نشریه شماره   225   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

قالـــــب‌بنـــدی بتـــــن با میــــــز پـــــــرنـــده

کد مطلب: 3069
ابداع روش‌های جدید و کارآمد در عرصه اجرای ساختمان‌هایی با سازه‌های گوناگون که منجر به سرعت بخشیدن و آسان‌تر نمودن عملیات اجرایی گردد، از دیرباز فکر مهندسین و طراحان سازه را به خود مشغول ساخته است. از‌ این‌رو پیشرفت تکنولوژی و سرعت عجیب حرکت رو به جلو آن در دهه‌های اخیر دست یافتن به روش‌های نوین ساخت و ساز را میسر ساخته و ساختمان‌سازان را بر آن واداشته است تا با بهره‌گیری از روش‌های جدید ساخت و ساز، هرچه سریع‌تر به اهدافشان دست پیدا کنند.
حال شناساندن این تکنیک‌های جدید و باصرفه یک امر ضروری به شمار می‌رود چرا که مطلع ساختن افراد نسبت به صرفه‌جویی در وقت و هزینه‌هایشان می‌تواند مسبب این امر شود که ساختمان‌های باکیفیت‌تر و به‌صرفه‌تری ساخته شود و به محیط زیست و منابع طبیعی و انسانی هم صدمات کمتری وارد آید.
یکی از مصالحی که امروزه در صنعت ساختمان بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد بتن است. حال آن‌که کار با بتن نیازمند قالب‌بندی صحیح و بی‌نقص است تا سازه ساختمان مستحکم به عمل آید. اما این امر خود به تنهایی کار وقت و هزینه‌ زیادی می‌طلبد. لذا در این بحث به معرفی روشی از قالب‌بندی بتن مسلح اشاره می‌کنیم که بسیار باصرفه و کارآمد در پروژه‌های بزرگ می‌باشد.
سیستم قالب‌بندی با استفاده از میز پرنده، علاوه بر سرعت بخشیدن به قالب‌بندی، امکان قالب‌بندی همزمان و موازی را در کل پروژه ایجاد می‌کند.
این سیستم برای قالب‌بندی دال‌های بتنی در سطحی وسیع و به‌صورت یکجا مناسب می‌باشد. علی‌الخصوص برای سازه‌هایی با دال‌های فاقد تیر بسیار مناسب است.
در این روش که به میز پرنده معروف شده است، قالب‌های بزرگی به صورت میز با پایه‌های مستقر روی چرخ یا غلتک، کل سقف یک فضا را می‌پوشانند و سپس روی آنها را آرماتوربندی انجام می‌دهند و بتن‌ریزی می‌کنند.
لازم به ذکر است که ارتفاع میزها در این سیستم قابل تنظیم است و در ساختمان‌هایی که ارتفاع طبقات آنها متغیر است به راحتی قابل استفاده می‌باشند.
سیستم قالب‌بندی به روش میز پرنده در مقایسه با قالب‌بندی با صفحات افقی و داربست، امکان نصب و برچیدن بسیار سریعی فراهم خواهد آورد و از نظر اقتصادی نیز باصرفه‌تر محسوب می‌شود. طراحی پایه‌های سیستم قالب‌بندی میز پرنده به صورت تاشونده امکان‌پذیر است. در این سیستم با روکشی از نوع چوب چندلایه (پلی وود)، امکان استفاده از تیرهای فولادی و چوبی از نوع HZO به عنوان حمال اصلی و فرعی نیز وجود دارد.
قالب‌های میزی با تکیه‌گاه‌هایی که قاشق نام دارند و با کمک جرثقیل به صورت کاملاً مطمئن به محل سازه‌های بعدی منتقل می‌شوند، اجرا می‌گردند. همچنین میزها نیز بعد از گیرش بتن برداشته و توسط جرثقیل از محل بازشوها خارج می‌شوند.
سازه‌های حاصل از این روش اجرایی، از نوع دیوار باربر بتن مسلح بوده و جزء سیستم‌های شناخته‌شده و منطبق بر آئین‌نامه‌ها و استانداردهای ملی و بین‌المللی می‌باشد. به علاوه سیستم مذکور دارای عملکرد لرزه‌ای مطلوبی است و می‌توان آن را در پهنه‌های مختلف لرزه‌خیز کشور اجرا کرد.
با توجه به این‌که این نوع اجرا سازه، سیستمی مشابه به سیستم تونلی در دو جهت متعامد در ساختمان ایجاد می‌کند، لازم است به منظور عملکرد بهتر باربری جانبی، دیوارهای برشی در هر دو جهت اصلی به میزان لازم تأمین شود. قطعا چنین نحوه توزیع دیوارهای بتن مسلح در پلان سازه، معماری خاصی را بر سیستم حاکم خواهد کرد.
سقف‌های بتن مسلح در این روش نیز می‌توانند به صورت دال تخت یا تیرچه و بلوک، طراحی و اجرا شوند. در این صورت امکان تعبیه و پیش‌بینی مسیرهای توزیع تأسیسات مکانیکی و برقی در زمان میلگردگذاری و پیش از بتن‌ریزی در سقف وجود دارد.
همچنین در این روش دیوارهای نمای اصلی پس از اجرای دیوارهای سازه‌ای و سقف‌ها، با مصالح مختلف قابل اجرا می‌باشد.
خوشبختانه این نوع اجرای سازه در مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن مورد ارزیابی قرارگرفته و کاربرد آن درحیطه الزامات ا رائه شده برای سازندگان مجاز است.
الزامات سیستم قالب‌بندی بتن مسلح به‌وسیله‌ی میز پرنده:
1. مبانی کلی طراحی این سیستم مطابق با ساختمان‌های بتن‌آرمه از نوع دیوار باربر صورت گرفته و شیوه اجرای آن به روش قالب‌های یکپارچه دیوار و استفاده از میز پرنده برای قالب‌بندی یکپارچه سقف انجام می‌شود.
2. اجرای این روش در کلیه پهنه‌های لرزه‌خیزی ایران حداکثر تا 15 طبقه یا 50 متر از تراز پایه بلامانع است.
3. طراحی سازه‌های ساخته‌شده با این روش قالب‌بندی، براساس آخرین ویرایش استاندارد 2800 ایران و آئین‌نامه آبا انجام گیرد.
4. رعایت ضوابط مربوط به شکل‌‌پذیری متوسط و زیاد متناسب با لرزه‌خیزی مناطق مختلف ایران مطابق استاندارد 2800 الزامی است.
5 . منظم بودن ساختمان در پلان و ارتفاع ضروری است.
6 . در این روش، ارتفاع خالص دیوارها در هر طبقه حداکثر 3 متر (بدون احتساب ضخامت سقف) و ضخامت دیوار حداقل 15 سانتی‌متر می‌باشد.
7. سطح مقطع اسمی و دیوارهای سازه‌ای یک جهت می‌بایست حداقل 80 درصد جهت دیگر باشد.
8 . رعایت حداقل مقاومت فشاری نمونه‌ی استوانه‌ای 25 مگاپاسکال برای بتن سازه‌ای و حداقل تنش تسلیم 400 مگاپاسکال برای فولاد الزامی است.
9. در نظر گرفتن ملاحظات خاص در معماری، جهت بستن و باز نمودن قالب‌های دیوارها و ورود و خروج میزهای پرنده، برای قالب‌بندی سقف ضروری است.
10. تأمین آرماتورهای اضافی در اطراف بازشوها، براساس مبحث نهم مقررات ملی ساختمان الزامی است.
11. قالب‌برداری اجزاء سازه‌ای می‌بایستی مطابق مبحث نهم مقررات ملی صورت گیرد.
12. استفاده از موارد افزودنی شیمیایی (روان‌کننده‌ها و تسریع‌کننده‌ها) باید مطابق با مقررات ملی ساختمان و یا سایر مراجع معتبر بین‌المللی بوده و میزان مصرف آن نیز برمبنای مشخصات اقلیمی کشور انتخاب شود.
14. در شرایط اقلیمی مختلف، باید تمهیدات لازم در طراحی و اجرای ساختمان در نظر گرفته شود.
15. طراحی و اجرای جزئیات مناسب در حمل اتصال دیوارهای غیرسازه‌ای به منظور عدم مشارکت در سختی جانبی سازه الزامی است.
16. لحاظ نمودن جزئیات دقیق مسیر و محل نصب کلیه اقلام تأسیسات برقی و مکانیکی در مرحله طراحی و اجرا ضروری است.
17. تمهیدات لازم در اجرای نازک‌کاری و نماسازی بر روی سطوح بتنیش می‌بایستی در مراحل طراحی و اجرا درنظر گرفته شود.
18. سقف‌های بتن مسلح در این سیستم، به صورت دال یک‌طرفه یا دوطرفه و با استفاده از قالب‌های ماندگار نوع پلی‌پروپیلن اجرا می‌شوند.
19. در طراحی و اجرای سقف‌های حاصل از این روش، رعایت کلیه الزامات مربوط به طرح‌ لرزه‌ای، مطابق استاندارد 84-2800 و ویرایش‌های بعد از آن الزامی است.
20. تحلیل و طراحی قطعات بتن مسلح سقف، به همراه میلگرد‌گذاری‌های خمشی و برشی، باید برمبنای روش‌های معتبر صورت پذیرد.
21. در محل اتصال سقف با دیوارها، میلگردگذاری ویژه طولی وعرضی جهت توزیع یکنواخت تلاش‌ها و ایجاد یکپارچگی سقف و دیوار از حیث اتصالات الزامی است.
22. منظور نمودن بارهای حین اجرا در استفاده از قالب پلی‌پروپیلن جهت سقف ضروری است.
23. رعایت مشخصات فنی مربوط به میلگرد و بتن مورد استفاده در سقف، همچنین ضوابط آرماتوربندی و بتن‌ریزی، مطابق مبحث نهم الزامی است.
24. در نظر گرفتن جزئیات دقیق مسیر و محل نصب کلیه اقلام تأسیسات در مرحله طراحی و اجرای سقف و دیوار، ضروری است.
25. اخذ گواهینامه فنی برای محصول قالب ماندگار نوع پروپیلن، از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن الزامی است.
26. عایق‌کاری حرارتی جداره‌های خارجی ساختمان مطابق الزامات مبحث 19 الزامی است.
27. رعایت مبحث سوم مقررات ملی درخصوص حفاظت ساختمان‌ها در مقابل حریق و همچنین الزامات نشریه 444 مرکز ساختمان و مسکن ضروری است.
28.صدابندی هوابرد جداکننده‌های بین واحدهای مستقل و پوسته خارجی ساختمان و صدابندی سقف بین طبقات می‌بایست مطابق مبحث هجدهم مقررات ملی ساختمان تأمین گردد.
      *ساناز محمدی،‌ کارشناس معماری