هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   224   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

عقدا مهجــور مانده‌است

کد مطلب:3213
روستای عقدا از روستاهای تاریخی استان یزد است که دیدنی های جالب توجهی دارد و به دلیل وجود همین بناهای تاریخی مورد توجه گردشگران است‌.
عقدا یکی از بزرگ ترین و قدیمی ترین روستاهای بخش مرکزی اردکان است که در 48 کیلومتری اردکان و در مسیر راه تهران ـ بندرعباس قرار گرفته‌است‌.
وارد عقدا که می شویم انگار در خوابی جادویی فرو رفته‌است‌. هیچ کس دوروبر ما نیست‌. ما هستیم و روستایی هزاران ساله خفته در نیمروز پاییزی که قدمت آن به قبل از اسلام برمی گردد‌. روستایی کویری و کاهگلی با کوچه های باریک و دالان های تودرتو‌. ماشین به سختی می تواند از میانه این راه های باریک بگذرد‌. دست که از شیشه بیرون می آوریم می توانیم دیوارهای کاهگلی را لمس کنیم و از آنها انرژی بگیریم‌. سکوت عقدا عجیب ما را به درون می خواند و به تفکر و اندیشیدن به تاریخ‌.
وجه تسمیه
بی ‏شک واژه اصلى نام محل «اكدا» است كه در تعریب به آسانى به صورت عقدا درآمده‌است‌. جزء اول آن«آو» به معنى آب است كه در سرتاسر روستاهاى ایران به همین صورت و به همین معنى آب رایج است و جزء دوم «كد» همان واژه «كده» است كه در دانشكده‌، آتشكده‌، كدبانو و كدخدا و غیره و غیره داریم و به معنى خانه و با مسامحه به معنى محل و جاست و «عقدا» معادل «اوكدا» به معنى خانه و جاى آب است یعنى جایى كه آب كافى دارد‌. «الف» آخر در عقدا نشانه همان فتحه آخر در اصل تلفظ كهن اوستایى است كه گاه و بی گاه دیده می شود و در برخى از واژه‏‌ها باقى مانده‌است و باقى ماندن آن خلاف قاعده نیست‌.
معرفی برخی جاذبه های تاریخی عقدا
کاروانسرای رشتی
کاروانسرا و آب انبار رشتی عقدا در شهرستان اردکان و در مدخل ورودی آبادی قرار دارند‌. حاجی ابوالقاسم تاجر رشتی از تجار یزدی و بانی آثار متعدد (‌حدود سال 1255 هـ‌. ق‌) این کاروانسرا را در سال 1262 هـ‌. ق بنا کرد‌. بنای این کاروانسرا از آجر و دارای بادگیری دو طبقه‌است‌. در هر بدنه این بنا‌، هفت صفه به قرینه ساخته شده که صفه میانی بزرگ‌تر و شاه نشین آن محسوب می شود‌. صفه های دیگر هر یک به اتاقی راه دارد و در پشت اتاق‌ها‌، راهرو های اصطبل قرار گرفته‌است‌. در چهار گوشه بنا‌، چهار مدخل به قرینه ساخته شده‌است‌. رو به روی کاروانسرا در آن طرف جاده‌، آب انبار قرار دارد که ساختمان آن آجری است و بر سر در ورودی آن‌، دو صفه جهت استراحت عابرین ساخته شده‌است‌.
برج قدیمی عقدا
یکی دیگر از دیدنی های عقدا یک برج قدیمی در قسمتی از بافت شهراست که خوشبختانه ظاهر آن براثر مرمت این روز‌ها حالش خوب است و استوار نظاره گر گردشگرانی است که پا بر پله های آن می گذارند و با چشم های کنجکاو سرکی به داخل می کشند‌.
داخل برج مرمت نشده و تقریبا نیمه ویران است‌. گویی این برج در گذشته بخشی از قلعه قدیمی شهر بوده و محل نگهبانی و پاسداشت آن‌. برای همین در 4 گوشه برج دریچه هایی قرار دارد که شاید روزگاری در گذشته های خیلی دور از آن برای دیده بانی استفاده می شده اما امروز دریچه هایی هستند که از درون آنها شهر عقدا تا دوردست پیداست‌.
محسن میرجانی ارجنان باستان شناس درباره بافت تاریخی عقدا به خبرنگار پیام ساختمان می گوید‌: بافت تاریخی ارزشمند عقدا از جمله مجموعه های منحصر به فرد استان یزد و ایران است که علی رغم ارزش و اهمیت تاریخی و مطالعاتی تاکنون در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده‌است‌.
وی ادامه می دهد‌: برای خواننده یا ببیننده ای که حتی یک بار هم گذرش به این منطقه افتاده باشد مایه تعجب است که این عرصه تاریخی متنوع با سبک‌ها و اسلوب های معماری متنوع و متمایز چرا این قدر مظلوم و مهجور مانده‌است و چرا تا کنون اقدامی جدی برای مستند نگاری و ثبت و ضبط آثار و به تبع آن انجام پژوهش های روشمند صورت نگرفته‌است‌.
این باستان شناس تاکید می کند‌: واقعیت این این است که علیرغم اهمیت این بافت تاریخی و اطلاعات ارزشمندی که این مجموعه می توانسته و می تواند در سیر تحول و تطور دشت یزد‌– اردکان از دوره ساسانی تا دوران اسلامی به دست دهد‌، مورد بی مهری قرار گرفته و بدان پرداخته نشده‌است‌.
میرجانی ادامه می دهد‌: بافت تاریخی عقدا مجموعه ای متمرکز و متراکم است که کلیه المان‌ها و آیتم های یک بافت تاریخی را کاملا در خود جای داده‌است‌. مسجد‌، بازار‌، ساباط‌، دربند‌، حسینیه‌، تکیه‌، خانقاه‌، قنات‌، خانه های اربابی‌، خانه های رعیتی‌، حصار و باروی تاریخ‌، خندق‌، قنات و سایر بخش های تشکیل دهنده یک بافت تاریخی که قابلیت زندگی را دارا می باشند در وجود این بافت است‌. بافتی متراکم است و از هم گسیختگی و پارگی کالبدی در آن مشاهده نمی شود‌.
وی درپایان تاکید می کند‌: با توجه به نامگذاری سال 1395 به عنوان سال خوشامد گویی به استان یزد و لزوم فراهم آوردن زیرساخت های مناسب برای جذب توریست و گردشگر‌، توجه جدی‌تر مسئولان شهرستان اردکان و استان یزد را می طلبد.