استاندارد لزوماً خوب نيست

شمار نشریه : 164

گروه تاسيسات: اگرچه سيزدهمين دوره نمايشگاه صنعت ساختمان پايان يافته ولي به دليل اهميت و تاثيرگذاري اين رويداد بزرگ در سطح جامعه شرايط نقد و نظر براي كارشناسان هميشه فراهم است. بدون شك برگزاري نمايشگاه صنعت ساختمان مي‌تواند به توسعه فرهنگ استفاده از تجهيزات و مصالح ساختماني استاندارد كمك كند، به شرطي كه مجريان برگزاري نمايشگاه با دعوت از شركت‌هاي معتبر و ارائه محصولات با كيفيت، قدرت انتخاب و مقايسه بازديدكنندگان را افزايش دهند.

استاد دانشگاه تربيت مدرس و رئيس سابق مركز تحقيقات مسكن در گفتگو با پيام ساختمان گفت: در رويداد بزرگي مثل نمايشگاه صنعت ساختمان، مصرف كننده ممكن است با انبوهي از محصولات مشابه مواجه شود، در اين گونه مواقع قدرت انتخاب براي او سخت مي‌شود. ضمن اينكه فقط نمي‌توان به صحبت‌هاي مديران شركت‌ها اكتفا كرد.

دكتر قاسم حيدري‌نژاد افزود: ممكن است اكثر شركت‌ها داراي تاييديه استاندارد باشند ولي استاندارد بودن لزوماً به معناي خوب بودن نيست زيرا ادارات استاندارد امكان بازرسي مداوم و كنترل كيفيت را ندارند و صاحبان شركت‌ها از اين فرصت نهايت استفاده را مي‌كنند. هم اكنون علاوه بر برچسب استاندارد چندين برچسب‌هاي ديگري هم روي كالاها نصب مي‌شود.

وي ادامه داد: متاسفانه در ايران فقط به داشتن برچسب استاندارد توجه مي‌شود درحالي كه استاندارد حداقل ضرورت استفاده از كالا است. شما تصور كنيد همه كالاها علامت استاندارد داشته باشند، در اين صورت چطور مشخص كنيم كه كدام كالا بهتر است. بنابراين بايد مراجع و شاخص‌هاي كنترل ديگري هم وجود باشد كه خدمات پس از فروش يكي از آنهاست.

استفاده بهينه از كارگاه‌هاي آموزشي

رئيس سابق مركز تحقيقات ساختمان و مسكن، با تاكيد بر ضرورت برگزاري كارگا‌هاي آموزشي در طول نمايشگاه صنعت ساختمان گفت: كارگاه‌هاي آموزشي تعريف مشخص دارند. شركتي كه دستگاهي را طراحي يا مونتاژ كرده و در خصوص چگونگي نصب آن توضيح مي‌دهد در قالب كارگاه آموزشي جاي نمي‌گيرد و به نوعي تبليغ اجناس شركت‌ها محسوب مي‌شود. آموزش بايد از طرف سازمان‌هايي برگزار شود كه ذي‌نفع نباشند. مراكز تحقيقاتي، دانشگاه‌ها و سازمان‌هاي مرتبط با صنعت ساختمان مناسب‌ترين گزينه‌ها هستند.حيدري نژاد افزود: حضور در كارگاه‌هاي آموزشي مختص افراد اهل فن و مرتبط با حوزه‌هاي ساختماني است. براي بازديدكننده عادي كه به همراه خانواده در نمايشگاه حضور پيدا مي‌كند برگزاري كارگاه آموزشي مهم نيست زيرا كارگاه آموزشي حالت مقايسه دارد و جنبه‌هاي مختلف استفاده از كالاها را توضيح مي‌دهد. بنابراين كارگاه آموزشي مكان تبليغ كالاي خاص نيست.

استاد دانشگاه تربيت مدرس در عين حال تصريح كرد: برگزاري كارگاه آموزشي در نمايشگاه ساختمان به شرطي مناسب است كه اهداف تجاري پشت سر آن نباشد و موضوعات از قبل مشخص و تعريف شده باشد. البته اگر اين كارگاه‌ها با توجه به موضوعات مطرح شده در كنار سالن‌هاي مرتبط برگزار شود، كارآيي بهتري خواهد داشت زيرا شركت كنندگان امكان مقايسه بهتري خواهند داشت. براي مثال؛ اگر خواسته باشيم سبك‌سازي را آموزش دهيم بهتر است. اين كارگاه كنار غرفه‌هاي عرضه محصولات سبك سازي باشد تا تا مخاطب قدرت مقايسه و تطبيق را داشته باشد. ضمن اينكه مي‌توان از قبل با كارشناسان مختلف گفتگو كرد و سپس از طريق بيلبوردهاي بزرگ فيلم آن را در فضاهاي نمايشگاه منتشر نمود، البته از اين روش كمتر استفاده شده است.

رئيس سابق مركز تحقيقات ساختمان و مسكن گفت: در زماني كه مسئوليت مركز تحقيقات ساختمان و مسكن را داشتم(80 تا 86)چند دوره كارگاه آموزشي در نمايشگاه ساختمان برگزار كردم. در آن زمان بحث زلزله مطرح بود و ما استفاده از مصالح ساختماني استاندارد را اجباري كرديم. خوشبختانه اين موضوع در حال حاضر نهادينه شده است. ولي موضوعي كه اكنون روي آن تاكيد مي‌كنم استفاده از كارگر فني در ساختمان است. وقتي اسكلت ساختمان نصب مي‌شود كارگر جوشكار بدون تخصص به كار گرفته شده و نظارتي در اين بخش اعمال نمي‌شود. اين موضوع كيفيت ساختمان‌هاي كشور را زير سوال برده است.

شرط اصلي صنعتي سازي

حيدري نژاد ادامه داد: ساخت و ساز كشور بيش از حد به نيروي انساني متكي است در حالي كه دنيا به سمت صنعتي‌سازي پيش رفته و با حداقل نيروي كار، ساختمان را احداث مي‌كنند. استفاده از اسكلت‌هاي پيچ و مهره‌اي يكي از اين موارد است. در ساخت و سازهاي خارج از كشور مصالح از قبل تهيه شده و در مرحله نصب مونتاژ مي‌شوند و مانند ايران درگير قالب‌بندي و بتن‌ريزي نيستند. مديران صنعت ساختمان بايد روي اين مباحث تاكيد و صنعتي‌سازي را تبليغ كنند. البته اجرايي شدن اين امر مستلزم وجود شركت‌هاي توانمند در بخش توليد تجهيزات استاندارد ساختماني است. شركت‌هايي كه در بخش انبوه‌سازي كار مي‌كنند بايد به اين مسئله توجه داشته باشند كه انبوه سازي به صورت سنتي فايده‌اي ندارد. بايد از نيروي كار كمتري استفاده شده و در مقابل از تجهيزات و سيستم‌هاي نوين استفاده شود.

استاد دانشگاه تربيت مدرس با تاكيد به نقش كارفرمايان و پيمانكاران ساختمان در اجراي مقررات ملي ساختمان گفت: پيمانكار ساختمان به دنبال ارزان‌سازي است و منفعت بيشتر براي او اهميت دارد. براي همين منظور انتخاب مهندس ناظر به نظام مهندسي واگذار شده است. با اين حال هنوز دخالت پيمانكاران و كارفرماها در بخش فني ساختمان كاسته نشده است.

حيدري نژاد افزود: لازمه اوليه صنعتي سازي استفاده از لوازم استاندارد و مصالح پيش ساخته است. در حال حاضر اكثر ساختمان‌ها تابلوي مشخصات ساختمان را در جلوي كارگاه نصب نمي‌كنند و اصولاً پيمانكار واقعي مشخص نيست و چندين سرمايه گذار در اين بخش سهيم هستند كه پيدا كردن فرد مسئول با مشكل مواجه مي‌شود. نهادينه شدن صنعتي سازي مستلزم آن است كه نظام مهندسي قوانيني لازم را وضع كند تا پيمانكار و كارفرما در امر ساخت و ساز دخالت نداشته باشند.

اتحاد مهندسان سازه و تاسيسات

رئيس سابق مركز تحقيقات ساختمان و مسكن با اشاره به عدم همخواني سازه و تاسيسات ساختماني گفت: از هنگام رواج ساختمان‌سازي در ايران، مهندسان تاسيسات در حاشيه قرار داشتند. با اين حال به نظر مي‌رسد اجراي قانون جديد صدور شناسنامه فني ساختمان تا حدودي زيادي فاصله‌ها را جبران كرده باشد. ولي از آنجا كه در پايان كار ساختمان به اين مسئله توجه مي‌شود، نمي‌توان به كارآيي قانون جديد اطمينان داشت.

حيدري نژاد افزود: شناسنامه فني ساختمان مانند يك دفتري است كه بايد به مرور زمان و در طول پروژه ساختمان‌سازي تكميل شود. به عبارت ديگر پس از تكميل هر قسمت از كار ساخت، مهندس ناظر مرتبط بايد پس از بازديد و تاييد دستور ادامه كار را صادر كند. به نظر من اجراي كار به اين شيوه و تاييد ساختمان در پايان كار بي فايده بوده و بيشتر به اختلافات دامن مي‌زند.

وي در خصوص راهكار نزديكي ديددگاه‌هاي مهندسان ناظر سازه و تاسيسات گفت: با مدارا و ملايمت كارها پيش نمي‌رود. بايد قوانين مدون را با جديت در ساختمان اجرا كرد. براي اين منظور مي توان به ساختمان هايي كه با همفكري مستقيم مهندسان سازه و تاسيسات ساخته و به تايد نظام مهندسي ميرسند، امتيازات ويژه‌اي در نظر گرفت. براي مثال؛ مالكان ساختمان تا 10 سال از پرداخت عوارض معاف شوند. شركت‌هاي پيمانكاري ساختمان و يا مجري ذي صلاح مي‌توانند به اجرايي شدن مسئله كمك كنند. تا زماني كه اين عوامل حمايتي و تشويقي در كشور وجود نداشته باشد، نمي‌توانيم در عمل به موفقيت مورد نظر دست پيدا كنيم.

حيدري‌نژاد در خصوص رسانه‌اي كردن مسئله و كشاندن پاي مهندسان سازه و تاسيسات در برنامه‌هاي تلويزيوني، اظهار داشت: متاسفانه هزينه‌هاي اجراي چنين برنامه‌هايي بسيار بالا است و براي هر دقيقه حداقل 300 هزار تومان پول مي‌گيرند. مگر اينكه دولت هزينه آن را تقبل كند كه در اين صورت از اهداف مورد نظر فاصله خواهيم گرفت. در حالي كه با توجه به شرايط فعلي ساخت و ساز در كشور و مشكلات به وجود آمده برگزاري چنين برنامه‌هايي بسيار تاثيرگذار خواهد بود. به نظر من ابتدا بايد متولي اين كار مشخص شود و با تامين هزينه‌هاي لازم در زمان‌هاي مشخص نسبت به اجراي شدن طرح اقدام كنيم. وظيفه رسانه‌ها در مرحله اول فرهنگ‌سازي است. صدا و سيما بايد از افراد متخصص و بي‌طرف در برنامه‌هاي آموزشي ساختمان استفاده كند تا در راستاي مصالح عمومي واقعيت‌ها بگويند و راهكارها را مشخص كنند.