نشریه شماره   223   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

رعایت اخلاق حرفه‌ای، چالش جامعه مهندسی

کد مطلب : 3168
گروه نظام‌مهندسی: چندی است که رعایت اخلاق حرفه‌ای از سوی مسئولان امر بسیار مورد توجه قرار گرفته‌شده است تا جایی که قرار است در آینده بسیار نزدیک کمیته‌ اخلاق حرفه‌ای که متشکل از برخی از اساتید مطرح و به نام دانشگاه‌ها و برخی از مسئولان ذی‌ربط است، در وزارت راه و شهرسازی تشکیل شود که از این طریق بتوان ملاک‌های دقیقی را برای رعایت اخلاق حرفه‌ای مشخص نمود و آن را سرلوحه اقدامات مهندسان قرار داد تا شاید از این طریق دیگر شاهد عدم رعایت اخلاق حرفه‌ای از سوی برخی از مهندسان نباشیم.
گفتنی است بنا به اظهارنظر کارشناسان و صاحبنظران ، مهم‌ترین متغیر در موفقیت هر سازمانی رعایت اخلاق حرفه‌ای است و این امر همانند شمشیر دولبه ای است که یک لبه آن را تهدید و دیگری را فرصت تشکیل می‌دهد. ازاین‌رو باید توجه داشت که اجرای اخلاق حرفه‌ای، یکی از مهم‌ترین ملاک کارآمدی و موفقیت هر سازمانی به‌حساب می‌آید.
جالب است بدانیم که یکی از راه‌های دستیابی به اخلاق حرفه‌ای، استمرار عمل به قانون است که به مسئولیت‌پذیری عمق می‌بخشد و همین امر موجب بروز اخلاق حرفه‌ای خواهد شد. درواقع ریشه اخلاق حرفه‌ای باورها و اعتقادات فردی و سازمانی است و از طرف دیگر نیز باید به این نکته اشاره نمود که نمی‌توان اخلاق حرفه‌ای را به کسی آموزش داد، چراکه اخلاق حرفه‌ای تنها انتقال اطلاعات و یافته‌های علمی نیست. همچنین اخلاق حرفه‌ای فراتر از آن است که آن را تنها مسئولیت بنامیم و یا آن را به قانون، مقررات و آیین‌نامه‌ها منحصر کنیم و یا آن را به سازمان‌ها و واحدهای حرفه‌ای تحویل دهیم.
امروزه باید یکی از مهم‌ترین اصول در صنعت ساخت‌وساز را رعایت اخلاق حرفه‌ای دانست. چراکه متأسفانه در چند سال گذشته عدم رعایت اخلاق حرفه‌ای از سوی مهندسان،زمینه بدبینی بهره‌برداران را فراهم نموده است و حال دیگر زمان آن فرارسیدها با فرهنگ‌سازی در خصوص الزام به رعایت دقیق اخلاق عملی از سوی جامعه مهندسان این نگرش غلط و ناصواب مردم تغییر یابد چراکه یکی از نشانه‌های رعایت اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری است و افراد بی‌مسئولیت نیز تعهد چندانی نسبت به اثربخش بودن رفتار و عملکرد خود ندارند.
شایان‌ذکر است که عدم تعهد به اخلاق حرفه‌ای منجر به کاهش اعتماد و درنتیجه افزایش خسارت به سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان استان‌ها در درازمدت خواهد شد.
آنچه مسلم است اینکه رعایت اخلاق عملی در حوزه ساخت‌وساز منجر به افزایش عمر ساختمان‌ها خواهد شد که بدین طریق می‌توان جلوی هدر رفت سرمایه‌ها را در این حوزه تا حدود زیادی خواهد گرفت و با توجه به اینکه ایران در مدار زلزله قرار دارد، چه‌بسا با رعایت اخلاق حرفه‌ای بتوان جلوی زیان‌های ناشی از زلزله را تا حدود زیادی گرفت. به‌عنوان‌مثال می‌توان به کشور ژاپن اشاره کرد که با وجود زلزله‌های متعدد و با ریشتر بالا کمترین خسارت و تلفات را در بر دارد.
طبق بررسی‌های به‌عمل‌آمده عدم توجه به رعایت اخلاق حرفه‌ای در سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان کشور به نسبت سایر کشورهای دیگر فاصله قابل‌ملاحظه‌ای وجود دارد. این در حالی است که متأسفانه در برخی از موارد سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان استان‌ها عدم رعایت اخلاق عملی را بر دوش دیگر سازمان‌ها و یا دیگر نهادها می‌گذارند.از طرف دیگر نیز باید به این مهم اشاره نمود که رعایت اخلاق حرفه‌ای در میان جامعه مهندسان می‌تواند موجب ارتقای جایگاه مهندسان شود.به‌عنوان‌مثال می‌توان به کشور مالزی اشاره نمود که 20 سال پیش در حوزه ساخت‌وساز نسبت به ایران فاصله قابل‌توجهی داشت اما در حال حاضر با توجه به اینکه در این کشور هنوز علم مهندسی پیشرفت آن‌چنانی نداشته، به‌راحتی توانسته‌اند ساخت‌وساز خود را ارتقای قابل‌توجهی دهند چراکه الزام به رعایت اخلاق حرفه‌ای در حوزه ساخت‌وساز کشور مالزی یک اصل برشمرده می‌شود.
با نگاهی گذرا به ساخت‌وساز دوران صفویه و سامانیان به این مهم دست می‌یابیم که طول عمر و نوع معماری آن بناها به‌مراتب به نسبت پیشرفت علم در حوزه مهندسی بسیار ماندگارتر است چراکه یکی از مؤلفه‌های معماران آن زمان ساخت بنای ماندگار و کارآمد بود که متأسفانه این اصل امروزه در ساخت‌وساز به‌هیچ‌عنوان رعایت نمی‌شود.
برخی از کارشناسان مهم‌ترین موانع عدم رعایت اخلاق حرفه‌ای را در فقدان نگرش راهبردی به اخلاق حرفه‌ای، فرافکنی، تحویلی نگری، مشتری مداری ابزار انگار، نارضایتی شغلی، فقدان انگیزش، فقدان مهارت تصمیم‌گیری، بلاتکلیفی یا تعارضات اخلاقی، فقدان نظام‌های اخلاقی و جامع، لقمه انگاری به‌جای امانت انگاری و موانع فیزیکی و روانی محیط کار می‌دانند.
با توجه به نزدیک شدن زمان برگزاری هفتمین دوره انتخابات هیئت‌مدیره سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان استان‌ها، در حال حاضر رعایت اخلاق حرفه‌ای یک اصل انکارناپذیر تلقی می‌شود.چراکه از این طریق می‌توان به یک انتخابات سالم دست‌یافت و انتظار می‌رود تمامی مهندسان با هر موقعیت و منصبی خود را مکلف به رعایت اخلاق حرفه‌ای نموده و از هرگونه توهین و تخریب داوطلبان به‌طورجدی خودداری کنند.