نشریه شماره   226   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معمـاری روستـایی در ایـران

کد مطلب: 3328
معمولاً کارشناسان، معماری روستایی در ایران را نمونه معماری پایدار معرفی می‌کنند. معماری روستایی ایران مجموعه متنوعی از ابنیه و سکونتگاه‌ها را در برمی‌گیرد. در سرزمین ایران به دلیل تنوع جغرافیایی و اقلیمی و گوناگونی فرهنگی، در هر مکان روستاها ریخت ویژه‌ای دارند. گاهی خانه‌ها پراکنده و جدای از یکدیگر و گاه به هم تنیده، بام خانه‌ها در جایی تیرپوش و در جای دیگر شیب‌دار و در بعضی مناطق دیگر گنبدی شکل و منحنی است.
در این گزارش نظر چند تن از کارشناسان معماری انجمن مفاخردرباره معماری روستایی در ایران گردآوری شده است که در ادامه می‌خوانید:
فضاهای روستایی نمونه معماری خودکفا و پایدار
پرویز طلایی، عضو انجمن مفاخر معماری ایران درباره معماری در روستاهای ایران گفت: فضاهای روستایی نمونه معماری خودکفا و پایدار است، برای بهسازی محیط و جلوگیری از ورود بافت‎های نامتناسب به روستا باید از جامعه‌شناسان و مردم‎شناسان استفاده کرد و روحیات و فرهنگ‌های روستایی و گذشته آن را کشف نمود.
وی با بیان اینکه باید معماری و به‌خصوص معماری روستایی را از همه ابعاد مدنظر قرار داد، تأکید کرد بافت شهری نباید به روستا تزریق و تحمیل شود.
فضاهای باز، جایش را به فضاهای بسته داده
نگار جوکار عضو انجمن مفاخر معماری  درباره جایگاه عناصر معماری در منظر و مفاهیم اجتماعی منظر سکونت‎گاه‎های روستایی از جمله روستای زیارت که در استان  گلستان واقع است ، گفت: فضاهای باز و برون‌نگر و محیط مشترک میان خانه‌ها امروزه جایش را به فضاهای بسته می‌دهد که این موضوع به‌نوبه خود بر شکل یکپارچه روستا تأثیر تخریبی دارد. وی دلیل توجه به روستاها برای حفظ منظر و فضاهای رو به بیرون را از ویژگی‌هایی دانست که نسبت به شهرها اصیل‌تر مانده‌اند.
جوکار در ادامه سخنان خود گفت: وجود فضاهای مشترک که از تعامل اجتماعی میان مردم حکایت دارد مدت‎هاست که در شهرها از بین رفته و در روستاها نیز در حال از بین رفتن است.
از فرهنگ سکونتگاه روستایی شناخت نداریم
انوشه منصوری، عضو انجمن مفاخر معماری دراین‌باره گفت: برای آنکه بتوانیم خصوصیات سکونت‌گاه‎ها را دسته‌بندی کنیم از مناظر کوهستانی، کویری یا ساحلی سخن می‎گوییم.
وی در ادامه گفت: دلیل ناپایدار بودن مناظر روستایی، عدمِ شناخت خود ما از سکونتگاه‌ها، فرهنگ و آداب‌ورسوم کهن است.
این عضو انجمن مفاخر معماری با بیان اینکه این امکان وجود دارد که بتوان با تدبیر کافی زندگی روستایی را به‌تناسب روستا سازماندهی کرد، از طرح‌های هادی روستایی انتقاد کرد و گفت: این طرح‎ها فقط با استفاده از چند تصویر و چند دانشجو انجام می‌گیرد که طبعاً نمی‎تواند نحوه زندگی و خواست مردم و فرهنگ آنان را منعکس کند.
منصوری به روستاهای اسپیدان، اورامانات، بوژان، پالنگان در نواحی مختلف کشور اشاره کرد و بر وجود خصوصیات مشترک این روستاها در موضوع رابطه بافت سکونتگاهی آنها با طبیعت تأکید کرد. وی بیان داشت در این روستاها معماری طبیعی با ویژگی انسان‌های بومی ارتباطی تنگاتنگ دارد. همچنین در این معماری از دانش و مصالح بومی استفاده شده است و نیز بافت و فضای آن با عملکرد روستا و شرایط فرهنگی مردم آن انطباق دارد.