هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   224   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سند پایانی بر بی‌مهری به معمـاری سنتـی

کد مطلب: 3214
شورای عالی انقلاب فرهنگی سندی را در دست تدوین دارد که در صورت نهایی شدن آن، نهادها و دستگاه‌های اجرایی مسئول و مرتبط با حوزه معماری و شهرسازی موظف خواهند شد براساس این سند واحد فعالیت کنند.
به گزارش پیام ساختمان، نقدهای بسیاری به برخی پروژه‌های شهری وجود دارد از جمله آنکه کارشناسان معماری معتقدند، می‌بایست در هنگام شروع یک پروژه از مشاوره معماری استفاده شود تا هویت شهری ما که معماری جزء جدایی‌ناپذیر آن است همچون وضعیت امروز در مسیر نابودی قرار نگیرد. چنانکه تعداد روزافزون ساختمان‌هایی که فاقد هویت هستند بیانگر همین موضوع است.
آنچه این روزها زیر ذره‌بین نقد معماران قرار دارد، نبود یک الگوی مشخص برای عبور از وضعیت فعلی است، شرایطی که با ساختن بناهایی نظیر برج‌های بلند تفریحی و مسکونی در میانه بافت سنتی موجب ایجاد یک فضای خفه و بسته در سطح خیابان‌های شهرها شده است که با بهره‌برداری ازاین‌گونه پروژه‌ها شاهد افزایش بار ترافیکی در محدوده آنها هستیم. به‌طور نمونه بیش از 10 سال است که صاحب‌نظران معماری و شهرسازی نسبت به نحوه ساخت برج‌ها و بلندمرتبه‌سازی در شهرها اعتراض دارند، اما متأسفانه هیچ نهادی به این دغدغه‌ها توجه نکرده است. ساخت‌وسازهای مدرن بلای جان بافت سنتی و بومی شده است.
دوری شهرها از معماری اصیل
سال‌های اخیر یکی از برجسته‌ترین دل‌نگرانی‌های کارشناسان معماری ساخت‌وسازهای است که بسیار شهرها و حتی کلان‌شهرها بدون توجه به معماری در حال انجام است که این امر موجب بی‌هویتی و دوری از معماری اصیل شده و تداوم آن آینده نگران‌کننده‌ای را برای حیات شهری رقم می‌زند.
در سال‌های اخیر در بسیاری از شهرهای کشور، شاهد رشد عمودی بی‌رویه و غیرقابل‌توجیه ساختمان‌ها هستیم که بافت شهرها را تبدیل به کوچه‌های کج‌ومعوج و ساختمان‌های بلند و بدون هیچ الگوی معماری کرده است و زیبایی محلات را تحت تأثیر خود قرار داده است.
نوروزیان، رئیس کانون سراسری انجمن‌های صنفی کارفرمایی مهندسان معمار ایران دراین‌باره معتقد است: در حالی توجه به معماری یکی از نیازهای اولیه توسعه پایدار است که متأسفانه این روزها این مفهوم دچار شعارزدگی شده است. به گفته وی، یکی از معضلات حوزه معماری شهری این است که بدون توجه به قانون ممنوعیت بلندمرتبه‌سازی در شهرها به‌جز کلان‌شهرها، ساختمان‌سازی صورت می‌گیرد که مشکل‌ساز است.
مشارکت کمرنگ معماران در ساخت‌وسازها
آمارها گویای میزان مشارکت معماران در ساخت‌وسازهای شهرهاست. تنها آمار ارائه‌شده در دو سال گذشته، نشان‌دهنده این است که متأسفانه فارغ‌التحصیلان معماری و ساختمان در رده سوم بیکاران دانشگاهی قرار دارند.
علیرضا قهاری دراین‌باره معتقد است: هم‌اکنون کار ساخت‌وساز به مهندسان عمران یا افراد دیگری كه چندان تخصصی در این كار ندارند، سپرده شده است.
به گفته وی، حذف كردن معماران در طراحی و ساختمان‌سازی به معنی نابود كردن معماری چند هزارساله ما ایرانیان است.
قهاری در پاسخ به این پرسش که آیا انجمن مفاخر معماری ایران اقدامی برای فعال شدن دوباره معماران در حوزه ساختمان‌سازی انجام داده است، گفت: تا زمانی كه دغدغه هویت‌بخشی و اعتلای معماری و شهرسازی اندیشمندان این حوزه به مسئولان منتقل نشود، نمی‌توان كاری از پیش برد.
این کارشناس معماری با بیان اینکه هم‌اكنون چند دهه است كه معماران ایرانی منزوی‌شده‌اند، تصریح کرد: با توجه به وجود چنین شرایطی جامعه معماران ایرانی نیازمند حمایت‌های مسئولان است تا بار دیگر شهرهای ما صاحب هویت شوند. رئیس انجمن مفاخر معماری ایران تصریح می‌کند: اگرچه معماری معاصر ریشه در مدرنیته دارد، اما با تلفیق مناسب دانش و تکنولوژی به‌روز دنیا با هویت، فرهنگ و اقلیم كشورمان می‌توان باز هم شاهد خلق سبك‌های جدیدی در معماری ایرانی بود كه این خود نیازمند فرصت و اهمیت دادن به متخصصان این رشته است.
تأکید بر پایبندی به اجرای معماری
پایبندی به اجرای معماری اسلامی و ایرانی در ساخت‌وسازها یکی از موضوعات مهمی است که اخیراً در برنامه‌های کلان کشور بر آن تأکید می‌شود. نمونه این توجهات، بیانات مقام معظم رهبری دراین‌باره است که ایشان با اشاره به بی‌هویتی که امروزه در ساخت‌وسازهای ما ایجادشده، اجرای معماری اسلامی و ایرانی را برای خروج از بی‌نظمی و اغتشاشات بصری ضروری می‌دانند.
درعین‌حال، به باور معماران در حال حاضر در بسیاری از شهرها شاهد احداث ساختمان‌هایی با نما و معماری داخلی هستیم که هیچ تناسب و تطبیقی با معماری متمدن اسلامی و ایرانی ندارد و این موضوع از نبود الگوی شاخص و ماندگار از معماری نشأت می‌گیرد.
چنانچه به تأکید کارشناسان معماری بیشتر ساخت‌وسازهای مناطق مختلف کشور  شبیه معماری پایتخت کشور یا به‌اصطلاح تهرانیزه شده و معماری بومی محلات در این رقابت نابرابر کمرنگ شده‌اند! این موضوع به این معنی است که ساخت‌وسازها از نوعی غیبت معماری رنج می‌برد.
کارشناسان دراین‌باره هشدار می‌دهند، با ادامه ساخت‌وسازها و بی‌توجهی به معماری بومی طولی نمی‌کشد که معماری اصیل و سنتی  برای آیندگان تبدیل به خاطره شود.
تدوین پیش‌نویس سند معماری کشور
بااین‌حال، به‌تازگی محمدحسین ایمانی‌خوشخو، رئیس کمیسیون هنر و معماری شورای عالی انقلاب فرهنگی از بررسی پیش‌نویس سند معماری کشور در این کمیسیون، خبر داده و عنوان کرده است: نبود سند و دستورالعمل مشخص برای معماری و شهرسازی، شورای عالی انقلاب فرهنگی را بر آن داشت تا تدوین سند معماری کشور را در اولویت قرار دهد. در این راستا از دو سال پیش در کمیسیون هنر و معماری جلسات و نشست‌هایی برگزار شده است.
به گفته وی برای تهیه‌ این پیش‌نویس، نظرات فراوانی از کارشناسان و استادان معماری و شهرسازی گرفته‌شده و روند بررسی پیش‌نویس آن در جلسات ادامه دارد تا سند نهایی تهیه شود و پس از نظرخواهی از اعضای کمیسیون و جمعی از کارشناسان و متخصصان معماری برای تصویب به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شود.
رئیس کمیسیون هنر و معماری شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت وجود سند معماری، می‌گوید: با تهیه و تصویب سند معماری در شورای عالی انقلاب فرهنگی، نهادها و دستگاه‌های اجرایی مسئول و مرتبط با حوزه معماری و شهرسازی موظف خواهند شد براساس این سند واحد فعالیت کنند.
به‌این‌ترتیب، انتظار می‌رود این سند پایانی بر بی‌مهری و کم‌توجهی به معماریسنتی و بومی باشد، توقع فعالان معماری نیز همین بوده که مسئولان بالادستی مقررات و ضوابط شهری تدوین کنند تا دستورالعمل‌های جامعی در این زمینه اجرا شود، بر خلاف آنچه از دستورالعمل‌های فعلی موجود است و تنها منجر به ساخت‌وسازهای مغشوش و پراکنده شده است.