران اشاره كرد و گفت: كسي كه در ايران بخواهد توليد كند در دو تا سه سال اول حاشيه نشين است. اگر بعد از آن موفق شود تازه محصولاتي خواهيم داشت كه بيكيفيت هستند و در خود كشور به فروش نميروند در نتيجه توان رقابتي هم ندارند.

زينالي بيان كرد: رقباي ما بايد برندهاي مطرح باشند؛ خودمان را با برندهاي مشابه خارجي مقايسه كنيم. آن هنگام است كه بازاري براي صادرات هم پيدا ميشود.

وابسته ميزان مصرف منبع

محسن پاليزدار از شركت تدبير تهويه فراسرما كاربري انواع فن كويل را وابسته به معماري و سليقه كافرما مي داند: كاربرد انواع فن كويلها تنها وابسته به نظر و سليقه كارفرما است و اينكه بگوييم انواع فن كويل ها از نظر كاربرد در محيطهاي تجاري، مسكوني و اداري از هم جدا ميشود درست نيست.

وي با اشاره به اينكه برندهاي مختلف فن كويل ميزان مصرف متفاوتي دارد گفت: البته اين ميزان مصرف بسيار جزئي است، اما در سنجش ميزان مصرف نهايي بايد به منبع اصلي گرمايش يا سرمايش نگاه كرد. در مورد سرمايش كه از منبع چيلر استفاده ميشود. در چيلر جذبي مصرف گاز داريم و در چيلرهاي تراكمي به دليل وجود كمپرسور مصرف برق داريم.

پاليزدار ادامه داد: خود چيلرهاي تراكمي نيز دو دسته بندي اصلي دارند يكي با كندانسور آبي و ديگري با كندانسور هوايي. در چيلرهاي با كندانسور آبي تبخير دائماً مصرف و تبخير ميشود چراكه كندانسور اين چيلرها با آب خنك ميشود. ولي در چيلرهاي تراكمي مصرف آب هم نداريم  خنك شدن توسط جريان هوا انجام ميگيرد. 

نيروي انساني اساس توسعه

محسن پاليزدار فن كويل را كالايي مي داند توجيه و صرفه توليد در ايران را دارد: فن كويل در ايران هم توليد ميشود و هم وارد ميشود. البته واردات آن  مانند بسياري ديگر از كالاها غالباً از كشور چين صورت ميگيرد. به هر روي محصولي پر مصرفي در كشور است و خواستار دارد.

وي افزود: محصولاتي كه در ايران توليد ميشود در قياس با نمونههاي چيني هزينههاي بالاتري دارد. مزيت نيروي انساني ارزان، تحريم قطعات و لوازم گرانتر باعث شده بازار ايران رو به محصولات چيني بياورد.

پاليزدار براي تقويت توليد ايراني دو نكته را برميشمرد: نخست حمايت از نيروي انساني و نيروي متخصص است. گام اول اين است كه از حقوق كارگر، متخصص و كارشناس كه اساس توليد هر كشور است به نحو شايسته حمايت شود. همه اين وظيفه دست دولت نيست، كارگاههاي خصوصي كوچكي هستند كه با چند كارگر به توليد ميپردازند و در اين مراكز حق و حقوق كارگران واقعاً داده نميشود. چه شركتهاي بزرگ، چه كارگاههاي كوچك و چه مراكز وابسته به دولت بايد در اين زمينه احساس تعهد كنند مگر نه ما پس رفتن ميكنيم. 

پاليزدار ادامه داد: دومين نكته نيز تحريمها هستند كه بحثي تكراري است. دولت بايد ياري كند تا قطعاتي را كه بتوانيم راحتتر وارد كنيم و يا اگر نميتوان وارد كرد شرايط را براي ساخت آن قطعات مهيا كند. البته ناچار هستيم يك سري از اين قطعات را به هر حال وارد كنيم. اينجا در زمينه واردات اين قطعات و محصولات اوليه است كه مسئولان بايد كمك كنند.