هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   229   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ارائه تسهیلات یا اخذ مالیات

 کدمطلب:3778 
احتکار خانه‌های خالی در شرایطی که در ایران مازاد بر عرضه کل وجود دارد باعث شده با کسری عرضه مصرفی مواجه شویم. در چنین شرایطی اخذ مالیات بر خانه‌های خالی برای تأمین عرضه مصرفی یکی از راهکارهای پیشنهادی به بخش مسکن عنوان‌شده است که به چند دلیل عمده مانند تجربه ناموفق این طرح طی سال‌های اخیر، ناچیز بودن درآمدهای مالیاتی، هزینه بالای شناسایی مشمولان مالیاتی و به‌صرفه نبودن راهکارهای اجرایی، امکان افزایش فساد و تقلب در بازار و فرارهای مالیاتی، امکان تشدید رکود در بازار مسکن، عدم شفافیت سیستم مالیاتی و اطلاعاتی برای جمع‌آوری مشمولان، امکان افزایش تورم در بازار مسکن، امکان کاهش ساخت‌وساز، افزایش نرخ نهایی مسکن و ... به نظر می‌رسد اجرای این طرح در شرایط فعلی کشور امری غیرممکن باشد. در خصوص واکاوی بیشتر این موضوع گفت‌وگویی با کارشناسان بخش مسکن انجام‌ داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:
طرح مالیات 
بر خانه های خالی اجرا شود
احمدرضا سرحدی، کارشناس مسکن در مورد علت افزایش خانه‌های خالی به خبرنگار ما گفت: رشد خانه‌های خالی به رکود بازار مسکن، عدم توان خرید مردم و عدم بازدهی بخش مسکن بستگی دارد. در بخش تقاضای بازار مسکن دو حالت سوداگری و مصرفی به‌صورت سنتی وجود دارد که در بخش مصرفی، مصرف‌کننده توان ورود به بازار خرید را ندارد و در بخش سوداگری نیز تولیدکنندگان به دلیل عدم بازدهی وارد بازار ساخت‌وساز نمی‌شوند، درنتیجه این دو عامل، بازار مسکن دچار رکود شده‌ است. وی افزود: درحالی‌که از یک‌سو، در بازاری که سود سپرده بانکی بیش از سود ساخت‌وساز است، تولیدکنندگان سرمایه خود را در بخش مسکن راکد نمی‌گذارند و از سوی دیگر، مصرف‌کننده نیز توان خرید خانه‌های ساخته‌شده را ندارد؛ درنتیجه خانه‌ها خالی می‌مانند.
 مالیات صرف ارائه تسهیلات به اقشار نیازمند شود
 سرحدی در مورد چگونگی کارآمد نمودن طرح مالیات بر خانه‌های خالی اظهار داشت: درجایی که خانه‌ها به‌منظور بیزینس ساخته می‌شوند باید مالیات آن‌هم پرداخت شود؛ بنابراین اگر این طرح باعث ورود خانه‌ها به بخش استیجار، فروش یا پرداخت مالیات شود یک طرح تشویقی خواهد بود و با فراوانی عرضه، بازار مسکن به جریان می‌افتد و اگر این طرح وارد بحث درآمدزایی و کسب درآمد برای دولت شود طرح موفقی نخواهد بود. دولت نباید از این راه کسب درآمد کند بلکه باید آن را در جهت تولید مسکن و ارائه تسهیلات به قشر نیازمند استفاده کند.
 رکود سرمایه ملی به ضرر منافع ملی است 
سرحدی به‌عنوان یکی از موافقین طرح اخذ مالیات بر خانه‌های خالی معتقد است: رکود هرگونه سرمایه ملی به ضرر منافع ملی است که باید تمهیداتی اندیشیده شود تا سرمایه ملی به بازار بازگردد.
وی در مورد مسکوت ماندن این طرح به‌عنوان یک طرح مثبت برای بازار مسکن به کارتل‌های ساخت‌وساز در کل کشور اشاره کرد و گفت: ازآنجاکه صاحبان احتکار خانه‌های بزرگ جزو کارتل‌های ساخت‌وساز در کشور هستند، با داشتن قدرت سیاسی و اقتصادی همان‌طور که می‌توانند بازار را به رونق دربیاورند ، می‌توانند جلوی چنین تأثیرگذاری‌هایی را بگیرند؛ بنابراین دوران بسازوبفروش‌های جزء تمام‌شده و بودجه برخی از این کارتل‌ها از بودجه مملکتی هم بالاتر است.
 وضعیت مثبت تعداد خانوار نسبت به واحدهای مسکونی
 این کارشناس اقتصادی در مورد آمار خانه‌های خالی گفت: طبق آمار وزارت راه و شهرسازی، بیش از یک‌میلیون و سیصد هزار واحد مسکونی خالی در کشور وجود دارد که بیش از نیمی‌متعلق به پایتخت است. طبق آمارهای رسیده تعداد واحدهای مسکونی اعم از خانه‌های ساخته‌شده، نیمه‌تمام یا در حال ساخت از تعداد خانوار بیشتر است. به‌گونه‌ای که در ازای یک خانوار 1/1 واحد مسکونی وجود دارد که در دسترس مردم نیست؛ بنابراین وضعیت تعداد خانوار به تعداد واحدهای مسکونی مثبت است.
 وی از امکان ایجاد فساد در اجرای طرح مالیات بر خانه‌های خالی گفت: فساد جزء نارسایی‌های طبیعی کشور است که ممکن است براثر کدهای تقلبی، اجاره‌نامه‌ها و دفترخانه‌های صوری به وجود آید، اما اینها حاشیه‌هایی است که به متن اصلی وارد می‌شود و نمی‌تواند کل قضیه را زیر سؤال ببرد. باید مسئولین امر هوشیار باشند تا راه‌های فرار مسدود شوند. 
سرحدی برای عرضه خانه‌های خالی دو مدل اقتصادی ارائه داد: یک راهکار اساسی و دیگری کمکی. در مدل اساسی باید افراد نیازمند توانمند شده و بتوانند وارد بازار خرید شوند؛ اما معضل توانمند شدن افراد با ایجاد شغل و افزایش درآمد ملی و رشد اقتصادی ایجاد می‌شود که در صورت رفع موانع رشد اقتصادی محقق خواهد شد.
وی افزود: در مدل کمکی نیز باید افراد با دریافت انواع تسهیلات دولتی بتوانند توانمند شوند. مدل‌‌های تسهیلاتی در اروپا و امریکا 90 تا 95 درصد قیمت مسکن را تأمین می‌کنند تا افراد توانمند شوند و با محقق شدن این مسیر اقتصاد کلان مملکت پویا می‌شود و درآمد سرانه افزایش پیدا می‌کند .حال اگر این اتفاق نیفتد دو حالت پیش می‌آید 1- قیمت‌ها به شکل حبابی افزایش پیدا می‌کند و مسکن به کالای سرمایه‌ای تبدیل می‌شود 2- قیمت‌ها به شکل سینوسی افزایش پیدا می‌کند و با صعود و سقوط‌های چندباره مواجه می‌شود.
او که به آینده بازار مسکن خوش‌بین است، ادامه داد: ازآنجاکه تمام راه‌ها بسته‌شده و به آخر خط رسیده‌ایم ، قطعاً گشایشی در بخش مسکن رخ خواهد داد و ادامه وضع موجود ابعاد غیرقابل‌پیش‌بینی دارد.
 طرح مالیات بر 
خانه های خالی اجرا نشود
عضو هیئت‌مدیره انبوه‌سازان مسکن استان تهران به‌عنوان یکی از مخالفین طرح مالیات بر خانه‌های خالی به پیام ساختمان گفت: در شرایطی که بازار مسکن به چندین آیتم پشت پرده وابسته است طرح مالیات بر خانه‌های خالی نباید اجرا شود.
جعفر خزاعی سرچشمه، افزود: وضعیت ساختمان و ساخت‌وساز ضعیف شده و تمامی‌صنایع وابسته خود را نیز درگیر کرده است بنابراین اجرای این طرح نه‌تنها کمکی به بازار مسکن نمی‌کند بلکه از یک‌سو وضعیت فعلی بازار مسکن را ضعیف‌تر خواهد کرد و از سوی دیگر باعث افزایش قیمت و رکود بازار مسکن خواهد شد.
تسهیلاتی با قابلیت اجرایی دوسویه ارائه شود
خزاعی به افزایش قیمت سینوسی مسکن اشاره کرد و اظهار داشت: زمان درمان بیماری چندساله مسکن فرارسیده است. دولت باید تسهیلات قابل‌اجرا هم به سازنده مسکن و هم به خریدار آن ارائه دهد. وام‌های 100 میلیونی و ... که اخیراً از سوی بانک مرکزی برای عرضه معرفی‌شده‌اند شاید در شهرهای کوچک راهگشا باشد اما برای شهرهای بزرگ غیرقابل اجرا هستند. این در حالی است که حرکت شهرهای کوچک نیز به سمت شهر تهران است.
او با بیان اینکه اجرای این طرح پنهان‌کاری‌ها را بیشتر می‌کند و راه‌های فرار مالیاتی را افزایش می‌دهد،به جریان افتادن خانه‌های خالی را جزئی از کل معضل بازار مسکن دانست و گفت: راه‌اندازی بخش ساختمان به جریان انداختن قسمتی از آن نیست بلکه به‌کل بخش ساخت‌وساز و مسکن مربوط است و این کار نیز نیازمند اعطای تسهیلات به سازندگان و خریداران است.