فرشتــگان نجـــات

شمار نشریه : 223

کد مطلب‌: 3161
روز 7 مهر با نام روز آتش نشان نام گذاری شده‌است تا بهانه ای باشد برای گرامیداشت انسان هایی که از جان و آسایش خود می گذرند‌، فرشتگان نجاتی که به دل حادثه می روند تا جان انسانی را نجات دهند‌. این روز گرچه به مناسبت حملهعراق در زمان جنگ به پالایشگاه آبادان نام گذاری شده که منجر به شهادت تعداد زیادی از آتش نشانان شد‌، هدف اصلی آن تبدیل ارج گذاری ایمنی به یک فرهنگ در کشور است‌.
مأموریت آتش نشانی
تأسیس نخستین ایستگاه آتش نشانی در ایران به 160 سال پیش بازمی گردد که در شهر اولین‌ها‌، تبریز به سال 1221 تأسیس گردید و 80 سال باید می گذشت تا چنین امکانی در پایتخت نیز مهیا شود‌. با پیروزی انقلاب اسلامی این سازمان‌ها زیرمجموعه شهرداری‌ها قلمداد شدند و بر این اساس ملزم به حفظ شهر از خطر سیل‌، حریق و دیگر مخاطرات شهری هستند‌. این سازمان نه تنها وظایفی چون مهار آتش سوزی و عوارض و سوانح ناشی از آن و خدمات ایمنی در شهر را دارد بلکه آموزش هایی را هم باید در اختیار شهروندان قرار دهد تا ساخت وساز و استفاده از ساختمان‌ها و امکانات شهری با ایمنی بیشتری صورت بگیرد‌. همچنین وظیفه صدور مجوزهای لازم به ساختمان های بلندمرتبه و خاص و بررسی تجهیزات اعلام و اطفای حریق ساختمان های تازه ساز را برای اعطای مجوز پایان کار بر عهده دارد‌.
با توجه به حادثه خیزی کشور و عدم رعایت نکات ایمنی ساخت وساز به ویژه در ساختمان های شخصی ساز توجه به بحث ایمنی و پیگیری مقررات ملی ساختمان در زمینه ایمنی و حریق و تهیه و تدوین ضوابط و مقررات جدی‌تر از اهمیت زیادی برخوردار است‌. در سایت جامع سازمان آتش نشانی تهران وظایف این سازمان این گونه تقسیم بندی شده است‌:
ارتباط و همکاری و هماهنگی و مشورت با مراکز علمی‌، نظامی‌، پزشکی و سایر سازمان‌ها و اشخاص مربوط‌.
تعیین صلاحیت فنی و امکانات شرکت های خصوصی و دولتی با عنوان های مختلف اعم از طرح ایمنی یا شارژکننده و فروشنده و سازنده ماشین‌ها‌، قطعات‌، ادوات و تجهیزات مختلف مربوط به امور ایمنی و نجات و آتش نشانی در سطح جامعه‌.
اشاعه و به کارگیری رشته های ورزشی بین کارکنان سازمان مخصوصا نیروهای عملیات به منظور تقویت آمادگی جسمانی و بالا بردن روحیه افراد که لازمه این حرفه‌است‌.
آتش نشانی و ساختمان
در بسیاری از بناهای کشور به دلایل مختلف از جمله سودجویی سازندگان از امکانات اولیه ایمنی محروم هستند‌. تنها از سال 84 به بعد بوده‌است که ساختمان های بالای هشت طبقه به دلایل مختلف برای اخذ پایان کار ملزم به تجهیز ساختمان به سیستم های اعلام و اطفای حریق شدند که بسیاری نیز از راه های مختلف قانون را دور زده و به این ترتیب به جز ساختمان های حساس عمومی اکثریت ساختمان های پایتخت و دیگر شهرهای بزرگ کشور با خطر آتش سوزی روبه رو هستند و هر ساله در کشور نزدیک به هزار نفر بر اثر آتش سوزی جان خود را از دست می دهند‌. در بیشتر موارد هزینه ایمن کردن ساختمان تنها در دقت بیشتر و تجهیزاتی است که از نظر قیمتی تفاوت چندانی با دیگر نمونه‌ها ندارند اما روند ساخت وساز در کشور چنان است که کار در بیشتر اوقات به دست متخصصان پاسخگو نیست‌. وسایل گرمازا و سیم کشی نامناسب ساختمان در صدر عوامل منجر به آتش سوزی در ساختمان قرار دارند اما این عوامل تنها جرقه ای است که به انبار کاه می افتد‌. در واقع ساختمان هایی که محل آسایش و آرامش هم وطنان ماست همان انبار کاه‌است‌. ساختمان هایی که یونولیت های به کاررفته در آن در واقع تله های انسانی است و به طرفه العینی ساختمان را تبدیل به جهنمی می کند که خروج از آن ناممکن است‌. فقدان راه های خروج اضطراری را نیز به این دلایل بیافزایید‌.
قوانین ایمنی و حریق در ساختمان
در ذهن تدوین کنندگان مقررات ملی ساختمان ایمنی و حریق از جایگاه مناسبی برخوردار بوده و مصالح و لوازم کافی برای اجرای آن در بازار ایران مهیاست‌. اما فردی ناشی حتی با داشتن بهترین مواد اولیه جای آشپز ماهر را نمی گیرد و چون مجریان ذی صلاح در ساخت وساز کشور حضور ندارند و کارفرما از قوانین و نکات ساخت وساز و ایمنی اطلاع کافی ندارد‌. به همین دلیل اطلاع رسانی عمومی در این موقعیت اهمیت زیادی دارد‌. در مورد آپارتمان های مسکونی با سه یا بیشتر از سه واحد مستقل امکانات خروجی با ظرفیت یک یا دو خانواده ای باید از قوانین پیش بینی شده پیروی شود‌. در بناهای آپارتمانی موجود پنجره‌ها به عنوان دومین راه فرار معرفی شده‌اند‌، چندین روش قابل قبول مطرح شده که رایج ترین و عملی ترین روش آن پنجره هایی با حداقل محفظه‌است‌. میزان مقاومت اجزا و قسمت های به کار گرفته شده در ساختمان و درب های خروجی در برابر آتش سوزی نباید کمتر از یک ساعت باشد‌.
در تصرفاتی با ارتفاع چهار طبقه که هر طبقه به طور کاملا مجزا از یکدیگر است‌، اجزای راه های خروجی با مقاومت یک ساعت در مقابل آتش سوزی مجاز به استفاده هستند‌. در ساختمان هایی که ارتفاع چندانی ندارند در قسمت های خروجی قطر و ضخامت درب‌ها باید یک و سه چهارم اینچ باشند یا درب های چوبی قطور و خودبست که کلفتی آنها سه چهارم اینچ باشد باید استفاده شود‌.
وقتی که ساختمان از سکنه پر شد هیچ یک از در‌ها به سمت خروج نباید قفل باشند‌. این قانون مقرر می دارد در ساختمان باید دارای قفل های ویژه باشد که تنها از داخل قفل می شود و مسیر لولای آن موافق مسیر خروج است‌. در این بخش قفل های ساده که با دومرتبه چرخش کلید بسته می شوند مقرر نشده‌است‌، مرگ ومیرهای ناشی از آتش سوزی در اکثر مواقع در چنین مواردی رخ می دهد چون هنگام خروج کلیدی در دسترس نیست‌. در واقع استفاده از قفل هایی که نیاز به کلید دارند و با دو گردش قفل باز و بسته می شوند ممنوع است‌. همچنین استفاده از قفل هایی که حتی به طور ساده با دو دستگیره باز و بسته می شوند هم ممنوع شده‌است‌.
استفاده از پلکان در یک طبقه پایین و یک طبقه بالای طبقه ورودی در یک واحد مسکونی مجاز نیست‌. فاصله هیچ واحد آپارتمانی نباید از ورودی طبقه زیاد دور باشد‌. همچنین ایجاد آپارتمانی با بیش از سه طبقه (‌تریپلکس‌) ممنوع است که اعم از آپارتمان اصلی یا بالایی و پایینی باشد‌. آپارتمان هایی که در یک سطح و تریپلکس باشند مجاز به ایجاد پلکان هستند‌. استثنائات موجود در یک آپارتمان تنها اجازه ایجاد دو طبقه را می دهد که روبه روی یکدیگر باز شوند‌.
نکته آخر اینکه هر واحد مسکونی باید حداقل دو مسیر خروجی داشته باشد که در حد امکان از یکدیگر دور باشند‌، هر واحد مسکونی باید یک قسمت خروج داشته باشد که این واحد‌ها از هر نوع که باشند عبارتند از‌:
الف‌- در سطح همکف واحد مسکونی باید یک درب خروجی به طور مستقیم به خیابان یا حیاط راه داشته باشد‌.
ب‌- یک واحد مسکونی باید توسط پلکان به خارج از ساختمان دسترسی مستقیم داشته باشد که ممکن است 2 واحد در یک طبقه باشد پس باید خروجی ظرفیت لازم را داشته باشد‌.
ج‌- واحد مسکونی دسترسی مستقیم به اولین پلکان داشته باشد؛ پلکان کاملا دوربند باشد و در ضمن حداقل مقاومت این قسمت‌ها در مقابل آتش سوزی یک ساعت باشد‌. باید پذیرفت که خروجی باید ظرفیت اینکه 400 نفر را تخلیه کند داشته باشند‌. پس به طور مجزا برای هر درب خروج یا ورود باید 200 نفر در نظر گرفته شود‌. در یک ساختمان با هر چندطبقه بیش از 4 واحد آپارتمان نباشد با دیوارهای ضد دود و پلکان فرار طبق قوانین به عنوان خروج اضطراری از بیش از بیست فوت (‌1/6‌) متر فاصله از درب ورودی هر واحد مسکونی تا اولین راه خروجی را داشته باشد‌.
خروجی های حفاظت نشده یا پلکان خارجی ساختمان کاربردی نخواهد داشت‌. راه های خروج باید دارای چراغ هایی باشند که هنگام خروج سریع راه کاملا روشن باشد‌.
چراغ های اضطراری باید در ساختمان هایی که بیش از 12 واحد مسکونی یا بالای سه طبقه ارتفاع دارند ایجاد شود.