نشریه شماره   223   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پـــول نظـام مهنــدسی را ویــــروسی کــرد

 کد مطلب‌: 3068
گروه ساخت وساز‌: بخش قابل توجهی از اخبار صنعت ساختمان مربوط به سازمان نظام مهندسی ساختمان است؛سازمانی که برای اغلب مسئولان و دست اندرکاران جذابیت ویژه ای دارد و برای حضور در هیئت مدیره آن تلاش های زیادی صورت می گیرد‌. برخی از کاندیداهای انتخابات معتقدند‌: عملکرد این سازمان انتظارات را برآورده نکرده و برخی دیگر معتقدند روند رو به رشدی را در طول 20 سالی که از تصویب قانون می گذرد‌، طی نموده‌است‌. نظراتی که البته گهگاه از دایره اصول خارج می شود و صرفا شکل تبلیغاتی به خود می گیرد‌. خلاصه اینکه بازار اظهارنظر در مورد سازمان حسابی گرم است‌. در چنین اوضاعی برای یافتن پاسخ سؤالات باید سراغ کسانی رفت که اولا به قانون مسلط باشند و دوم اینکه قصد جوسازی و تبلیغ برای خود و دیگران نداشته باشند‌.
محسن بهرام غفاری که از پیشگامان تدوین قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان به شمار می رود و امروز مشاور ارشد ریاست شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی است‌، می تواند ارزیابی مطلوبی از عملکرد این سازمان داشته باشد و بسیاری از زوایای تاریک قانون را برای ما روشن و راهکارهایی لازم برای حرکت بهتر ارائه کند‌. پیام ساختمان سراغ این چهره سرشناس صنعت ساختمان رفته تا در مورد چالش های سازمان با او گفت وگو کند‌.
پیام ساختمان‌: به عنوان یکی از بنیانگذاران قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان‌، سازمان نظام مهندسی چقدر توانسته به اهدافی که در قانون مشخص شده دست پیدا کند‌؟
مجموعه سازمان نظام مهندسی در زمینه های مختلف توفیق‌ها و ضعف هایی داشته‌است‌. توفیق اینکه به مهندسان و مدیران کشور اهمیت ساختمان‌سازی و شهرسازی را یادآوری کرد و توانست به وزارت راه و شهرسازی‌، شهرداری و... پتانسیل مهندسی کشور را ارائه کند؛ بنابراین با این سازمان امکان ارزیابی مهندسی کشور فراهم شد‌. به نظرم می توان ادعا کرد موجب ارتقای کیفیت سازه‌ها‌، تأسیسات مکانیکی و برقی شده و در خصوص معماری توفیقات کمتری داشته اما در حوزه شهرسازی و ترافیک نتوانسته وضعیت مطلوبی به وجود بیاورد‌.
پیام ساختمان‌: یکی از مهم ترین کارهایی که باید توسط سازمان نظام مهندسی صورت می گرفت‌، بحث آموزش مهندسان بود‌. سازمان تا چه اندازه در این رابطه موفقیت کسب کرده‌است‌؟
به عقیده من موفقیت‌ها بیش ازحدی بود که تدوین کنندگان قانون انتظار داشتند؛ حجم آموزش‌های نظری که سازمان نظام مهندسی در یک دهه اخیر داشته با مجموعه آموزش های تکمیلی در طی چند دهه قبل دانشگاه‌ها برابری می کند‌. امروز شاهد هستیم که مهندسان در حیطه نظری اطلاعات بیشتری نسبت به استانداردهای جهانی دارند اما به دلیل اینکه ابزارهای موردنیاز وجود نداشته‌، مهندسان در حیطه عملی همانند نظری پیشرفت نکردند‌. به طور مثال نمی توان در کارگاه های ساختمانی کوچک مردم شرایط کارآموزی برای رشد مهندسان به وجود آورد‌.
پیام ساختمان‌: به نظر شما سازمان نظام مهندسی در بخش نظارت مضاعف بر اعضا موفق بوده‌است‌؟
قطعا امروز بهتر از ده سال پیش عمل می کنند‌، اما اصلا کافی نیست و نمی توان باوجوداین نظارت به اجرای 80 درصدی مقررات ملی ساختمان خوش بین بود‌. به دلیل اینکه در چند سال اخیر نرم افزار پول که وارد نظام مهندسی شد‌، سازمان را ویروسی کرد‌.
پیام ساختمان‌: شما قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان را صرفا برای سازمان مهندسی نوشتید یا سایر تشکل های صنعت ساختمان هم در آن نقش دارند‌؟
این قانون برای سازمان نظام مهندسی است و این سازمان با سایر تشکل های داوطلبانه تفاوت می‌کند‌. چون تشکل های داوطلبانه بسیاری از مأموریت‌هایی که در قانون آمده را دارا نیستند‌. زمانی که قانون را می نوشتیم و اصطلاحا «آش سازمان نظام مهندسی در حال پختن بود» دو یا سه تشکل مدنی فعال در صنعت ساختمان نخود خود‌شان را اضافه کردند و در ماده یک گفتند که بنویسید نظام مهندسی یعنی همه تشکل‌ها اما واقعیت این است که این قانون برای سازمان نظام مهندسی نوشته شد و به غیراز ماده یک می بینید که تمامی آن راجع به سازمان نظام مهندسی است‌.
پیام ساختمان‌: اما برخی تشکل‌ها عنوان می کنند قانون نظام مهندسی به همان اندازه که مربوط به سازمان نظام مهندسی است‌، به ما هم مربوط می شود‌. به عبارتی خود‌شان را زیرمجموعه این قانون می دانند‌.
در صورتی این ادعا صحیح است که احکامی برای آنها در قانون مذکور تعیین شده باشد درصورتی که این گونه نیست‌.
پیام ساختمان‌: اما آنها معتقدند ماده 29 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان متعلق به آنهاست و اصناف‌، ذیل این ماده قانونی هستند‌. بنابراین می‌گویند قانون فقط برای سازمان نظام مهندسی نوشته نشده‌است‌.
این قانون ناظر بر تنسیق امور سازمان نظام مهندسی است‌. از مجموع 124 ماده آئین نامه و 42 ماده قانون یک ماده گفته‌است که «وزیر مسكن و شهرسازی از تاریخ ابلاغ این قانون به عضویت هیئت عالی نظارت موضوع ماده ‌52‌ قانون نظام صنفی درخواهد آمد‌. وزارت مسكن و شهرسازی با هماهنگی دبیرخانه هیئت عالی نظارت حداكثر 6 ماه از تاریخ تصویب این قانون آئین نامه نظام صنفی كارهای ساختمانی را برابر قانون نظام صنفی تهیه و جهت تصویب به هیئت وزیران پیشنهاد می‌نماید .» این بدان معنا نیست که قانون به آنها هم مربوط است. همین که در این ماده به «قانون نظام صنفی» آدرس داده به این معناست که مربوط به این قانون نیستند‌.
پیام ساختمان‌: وضعیت سازمان نظام کاردانی به چه صورتی است‌؟
سازمان نظام کاردانی طبق قانون ارتباط طولی با سازمان نظام مهندسی دارد درحالی که سایر تشکل‌ها ادعای ارتباط عرضی دارند‌.
پیام ساختمان‌: در سال های اخیر شاهد حضور مسئولان دولتی در سازمان های نظام مهندسی بودیم‌. این فرایند را مثبت می دانید یا منفی‌؟‌!
برای برخی اهداف مثبت و برای برخی دیگر منفی بوده‌است‌. اما به طورکلی اگر آئین نامه را بخوانید متوجه برخی موارد مهم می شوید‌. در ماده 41 آئین نامه صراحتا آمده‌است هدف از تشکیل سازمان مشارکت هرچه وسیع‌تر مهندسان در انتظام امور حرفه‌ای خود است‌. همین مضمون در ماده 3 قانون هم ذکرشده‌است‌. بنابراین منظور قانون گذار این بوده‌است که مهندسان با دست خود امور خود را سامان ببخشند‌. قطعا این انتظام در سه جا باید برقرار باشد‌: 1‌- هیئت مدیره استان‌ها 2‌- شورای مرکزی 3‌- شورای انتظامی‌.
علاوه بر این ماده 4 آئین نامه درواقع فهرستی از اموری که مهندسان به آن اشتغال دارند را مشخص نموده‌است‌. مثلا«متقاضیان برای گرفتن پروانه اشتغال باید سوابق کار تجربی در یک یا چند زمینه خدمات مهندسی از قبیل طراحی‌، محاسبه‌، نظارت‌، اجرا‌، بهره برداری‌، نگهداری‌، کنترل و بازرسی‌، امور آزمایشگاهی‌، مدیریت ساخت و تولید‌، نصب و آموزش و تحقیقات را داشته باشند .» بنابراین اینکه معاون فلان دستگاه یا عضو فلان دفتر باشید در این آئین نامه وجود ندارد‌. موضوع مهم‌تر اینکه در ماده 6 آئین نامه که شرایط تأیید اشتغال در حرفه برای اخذ پروانه اشتغال مهندسان ذکرشده‌، آمده‌است که «باید گواهی نام محل و مشخصات پروژه ای که متقاضی در آن اشتغال داشته توسط دستگاه های مربوطه تأیید شود»‌. تمام مهندسان می دانند پروژه به چه معناست‌، بنابراین معاونت فلان وزارتخانه معنای پروژه ندارد‌. ما از ابتدا هم اشتباه کرده ایم به کسانی که واجد این شرایط نبوده‌اند‌، پروانه داده ایم‌. طبق قانون و آیین نامه آن‌، باید هیئت مدیره‌، شورای انتظامی و شورای مرکزی را به مهندسانی سپرد که در کارگاه های ساختمانی خون دل می خورند نه اینکه تبدیل به محل مانور افرادی شود که به مسئولیت‌های خود در جاهای دیگر قانع نیستند.