نشریه شماره   223   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معرفی بتن خودتـــراکم

کد مطلب‌: 3126
بهروز کاویانی پور
بتن خود تراکم در اسفندماه سال 1358 در دانشگاه تهران در معرض دید متخصصین قرار گرفت و با توجه به گستردگی موارد مصرف از یک سو و تغییرات گسترده در پروژه های گوناگون از سوی دیگر‌، به هیچ وجه نتوانست پاسخ قطعی در رد یا قبول کل این بتن برای کاربردهای مختلف ارائه کند‌. اما از آنجائی که از دیدگاه مهندسی برای برقراری توازن بین سه عامل کیفیت‌، هزینه و زمان که مهم ترین بحث‌، در روند اجرائی یک پروژه‌است با یک دید کلی‌تر‌، می توان دو عامل از سه عامل فوق ذکرشده را از دیدگاه اقتصادی که بسیار مهم است مورد بررسی قرار داد و از همین رو تأثیر هریک را در روند اقتصادی‌تر شدن پروژه مطالعه کرد از آنجا معایب و مزایای این بتن را با توجه به محور قراردادن صرفه اقتصادی آن معرفی کرد‌. بر اساس آنچه که گفته شد نخست باید به این سؤال مهم و اساسی پاسخ داد که اصولا مدیر یک پروژه چه زمانی و به چه دلیل می تواند از بتن خودتراکم به جای بتن سنتی استفاده کند‌. پاسخ به سؤال فوق در واقع گستره وسیعی از مسائل فنی و تجربی را از مراحل تئوری تا عملی شامل می شود که از میان آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد‌:
حذف مرحله لرزاندن از عملیات بتن ریزی‌: این مرحله بارزترین دلیل استفاده از بتن خودتراکم در کشورهای اروپایی و همچنین کشورهایی است که هزینه لرزاندن بتن برای آنها (‌با توجه به بالابودن مزد کارگر و بنزین برای به کار انداختن ویبراتورهای بنزینی‌) بسیار بالاست‌.
جلوگیری از خطاهای ناشی از سهل انگاری در عملیات لرزاندن‌: یعنی نرسیدن به خواص مکانیکی مورد نیاز و در اثر همین سهل انگاری کرمو شدن بتن‌. پدیده کرمو شدن باعث به وجود آمدن هزینه های ماله کشی‌، تعمیر و در بسیاری از موارد تخریب بتن کرمو و بازسازی آن‌، به خصوص در مواقعی که سازه موردنظر دارای آرماتوربندی های متراکم باشد‌، مطرح بوده‌است‌.
ارائه شاخص های کیفی بهتر‌: کیفیت بتن را می توان در قالب شاخصه های کارپذیری‌، خواص مکانیکی و در نهایت دوام ارزیابی کرد‌. بتن خودتراکم به دلیل روانی مناسب‌، غالبا تنها گزینه انتخاب شده در بتن ریزی شبکه های پیچیده آرماتوری مانند آرماتوربندی ستون‌ها‌، محل اتصال تیر و ستون‌، دیوار‌ها و پوسته‌ها می باشد‌. از دیدگاه خواص مکانیکی‌، بتن خودتراکم علی رغم روانی بسیار دارای مقاومت فشاری مناسبی است که از این نظر به ویژه در صنایع بتن پیش ساخته موردتوجه‌است‌.
امکان استفاده از بتن خودتراکم در صنعت بتن پیش ساخته‌: با توجه به کوتاه بودن فاصله طراحی تا نصب قطعات پیش ساخته بتن خودتراکم و به دلیل افزایش سرعت مقاومت این نوع بتن در ساعت های اولیه بتن ریزی‌، استفاده از این نوع بتن بسیار کارساز است‌. همچنین بتن خودتراکم به لحاظ ماهیت متفاوت خود‌، دارای مزایای دیگری مانند امکان بتن ریزی در ارتفاع کاهش دفعات بتن ریزی به دلیل سریع بودن جاگیری در قالب و... است‌.
* امتیازات خاص‌: بتن خودتراکم گاهی برای ارائه یک ویژگی و یا رفع مشکلی خاص مورد توجه قرار می گیرد این موارد عبارتند از‌: کاربرد در کارهای معماری و هنری مانند اجرای سازه های بتنی با مقاطع کوچک و دارای میلگردهای فشرده یا ایجاد سطوح صاف در سازه های معماری که زیبا بودن جلوه های ظاهری آنها مهم است مانند قوس های ورودی تونل‌ها‌.
* مشکلات و محدودیت ها‌: یکی از مشکلات اصلی در استفاده از بتن خودتراکم‌، نبود استاندارد‌ها و روش های مدون و یکسان برای آزمایش‌ها و طرح های اختلاط و روش های اجرا است‌.
نتیجه گیری‌: جهت استفاده از بتن خودتراکم در یک پروژه دو حالت وجود دارد‌:
1ـ بنا بر دلایل فنی و تکنیکی‌، برای رفع مشکل خاصی نیاز به استفاده از بتن خودتراکم وجود دارد‌. در چنین شرایطی انتخاب بتن خودتراکم یک راه حل منحصربه فرد است‌.
2ـ حالت دیگر زمانی است که بتن معمولی نیز قابل استفاده‌است و مشکلات و محدودیت های فنی مانع کار نمی شود و فقط عامل صرفه اقتصادی مدنظر است که باید بررسی شود.