نشریه شماره   228   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ساخت و سازدر حریم قلعه تاریخی

کدمطلب: 3162
 قلعه جلال الدین در ۵ کیلومتری گرمه به جاجرم‌، یکی از مهم ترین قلعه های نظامی خراسان شمالی قلمداد می شود‌، این قلعه در سده های ۶ تا ۷ هجری ساخته شد‌. که با مصالح سنگ و ساروج بر بلندای کوهی بنا شده که بر تمام دشت اطراف مشرف است‌. پلان قلعه شش ضلعی است و در گرداگرد دیوارهای داخلی تعداد زیادی خمره برای ذخیره آذوقه کار گذاشته‌اند‌. در هر ضلع قلعه‌، برج مدوری وجود دارد که ارتفاع آنها در برخی نقاط به حدود ۱۵ متر می رسد‌. موقعیت ساخت بنا در بلندای کوهی ستبر‌، با دیوار‌ها و برج و باروهای مرتفع‌، قلعه جلال الدین را به دژی مستحکم و نفوذناپذیر تبدیل کرده بود‌. این قلعه در داخل از چهار اتاق در میان برج‌ها ساخته شده‌است که خمره هایی نیز در بدنه دیوارهای داخلی و قطور قلعه جهت جمع آوری آب و آذوقه ایجاد شده‌است‌.
می گویند یکی از برجسته ترین قلعه های نظامی خراسان شمالی است‌، اما در عرصه‌اش دکل صداوسیما نصب کرده‌اند‌، پشت آن فشارشکن گاز ساخته‌اند و کمی دورتر از آن هم سنگ می شکنند‌!
برای دیدن این قلعه نظامی که بالای یک تپه در شهرستان گرمه قرار دارد‌، باید کفش کوه پوشید و پله های بسیاری را بالا بروید، البته اگر از وزش باد شدید منطقه در امان بمانید و به سلامت به در قلعه برسید‌، از مسافتی که طی کرده اید احساس رضایت می کنید‌.
وحید محمودی فرد‌– کارمند میراث فرهنگی‌– درباره دکل نصب شده در عرصه قلعه جلال الدین می گوید‌: این دکل متعلق به سازمان صداوسیماست و حدود 10 سال است که در عرصه قلعه نصب شده‌است‌، البته این دکل جلوی قلعه بود و با اصرار سازمان میراث فرهنگی آن را به پشت قلعه منتقل کردند‌. در کل هرجایی که راحت‌تر باشند و ارتفاع بالاتر باشد دکل‌شان را نصب می کنند‌.
او بیان می دارد‌: حدود 200 متر اطراف قلعه عرصه آن محسوب می شود و تا ارتفاع چهار متر در حریم درجه یک قلعه ساخت وساز می شود‌. البته سعی می شود بناهایی که اطراف قلعه ساخته شده را جمع کنند‌. پشت قلعه نیز فشارشکن گاز ساخته‌اند‌. کمی بالاتر هم سنگ شکن است که گردوخاک حاصل از آن هم می تواند به مرورزمان آسیب بسیاری به قلعه بزند حتی گردشگران را آزار دهد‌.
نصب دکل در عرصه قلعه
محمودی فرد می گوید‌: آواربرداری قلعه از سال 85 شروع و از همان مصالح داخل قلعه برای مرمت آن استفاده شده و برای آنکه حاشیه های دیوارهای قلعه فرسایش پیدا نکند از ورقه های فلزی در لبه دیواره‌ها استفاده شده‌است‌. مشاور پروژه پیشنهاد داد از ورقه های کانال کولر برای این کار استفاده شود اما باد شدید بار‌ها ورقه‌ها را کنده است‌، گرچه سازمان میراث فرهنگی تاکنون سه بار این ورقه‌ها را مرمت کرده اما قدرت وزش باد آن قدر شدید است که ورقه‌ها را بلند می کند‌. البته طرحی مطرح شده تا برای جلوگیری از این موضوع از قرنیزهایی که جلوی خانه‌ها کار می کنند استفاده شود تا از فرسایش دیواره های قلعه جلوگیری شود‌.
محوطه داخل قلعه‌، گردشگران را به یاد بناهای تاریخی کشور ترکیه می اندازد‌. منظره اطراف دشت و غروب آفتاب از بلندای این قلعه نظامی و کمان کش های آن دیدنی است.