نشریه شماره   163   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ساماندهي مجريان لوله‌كشي


گروه تاسيسسات: تاسيسات مكانيكي يكي از عوامل اصلي تعيين كننده عمر مفيد ساختمان محسوب مي‌شود. اجراي ناقص و غير استاندارد سيستم‌هاي تاسيساتي هر ساله ضرر و زيان هنگفتي به صاحبان ساختمان‌ها وارد مي‌كند. براي مثال؛ وقتي لوله‌كشي‌هاي آب درست انجام نشود، به مرور زمان شاهد نم كشيدن ديوارها خواهيم بود كه در نهايت تعويض قطعات تاسيساتي و حتي تخريب بخشي از سازه به منظور بازسازي را در پي خواهد داشت. در بخش گازرساني هم اين موضوع به شكل ديگر عينيت مي‌يابد. اين در حالي است كه 90 درصد از كارهاي اجرايي تاسيسات ساختماني را مجريان تجربي انجام مي‌دهند بدون اينكه ساختار و جايگاه مشخصي براي آنها تعريف شده باشد. در همين رابطه با بيژن عطارد، رئيس اتحاديه صنف تاسيسات مكانيكي ساختمان تهران به گفتگو نشستيم.

پیام ساختمان:در ابتدا مختصری در خصوص اهداف راه‌اندازي و ساختار اتحاديه تاسيسات مكانيكي ساختمان براي مخاطبان صحبت کنید.

هدف ما از تشكيل اتحاديه صنف تاسيسات مكانيكي ساختمان تهران كيفي‌سازي ساختمان‌ها در كشور از طريق اجراي درست سيستم‌هاي تاسيساتي است. براي اين منظور ساماندهي فعالان اين صنف و تقويت اجراي قانون بين آنها را در اولويت قرار داديم. از حدود يك سال و نيم پيش كه اتحاديه صنف تاسيسات مكانيكي ساختمان تهران راه‌اندازي شد استقبال خوبي از آن به عمل آمد. اعضاي انجمن در حال حاضر حدود 600 نفر هستند و اكثريت آنها را مجريان تجربي لوله كشي ساختمان تشكيل مي‌دهند و تنها 5 درصد از اعضاي اتحاديه، مهندسان مجري و تحصيلكرده دانشگاهي هستند.

پیام ساختمان: نظارت بر فعاليت مجريان تجربي‌كار چگونه انجام مي‌شود و چگونه مي‌توان از اين افراد به شكل بهينه در امر ساختمان‌سازي استفاده كرد؟

طبق قانون نظارت و كنترل ساختمان بر عهده سازمان نظام مهندسي ساختمان است كه افراد واجد شرايط را براي نظارت ساختمان به شهرداري معرفي مي‌كند. البته اين افراد پروانه مهارت را از سازمان نظام مهندسي اخذ كرده‌اند. با اين حال تخصص و تعهد آنها در حوزه عمل مشخص مي‌شود، اگر اين نظارت‌ها دقيق، اصولي و با آموزش‌ها‌ي مرتبط همراه باشد، طبيعتاً مشكلات بعدي كمتر شده و از اتلاف سرمايه‌هاي ملي جلوگيري مي‌شود.اين در حالي است كه از اول انقلاب تاكنون اكثر لوله‌كشي‌ ساختمان‌هاي كشور را مجريان تجربي انجام دادند و مهندسان در كار اجرا نبودند. براي استفاده بهينه از اين ظرفيت‌ها بهترين راهكار آموزش‌هاي مكرر، مرتب و ادواري است. متاسفانه به دليل كمبود امكانات شرايط آموزش براي همه فراهم نيست و با حداقل امكانات به فعاليت ادامه مي‌دهيم. ولي تصميم داريم از امكاناتي كه توليدكنندگان كالاها و لوازم تاسيساتي در اختيار اتحاديه قرار می‌دهند در راستاي ارتقاي آموزش اعضا استفاده كنيم.

پیام ساختمان: ممكن است كارفرماها و پيمانكاران ساختماني مجريان تجربي‌كار را تطميع كنند و اصول استاندارد و كيفي‌سازي به درستي رعايت نشود. در اين خصوص چه نظري داريد؟

اين مشكل از دو جا نشئت مي‌گيرد؛ يكي اينكه نظارت كافي بر كار سازنده يا مالك ساختمان وجود ندارد. ديگر اينكه بسياري از ناظران ساختمان اطلاعات كافي از تاسيسات ساختماني ندارند. بنابراين مجريان براي اينكه مطابق ميل كارفرما عمل كنند از مسائل اصولي چشم‌پوشي مي‌كنند. در حالي كه نظارت فقط سخت گيري نيست بلكه فرد ناظر بايد داراي اطلاعات كافي باشد و نظارت را به صورت مستمر انجام دهد، نه اينكه تنها نقشه‌ها و برگه‌های انجام كار را امضا كند. يكي از شيوه‌هاي كنترلي در بخش مكانيك تاسيسات اين است كه سازمان‌هاي متولي مثل آب و فاضلاب و شركت ملي گاز با اتحاديه‌هاي تاسيساتي همكاري نزديك داشته باشند و به افراد بدون صلاحيت اجازه فعاليت ندهند. خوشبختانه در ارديبهشت امسال موفق شديم با سازمان نظام مهندسي، شركت ملي گاز، وزارت راه وشهرسازي و وزارت صنعت و معدن تهران تفاهم‌نامه‌اي امضا كنيم كه بر اساس آن مقرر شد از شهريور ماه امسال تمام مجريان لوله‌كشي ساختمان‌ها فقط از طريق اتحاديه تاسيسات مكانيك معرفي شوند. وقتي اين كار عملياتي شود اولين گام در جهت بهبود لوله‌كشي‌هاي گاز در بخش ساختمان برداشته خواهد شد و بسياري از كساني كه تخصص كافي ندارند خود به خود از دور خارج مي‌شوند.

پیام ساختمان: در حال حاضر مسئوليت مهندس ناظر گاز مادام‌العمر است، به نظر شما اين كار منطقي است؟

همه چيز در قانون مشخص شده است، اگر مهندسان تاسيسات درست برنامه‌ريزي كنند و تعداد انشعابات گاز را در نقشه بنويسند مشكلاتي كه در آينده به واسطه دستكاري افراد غير متخصص انجام مي‌شود، قابل تشخيص است. زماني كه مالك ساختمان كنتور يا انشعاب جديد مي‌خرد، تعهدنامه‌اي را تكميل مي‌كند كه هر گونه جابه‌جايي و دستكاري بايد با اطلاع سازمان نظام مهندسي باشد، در غير اين صورت تبعات بعدي به عهده خودش است. به نظر من، قاضي مي‌تواند بر اساس مستندات موجود حكم صادر كند. بايد از مالك بخواهد كه چرا عليرغم سپردن تعهد، خلاف قانون عمل كرده است؟

پیام ساختمان: عده‌‌اي معتقدند؛ رواج پكيج‌ها به منظور محاسبه عادلانه مصرف انرژي، حذف موتورخانه‌ها و افزايش لوله‌كشي ساختمان‌ها را به دنبال داشته است.

رواج پكيج در ساختمان‌ها و حذف موتورخانه بزرگترين لطمه را به ساختمان وارد كرد، با اين استدلال كه اگر از پكيج و كنتور شخصي استفاده شود افراد مصرف خود را مديريت مي‌كنند. در حالي كه اين تفكر محدود است و تمام زواياي كار در نظر گرفته نمي‌شود. استفاده از كنتورهاي مجزا حجم لوله‌كشي ساختمان‌ها را افزايش داده و امنيت ساكنان را تهديد مي‌كند. در حالي كه مي‌توانيم در سيستم‌هاي موتورخانه‌اي به همراه كنتور آب سرد يك كنتور آب گرم هم قرار دهيم تا مصرف آب گرم در ساختمان تابع مصرف گاز در موتورخانه مركزي باشد. پكيج از هر نظر به ضرر مصرف‌ كننده است و در يك ساختمان 100 متري 5/2 متر مكعب گاز در ساعت نياز دارد در حالي كه اين متراژ ساختمان با داشتن موتورخانه مركزي 5/1 متر مكعب گاز مصرف مي‌كند. از طرف ديگر پكيج‌هاي گرمايشي براي سوختن از هواي مستقيم خانه استفاده مي‌كند كه اين موضوع كاهش اكسيژن و رطوبت هواي اتاق را به دنبال دارد.

پیام ساختمان: اجراي شناسنامه فني ساختمان تا چه اندازه در كاهش ناهماهنگي‌های ساخت و ساز و سيستم‌هاي تاسيساتي تاثيرگذار است؟

شناسنامه فني ساختمان اگر به شكل درست انجام شود و شهرداري‌ها همكاري كنند بسياري از مشكلات حل خواهد شد. در حال حاضر بسياري از اقداماتي كه باعث رونق ساخت و ساز كشور مي‌شود به دليل اختلافات شهرداري و نظام مهندسي نيمه كاره مانده است. ما در سطح تهران 14 اتحاديه داريم كه در صنعت ساختمان فعال هستند. اين 14 اتحاديه حدود 30 هزار واحد صنفي را تشكيل مي‌دهند. بنابراين اگر شناسنامه فني ساختمان به درستي توسط شهرداري اجرايي شود اعضاي اين اتحاديه‌ها مي‌توانند با فعاليت‌هاي خود در بهبود كيفيت ساخت و ساز و توسعه منافع ملي سهيم باشند. پيشنهاد من به پيام ساختمان اين است كه جلسه‌اي تشكيل دهد تا روساي 14 اتحاديه فعال در بخش ساختمان دور هم جمع شوند و مواضع خود را مطرح كنند.

پیام ساختمان: ادارات آبفا و شركت ملي گاز چگونه مي‌توانند در بهبود و پيشرفت شرايط كار سهيم باشند؟

ماده 91 قانون نظام صنفي مي‌گويد: هر كس كه بخواهد به مصرف كننده كالا و خدمات عرضه كند بايد از اتحاديه مربوطه خود پروانه كسب بگيرد. اگر لوله كشي گاز و آب را به اين افراد بسپاريم مي‌توانيم حوزه كنترلي خود را قوي‌تركنيم و كيفيت‌ها را بالاتر ببريم به اين خاطر كه در گروه‌هاي متشكل بهتر مي‌توان آموزش‌هاي لازم را ارائه داد ولي در خصوص افراد پراكنده اين كار به سختي انجام مي‌شود. هم اكنون سازمان‌ آبفا شيوه‌هاي كنترلي خودش را اعمال مي‌كند در حالي كه نبايد به صرف اينكه مسئوليتش تا جلوی ساختمان است از مسئوليت شانه خالي كند بلكه بايد در اجراي قانون با اتحاديه تاسيسات مكانيكي همكاري داشته باشد. اگرچه در شيوه‌نامه لوله‌كشي آب كه در سال 86 منتشر شده به نقش وزارت مسكن و شهرسازي، سازمان نظام مهندسي، شهرداري و سازمان آب و فاضلاب اشاره شده است ولي نام اتحاديه تاسيسات مكانيك و مجريان تاسيساتي كه وظيفه اجراي لوله‌كشي ساختمان را بر عهده دارد در اين شيوه‌نامه نيست. اين شيوه يعني تعيين روابط بخش اجرا، نظارت. از آنجا كه روابط حقوقي در خصوص چگونگي نصب و اجراي كنتورها در شيوه‌نامه مطرح مي‌شود، بايد مثل شيوه‌نامه لوله‌كشي گاز، نماينده مجريان تاسيساتي هم حضور داشته باشد.