هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   222   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

میــز پانتوگـــراف

کد مطلب : 2778
ازآنجایی‌که مرز بین هنرهای زیبا و طراحی و ساخت محصولات مختلف روزبه‌روز در حال محو شدن است، هر روز با طرحی از محصولات زیبا که در عالم مهندسی نیز شاهکاری محسوب می‌شود، آشنا می‌شویم.
مجموعه پانتوگراف که یک نام خود را از ابزار ترسیم پانتوگراف می‌گیرد، مجموعه‌ای بی‌نظیر است که معیارهای زیبایی و مهندسی ساخت را همزمان دارد. این مجموعه از کارهایی است که دانشجوی خوش‌ذوق معماری به تولید آن دست‌زده است. او اخیراً برای ارائه پایان‌نامه فوق‌لیسانس خود با استفاده از پانتوگراف، میزی بسیار زیبا و منحصربه‌فرد با ویژگی‌های تغییر اندازه ساخته است. پانتوگراف نوعی ابزار تکثیرکننده مکانیکی و تغییر مقیاس متون و تصاویر است که در سال 1603 ابداع شد. این دانشجو معتقد است از پانتوگراف که در ترسیم اشکال و همچنین حرکات خود کاملاً کنترل‌شده عمل می‌کند می‌توان استفاده‌های نامحدود کرد.
او با تغییری کوچک در کار دستگاه که حرکات آن افقی است، توانست به حرکات عمودی نیز دست پیدا کند و از این حرکات در ساخت میز جالب خود به‌ویژه در انتهای پایه میز استفاده کند.
او ابتدا درون چندتکه چوب چندین حفره ایجاد کرد و با استفاده از میخ‌های کوچک آنها را به هم متصل نمود. سپس با قرار دادن این قطعات چوبی به‌صورت لایه‌لایه روی هم به سطح مشخصی از دقت رسید. البته دقت موردنیاز در ساخت چوب این میز 0.005 از یک اینچ (2.54 سانتی‌متر) بود که با انتخاب صحیح جنس ماده مورداستفاده می‌توانست به این دقت دست یابد و طبیعت چوب این امکان را برای او مهیا کرد. سپس با آزمون و خطا، ارتباط بین لولا و ابعاد مقطع عرضی چوب را بررسی کرد. بخش مرکزی چوب اجازه می‌دهد تا میله برنجی حول محور بچرخد و اگرچه می‌تواند به‌راحتی حرکت کند اما استحکام آن آنقدر محکم است که میز فرونریزد. در حین کار مشخص شد که استفاده از میله برنجی بسیار بهتر از فولادی است.
درواقع هنگام تغییر مقیاس استفاده از فلز برنج به همراه چوب به‌مراتب بهتر از فولاد و چوب می‌باشد، زیرا فولاد موجب اصطکاک بسیار زیادی شده و قطعات میز را قفل می‌کند و تغییر مقیاس صورت نمی‌گیرد. البته استفاده از نسبت‌های کاملاً مشابه در ابعاد چوب نیز بسیار مهم است.
کشف جنس مناسب برنج در ساخت مبلمان با ویژگی تغییر مقیاس، راه را برای ساخت این میز که حرکات پانتوگراف را تقلید می‌کند باز کرد. سپس از روی مدل کامپیوتری، میز سه بار با ساختار و هندسه متفاوت ساخته شد و در نهایت نتیجه دلخواه به دست آمد.
وقتی یک طرف این میز کشیده شود، تغییر شکل و اندازه می‌دهد. البته با این روش یک میز ناهارخوری با عرض 46 سانتی‌متر و طول 287 سانتی‌متر ساخته شد. ابتدا برای این میز چهارپایه و 6 لایه مشبک برای سطح آن طراحی شد؛ اما به دلیل اینکه این طراحی ساختار میز را بسیار سنگین می‌کرد، طراح آن را دوباره ساخت و این دو طرف میز را سفت و محکم کرد و با قرار دادن یک خرپا در مرکز میز، آن را تقویت کرد.
میز در این شکل نهایی از 1500 تکه از جنس چوب بلوط آبنوسی شده ساخته شد. این قطعات با هم تغییر کرده و سطح میز را از اندازه یک میزتحریر تا میز تلویزیون یا رادیو کوچک و بزرگ می‌کنند.
چوب استفاده‌شده در ساخت این میز از جنس بلوط و وقتی به قطعات کوچک برش می‌خورد، حاوی ساختار دانه‌دانه نامنظمی است. تقریباً مانند پارچه است و هنگام ساخت لایه‌های مشبک و قرار دادن آنها به روی هم درست مانند حصیر بافته‌شده است.
موضوع مهم دیگر حرکت خود ساختار چوب است؛ زیرا چوب بنابر آب‌وهوای محیط زندگی منبسط و منقبض می‌شود. هرکس که با چوب کارکرده و مبلمان می‌سازد می‌داند که باید مفصل‌های چوبی را به‌گونه‌ای بسازد که در برابر تورم و انقباض‌های ناشی از تغییر فصول مقاوم باشند و مشبک‌های مجموعه پانتوگراف، دارای صفحه افقی هستند که مسئولیت این انقباض و انبساط‌ها را به عهده می‌گیرند و اجازه می‌دهند تکه‌های متصل شده به هم به‌راحتی با تغییر فصل به‌صورت پس‌وپیش حرکت کنند.
میزپانتوگراف در نوع خود بی‌نظیر است و زمان زیادی لازم است تا به تولید انبوه برسد.