نشریه شماره   164   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پایان بی‌برنامگی


سيد سجاد موسوي

یکی از مواردی که از همان آغاز به كار دولت احمدي نژاد مورد انتقاد کارشناسان قرار گرفت، انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بود. نمایندگان مجلس هشت سال است ‌از بی‌برنامگی دولت و دیرکردهای تاریخی آن در ارائه لوایح بودجه، گلایه‌مندند و از سال 1385 تاکنون در ‌سه دوره مجالس هفتم، هشتم و نهم دولت را به ارائه به موقع لوایح بودجه توصیه کردند.

به نظر بسیاری از نمایندگان از اصلی‌ترین دلایل ‌تنظیم نکردن به موقع لوایح بودجه سنواتی، متلاشی شدن مغز مدیریت کشور و ‌اعتقاد نداشتن دولت به برنامه‌ریزی شناخته شد. هر چند برخی حامیان محمود احمدی‌نژاد با بازنشر دادن ادعاهایی همچون غربی یا آمریکایی بودن ماهیت این دولت یا اینکه این سازمان دست و پای دولت را برای پویایی و کار مضاعف بسته است، دولت را در ورطه بی‌برنامگی انداختند، ‌پس از هشت سال و با گذشت یک سال از عمر مجلس نهم، که مواضع منتقدانه نسبت به عملکرد دولت دهم را داراست، مجلس احیای سازمان مدیریت را دستور کار قرار داد.

سازمان مديريت، يكي از ضرورت‌هاي ساختار و سازوكار مديريتي كشور است كه هم در زمينه برنامه‌ريزي و مديريت تصميم‌گيري مي‌كند و هم در زمينه تنظيم بودجه و اعتبارات كشور. متأسفانه در ‌هشت سال گذشته اين ساختار شكل عوض كرد و در اصل به تعطيلي كشيده شد. اكنون طرح احیای سازمان مدیریت از سوي نمايندگان مجلس تهيه شده، ولي چون خيلي اضطرار در آن مطرح نيست، دوفوريت آن در صحن علني رأي نياورد و صرفا يك فوريت آن به تصويب رسيد.

جالب اين‌كه در شعارهاي كانديداهاي ‌گوناگون رياست‌جمهوري هم احياي سازمان برنامه و بودجه دیده مي‌شد و دکتر روحاني هم قطعا براي احياي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي عزم راسخ دارند. بنابراين مجلس و دولت تا حدود زيادي بر اين مهم اتفاق نظر دارند.

به هر ترتیب، اقدام مجلس برای احیای سازمان مدیریت و تمایل رئیس جمهور منتخب برای تحقق این امر، می‌تواند نوید‌بخش روزهای بهتری باشد و ضروری است که در این فرصت، مجلس و دولت به دور از سلایق شخصی و سطحی‌نگری به احیا و تثبیت موقعیت نهادهای ضروری ساختار نظام اداری کشور بپردازند. اما اين اتفاق چقدر براي صنعت ساختمان حائز اهميت است و اصولا چه دستاورد‌هايي با احياي سازمان برنامه و بودجه حاصل مي‌شود؟

از انحلال ضربه خورديم

سید احسن علوی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی در خصوص احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به خبرنگار پیام ساختمان گفت: روند برنامه‌ریزی در کشور ما از زمان انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با مشکلات عدیده‌ای مواجه شد و از این ناحیه ضربه خوردیم و به طور حتم احیای این سازمان در صنعت ساختمان دستاوردهای چشمگیری دارد و به اوضاع سر و سامان می‌دهد.

وی افزود: ما تقریباً سالیانه به حدود دو میلیون مسکن نیاز داریم و امیدواریم در طول 10 سال حدود 20 میلیون واحد بسازیم. به طور قطع این حجم عظیم ساخت‌وساز در کشور ما بدون برنامه‌ریزی در سایه احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی محقق نمی‌شود، چرا که کارهای بزرگ نیازمند آمارهای دقیق است و تجربه نشان داده است که بدون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آمارهای ضد و نقیض زیادی مطرح می‌شود.

عضو کمیسیون عمران، با بیان اینکه با احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی می‌توان دورنمایی را در بخش صنعت ساختمان برنامه‌ریزی کرد، گفت: به دلیل اینکه این سازمان منحل شده بود، هرکسی به صورت جداگانه برنامه‌ریزی‌هایی را انجام می‌داد و شاهد یک انسجام هدفمند نبودیم. بدون شک این سازمان در بحث اجرا و اتمام به موقع پروژه‌های عمرانی بسیار حائز اهمیت بوده و باعث ایجاد یک نوع نظم در این پروژه‌ها می‌شود، چرا که اولویت‌بندی و تخصیص اعتبارات با دقت نظر بیشتری صورت می‌گیرد. در حال حاضر بسیاری از پروژه‌ها ناقص باقی‌مانده و امیدواریم با یک برنامه‌ریزی منسجم شاهد بهبود وضعیت باشیم.

نقش غير قابل انكار سازمان در پروژه‌هاي عمراني

ابوالفضل علی‌آبادی، رئیس انجمن پیمانکاران استان تهران نیز در رابطه با احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و نقش آن در صنعت ساختمان به خبرنگار ما گفت: اگر شما به مبانی و اهداف سازمان برنامه و بودجه که بعدها به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تغییر نام داد، مراجعه کنید، پی می‌برید که چقدر این سازمان می‌تواند نقش حساس و تعیین‌کننده‌ای در تمامی صنایع داشته باشد.وی ادامه داد: هر سازمانی ممکن است در عمل با مشکلات و نقایصی مواجه باشد اما به طور قطع انحلال سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی راه حل درستی نبود. زیرا در کشور ما دولت مهم‌ترین تأمین‌کننده مالی و تعریف‌کننده پروژه‌ها بوده و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در این حیطه و همچنین در پروژه‌های عمرانی نقش غیرقابل‌انکاری دارد.

رئیس انجمن پیمانکاران استان تهران خاطرنشان کرد: انجمن پیمانکاران همواره از شفافیت و احقاق حقوق و ایجاد یک تعادل در صنعت ساختمان دفاع کرده و چون باور بر این است که سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی هم چنین دیدگاهی دارد، مورد تایید انجمن است. علی‌آبادی اضافه کرد: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی می‌تواند از واگذاری هر پروژه‌ای به پیمانکاران بدون در نظر گرفتن ردیف بودجه‌ای آن جلوگیری کند،همچنان که بر اساس سازمان برنامه و بودجه‌ای که در دهه 30 به وجود آمد، این بحث که قبل از اجرا و واگذاری طرح اعتبار و شیوه تخصیص آن دیده شود، مطرح شده است.

سرمايه‌ها به ساختمان مي‌آيد

سید محمد غرضی، وزیر پست و تلگراف و تلفن دوران سازندگی و رئیس اسبق نظام مهندسی ساختمان کشور هم در این رابطه به خبرنگار پیام ساختمان گفت: اعتقاددارم اگر سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به شیوه سابق به کارش ادامه دهد، نتایج چندانی نخواهد داشت اما اگر این سازمان به صورت نرم‌افزار توسعه فیزیکی کشور عمل کند، مفید خواهد بود، اما چنانچه بخواهد خودش نقش فیزیکی داشته باشد، نمی‌تواند کمک چندانی به وضعیت صنعت ساختمان کند.

کاندیدای دوره یازدهم ریاست جمهوری ادامه داد: نرم‌افزار توسعه فیزیکی توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی می‌تواند به گونه‌ای عمل کند که سرمایه‌ها در صنعت ساختمان ماندگار شوند. در دوره‌های گذشته سرمایه‌ها به سمت ساخت‌وساز آمده اما این ماندگاری را شاهد نبوده‌ایم و مقطعی بوده است و قطعاً سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خوب می‌تواند این مهم را انجام دهد.

غرضی با بیان اینکه منظور من از عملکرد فیزیکی این است که مثلاً بگویند فلان سرمایه برای فلان زمان مورد تأیید است، افزود: قبل از انحلال، این سازمان به دلیل اینکه عملکرد فیزیکی داشت، پروژه‌های عمرانی همچنان با مشکلاتی نظیر عدم اتمام در موعد مقرر مواجه بود.

«طرح جامع صنعتي سازي» با احياي سازمان مديريت

بهروز سرابندی، رئیس مرکز توسعه صنعتی سازی ساختمان هم در مورد اهمیت احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گفت: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی از اصول اولیه توسعه هر کشوری است و بدون داشتن یک سازمان منسجم و پویا امکان برنامه‌ریزی بلندمدت و کوتاه مدت وجود ندارد. انحلال این سازمان تبعات بسیار منفی به جا گذاشت و باعث شد برخی افراد در پروژه‌های عمرانی دچار خودکامگی شوند، لذا احیای این سازمان از واجبات برنامه‌های عمرانی است تا بتوان در محیطی دور از مسائل سیاسی و قدرت‌طلبی‌های فردی و گروهی به انجام و تحصیل بعضی از فرایندهای علمی نایل شد. بنابراین بدون هیچ تردیدی این سازمان باید احیا شود.

سرابندی ادامه داد: در مبحث صنعتی سازی ساختمان که یکی از گزینه‌های صنعت ساخت‌وساز کشور است، داشتن یک برنامه جامع از واجبات است و سازمان برنامه و بودجه می‌تواند طرح جامع صنعتی سازی کشور را تدوین نموده و با داشتن ابزارهای مالی و فنی آن را به سوی بهینه‌سازی سوق دهد.