هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   228   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

فرصت‌ها و تهدیدهای روز ساختمان

کد مطلب : 3689
1ـ این روزها از میان خبرهای ساختمانی آنچه بیشتر از بقیه خودنمایی می‌کند گزارش بانک مرکزی از 1-روند معاملات مسکن و 2- قیمت خرید و فروش در حوزه مسکن است که با استناد به وضعیت این دو شاخص نسبت به ماه گذشته و مشابه سال گذشته ارائه می‌شود. حاصل گزارش مرکز ارائه‌دهنده آمار این است که تعداد معاملات مسکن "کاهش" ولی قیمت آن "افزایش" یافته است. هرچند روند تغییر هم کاهشی معاملات و هم افزایشی قیمت هردو در حد "چند دهم" بوده و حتی به عدد واحد "یک" هم نرسیده است اما آنچه در اینجا قابل توجه می باشد عدم توجه به وضعیت تورم در محاسبه هردو شاخص کاهش و افزایش است و این، از مرکزی که باید تحلیل‌های مستند و قابل اعتمادی ارائه دهد، بعید می‌نماید. بماند این‌که در تحلیل‌های این مرکز با توسل به چنین شاخص‌هایی احتمال رونق در معاملات بازار مسکن نیز قابل مشاهده است. فارغ از هرگونه اظهارنظر در مدح یا ذم این‌گونه آماردهی‌ها و تحلیلگری‌ها ـ که هرچند باید اظهار نظر نمود ـ هدف طرح موضوع این بود که کارشناسان و تحلیلگران پای‌فشارنده بر اسناد این‌گونه مراکز در تحلیل‌ها و اظهارات کارشناسانه خود متوجه باشند بر چه مبنایی اقدام به روشنگری در عرصه‌ای می‌نمایند که منتفع یا متضرر یک سوی آن جامعه‌ای است که چشم امید به تحلیل نه مراکز آماری بلکه کارشناسان و تحلیل‌گران اقتصادی دوخته‌اند.
2ـ آینده نامعلوم صنعت ساختمان در مواجهه با اتفاقاتی که در ابعاد سیاسی، منطقه‌ای و بین‌المللی می‌افتد و ناگزیر صنعت ساختمان ذیل مجموعه اقتصاد متأثر از سیاست‌ نیز از آن تأثیر می‌پذیرد، موضوعی است که باید به آن از این منظر که اتفاقات کدام است و فرصت‌ها و تهدیدهای مترتب از اتفاقات برای صنعت ساختمان چیست؟پرداخته شود و مورد نقد و بررسی قرار گیرد.
شاید در نگاه اول نزاع قدرت‌های بزرگ بر سر تقسیم قدرت در منطقه خاورمیانه ارتباط چندانی با صنعت ساختمان نداشته باشد اما با قدری تامل و تعمق بر آثار و تبعات کشمکش‌های سیاسی و منطقه‌ای قدرت‌های بزرگ تشخیص تأثیرپذیری ساختمان از آنچه اتفاق می افتد یا تأثیرگذاری اتفاقات بر این صنعت چندان مشکل نخواهد بود.
در میان انبوه مناقشات منطقه‌ای که زنجیروار مناسبات اقتصادی و سیاسی کشورها را به هم متصل می‌کنند آنچه اکنون محرزتر از همه در رسانه‌های داخلی و خارجی جریان دارد ورود مستقیم روسیه به جنگ علیه مخالفان دولت در سوریه است. امروز که فشار کشورهای بلوک غرب بر این دولت (سوریه) افزایش یافته، یکی از پنج عضو وتو کننده تصمیمات شورای امنیت مستقیماً در حمایت از سوریه وارد جنگ علیه مخالفان شده و به ادعای خود جلوگیری از گسترش و نفوذ تروریست‌ها به کشور خود را از آنجا شروع کرده است. در این رابطه تحلیل‌های روشن‌تری می‌توان کرد که هرکدام از حامیان با چه اهدافی تن به مشارکت در جنگ می‌دهند اما برای این‌که از ارتباط مناقشات منطقه‌ای بر صنعت ساختمان و به‌طور مشخص فرصت‌ها و تهدیدهایی که برای صنعت ساختمان ایران می‌تواند داشته باشد، دور نشویم، به همین مقدار بسنده کرده و نظر مسئولان این صنعت در داخل کشور را جلب می‌کنیم به آینده‌نگری در نتیجه وضعیت پیش‌آمده در منطقه و استفاده‌ای که می‌توانند از آن داشته باشند.
1-2در مجموع اگر به تهدیدهای حاصل از نابسامانی منطقه‌ای درگیر در جنگ اشاره کنیم می‌توان به این جمع‌بندی رسید که استمرار وضعیت درگیری‌ها موجب استمرار ناامنی در منطقه گردیده و تا امنیت خاطر سرمایه‌گذاران در تأمین امنیت سرمایه‌شان فراهم نشود امید به بهبود چه صنعت ساختمان و چه اقتصاد در سطح کلان امیدی واهی بیش نخواهد بود. پس، آثار و تبعات ناامنی منطقه‌ای که با ورود روسیه به جنگ در سوریه نیز تشدید شده است، وضعیت اقتصاد داخلی کشورهای منطقه‌ از جمله ایران را نیز بی‌نصیب نخواهد گذاشت. بنابراین تحلیل‌گران اقتصادی در تصویرسازی از آینده هرگونه بازاری از جمله ساختمان و مسکن نمی‌توانند این مهم را نادیده انگارند ـ هرچند نادیده می‌گیرند و متأسفانه فضای رسانه‌ای هم اقدام به بازنشر تحلیل‌های این‌گونه‌ای می‌نماید ـ ولی اگر تاکنون به آن چندان توجه نمی‌شد به معنای استمرار عدم توجه به این عامل پس از این نیز نخواهد بود که انتظار می‌رود هم کارشناسان دولتی و هم غیر دولتی در تحلیل‌های خود آن را مدنظر قرار دهند و سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های ساختمانی را بر پایه آن بنا نهند.
2-2اما در ارتباط با فرصت‌های پیش روی صنعت ساختمان ایران در نتیجه گسترش ناامنی در منطقه که انتظار می‌رود با ورود روسیه در سوریه به سرانجامی مناسب ختم شود ـ هرچند بعید می‌نماید و بوی سهم‌خواهی طرفین از آن استشمام می‌شود ـ مسئولان صنعت ساختمان با توجه به: 1) خرابی‌های زیاد حاصل از جنگ و درگیری در این کشور 2) نفوذ غیرقابل انکاری که ایران در این کشورها دارد، تدابیری بیندیشند که با حضور به موقع البته با سازوکارهای کارآمد- نه از نوعی که بازار عراق را از دست دادند -از ظرفیت و پتانسیل‌های جامعه مهندسی، پیمانکاری، انبوه‌سازی از یک سو و مصالح ساختمانی مازاد تولید داخل که استمرار آن به جای فرصت به تهدید تبدیل خواهد شد از سوی دیگر، استفاده شود. متولیان و مسئولان مربوطه هم در رابطه با مهندسان ساختمانی مازاد و هم مصالح ساختمانی مازاد به تفضیل سخن گفته و نسبت به عواقب هر دو هشدارها داده‌اند که اگر به آنها توجه نشود خسارات جبران‌ناپذیری در پی خواهد داشت. اما در حال حاضر که بنا به علل مختلف تدبیر امکان استفاده از این ظرفیت‌ها در داخل وجود ندارد بهتر است با بسترسازی در کشورهای درگیر منطقه که ویرانی‌های حاصل از جنگ ضرورت آبادسازی آنها را مضاعف کرده است امکان به کارگیری هم مهندسان مازاد ساختمانی، هم انبوه‌سازان که سابقه و تجربه موفق از ساخت و ساز در خارج از کشور را دارند، هم کاردان‌ها که همواره از عدم به‌کارگیری این گروه در ساخت و ساز کشورگله‌مند بوده‌اند، هم پیمانکاران که به علت عدم دریافت مطالبات خود از دولت امکان ادامه حیات ندارند، فراهم گردد تا همه این تهدیدات به فرصت تبدیل گردند. در غیر این‌صورت و در صورت غافل ماندن از چنین چشم‌اندازها یا خود را به غفلت زدن و اکتفا به آمار و ارقامی که مبنای چندان صحیحی هم ندارند گرهی از مشکلات اشتغال ، اقتصاد و صنعت ساختمان نخواهد گشود.
جای تأسف دارد که با وجود این همه فرصت‌ و عدم استفاده از آنها باز شاهد اظهارات نه چندان کارشناسانه که صرفا اخباری از سوی کسانی هستیم که جایگاه آنها فراتر از ارائه خبر به بهای خوش‌آمد عده اندک است. صرف اظهار "قیمت مسکن به کف رسیده است" یا "سال آینده شاهد رونق در بخش مسکن خواهیم بود" بدون استناد به عامل یا عواملی که منجر به رونق خواهند شد یا اعلام نشانه به کف رسیدن قیمت، چه دردی از جامعه متقاضی مسکن دوا ، یا چه گشایشی در فروش مصالح ساختمانی مازاد در انبارها ایجاد و یا چه کمکی به استفاده بیشتر مازاد مهندسان در صنعت ساختمان خواهد کرد؟.
انتظار اتخاذ تدابیر روزآمد، با لحاظ نمودن اتفاقات داخلی و منطقه‌ای و تأثیر آنها بر اقتصاد کلان و استفاده به روز از تحلیل‌ها در راستای به‌کارگیری ظرفیت‌های داخلی و تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها از کسانی که بر مسند مسئولیت تکیه زده‌اند به نظر نمی‌رسد چندان انتظار نامعمولی باشد.
قادر نصیری ترزنق