هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   163   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ایمن سازی فراتر از مقاوم سازی


دکتر جواد نوفرستی*

همه می‌دانیم که ایران کشوری حادثه‌خیز و به ویژه زلزله‌خیز است. پنجم دی ماه به مناسبت سالروز زلزله فاجعه‌بار بم "روز ملی ایمنی در برابر زلزله" نام‌گذاری شده است، معمولاً" بعد از هر زلزله ویرانگر در یکی از مناطق کشور، برای مدتی مقوله مقاوم‌سازی سازه‌های ساختمانی در رأس اخبار و تحلیل‌های خبری و کارشناسی قرار می‌گیرد و بیش از هر زمان دیگری به این ضرورت انسانی و حیاتی پرداخته می‌شود ولی کاش فراموش نشود. به طور کلی سطح انتظارات و نگرش‌ها در ساختمان‌سازی در سه پله مطرح است:

1. پله اول- مقاوم ساختن: آیا ساختمان‌های ما و حتی ساخت و سازهای جدید ما، در برابر زلزله مقاوم‌اند؟ بی‌شک پاسخ منفی است. با وجود تلاش‌های ارزنده‌ای که در این جهت انجام شده است باید اعتراف کنیم بیشتر ساختمان‌های شهری و روستایی کشورمان، حتی ساخت و سازهای جدید چندساله اخیر نیز در برابر زلزله‌ای به بزرگی زلزله بم (5 دی 82) مقاوم نیستند. امیدواریم همه دست‌اندرکاران، مسئولان، مجریان، ناظران و ... تلاش کنند که ساختمان‌ها در برابر زلزله مقاوم باشند تا در صورت وقوع زلزله، آسیب‌ها و تلفات انسانی کاهش یابند.

2. پله دوم- ایمن ساختن: حال جای این سؤال باقی است که آیا حداکثر نیاز انسان‌ها و هم‌وطنان مان این است که ساختمانی مقاوم داشته باشند؟ اگر ساختمان در برابر قوی‌ترین زلزله احتمالی مقاوم بود، آیا این ساختمان، ایمن است و ساکنین آن در امنیت و آسایش هستند؟ جواب قطعاً "خیر" است و باید انتظارات خود و مردم را از کیفیت ساخت‌وساز مسکن بالاتر ببریم. متأسفانه زوایای پنهان ایمنی ساختمان‌ها در پس مقوله مقاوم‌سازی، پنهان مانده و مغفول می‌ماند و حتی در طرح در دست تدوین بیمه ساختمان‌ها در دولت و مجلس، فقط پوشش بیمه‌ای در برابر زلزله و حوادث طبیعی مد نظر است. بدون شک ساختمان‌های مقاومی در کشور هست که خطرات جدی حریق و انفجار، برق‌گرفتگی، سقوط، گازگرفتگی و ... در آنها برای ساکنین وجود دارد. لذا ضروری است؛ با کمک همه دست‌اندرکاران بخش‌های فرهنگی کشور، مقامات مسئـول در بخش ساختمان و نهادهای قانونی که برای امنیت و حفظ جان انسان‌ها ارزش قائل‌اند، برای ایمن‌سازی یعنی فراتر از مقاوم‌سازی صرف، فرهنگ‌سازی و بسترسازی، قانونی و اجرایی بشود. این یعنی "ضرورت تغییر نگرش و پارادایم ذهنی در ساخت مسکن که، مقاوم‌سازی کافی نیست و باید "ساختمانی ایمن" بسازیم که "مقاوم بودن" یکی از مؤلفه‌های ایمن بودن ساختمان است."

3. پله سوم- باکیفیت ساختن: درعین‌حال، به این واقعیت نیز باید توجه داشت که با توجه به پایان‌پذیر بودن منابع تولید انرژی یعنی انواع سوخت‌ها و در نتیجه اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و آزادسازی تدریجی قیمت حامل‌های انرژی - مانند کشورهای پیشرفته دنیا- ضمن توجه کامل به ایمنی ساختمان‌ها (ایمنی در برابر زلزله و دیگر حوادث اشاره‌شده به عنوان زوایای پنهان ایمنی)، از هم اکنون باید در زمان طراحی و ساخت ساختمان‌های جدید، از طریق اجرای کامل و صحیح مبحث 19 یعنی عایق‌بندی ساختمان‌ها و انتخاب درست سیستم های انرژی بر، به مقوله‌های "مصرف بهینه انرژی، کاهش آلایندگی هوا، حفظ محیط‌زیست و ... "بپردازیم و به تمام معنا، به رفاه و آسایش خانواده‌ها در ساخت‌وساز مسکن فکر کنیم.

جمع‌بندی:

اگر نخواهیم مثل کشورهای پیشرفته دنیا سخن از حرف‌های جدید آخرین پله یعنی "ساختمان سبز، مصرف انرژی کم، حفظ محیط‌زیست و..." بزنیم، ظلم بزرگ و نابخشودنی است که در ساخت‌وساز، ایمنی را فقط "ایمنی در برابر زلزله" تعریف کنیم و خدای نکرده در عمل، همین حداقل انتظار هم زیر سؤال باشد. توجه به کیفیت ساخت‌وساز مسکن، به افزایش عمر مفید ساختمان‌ها نیز می‌انجامد.

• این سؤال را همه دست‌اندرکاران صنعت ساختمان می‌توانند از خودشان بپرسند که ما در ساخت‌وساز مسکن جدید، در کدام مرحله قرار داریم؟ آیا ساختمان‌هایی که می‌سازیم مقاوم و ایمن هستند یا با کیفیت؟

امیداست حداقل در گذر از مفهوم مقاوم‌سازی به ایمن‌سازی، موفق عمل کنیم تا حداقل ساختمانی مقاوم بسازیم که بدون شک حق مسلم خریداران و ساکنین واحدهای مسکونی جدیدالاحداث است زیرا اگر این امر میمون و مبارک تحقق یابد، به هم‌وطنانی که قرار است در داخل این ساختمان‌ها سکونت یابند، خدمت بزرگی کرده‌ایم.

برای تحقق این اهداف والای انسانی و اجتماعی، انتظار می رود دست‌اندرکاران صنعت ساختمان، ضمن رعایت و عمل به تمامی الزامات قانونی مباحث مقررات ملی ساختمان، بر اصول، سوگندنامه و اخلاق حرفه‌ای خود پایبند باشند.

*عضو کمیته علمی و آموزشی شورای سیاست‌گذاری انجمن جامعه ایمن ایران