هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   162   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

منتظر راهکار شورا برای خانه ایمن باشید

گروه بازار ساختمان: دكتر اقبال شاكري نه تنها عضو هيئت علمي گروه مهندسی و مدیریت ساخت دانشکده مهندسی عمران دانشگاه صنعتي اميرکبير (پلي تکنيک تهران) است بلكه در انتخابات دور چهارم شوراي اسلامی شهر تهران توانست اعتماد تهرانی ها را كسب كند. وي كه رساله دكترای خویش را در زمینه ساخت و ساز زیربناها در کشورهای در حال توسعه نوشته ، دكتراي خود را در گرايش مهندسي و مديريت ساخت در دانشکده مهندسی عمران از دانشگاه منچستر انگلستان دريافت كرده است. اقبال شاكري طرح هاي جالبی براي  رشد ايمني ساختمان ها و مقاومت شان در برابر حوادث در نظر دارد و از موافقان شروع به كار دور چهارم شوراي شهر تهران است.

پيام ساختمان: چه اقدامي مي توان انجام داد تا با شنيدن كلمه زلزله تلفات بي شمار بر فكر مردم متبادر نشود ؟

به نظر مي رسد از طريق نوعي مديريت محلي و منطقه اي بايد خود شهروندان را با آموزش اجتماعي براي مقابله با بحران آماده كنيم تا در افراد نيز بتواننند شخصا اقدامات و پيشگیری هایی داشته باشند. اما در ایمن سازی سازه ها نيز مي توان با اقدامات تشويقي براي ارتقا ايمني ساختمان ها تلاش كرد. اين مهم نيازمند فرهنگ سازي در كشور است و با توجه به وسعت شهر تهران بدون همكاري شهروندان نمي توان در مديريت بحران به موفقيت کامل رسيد.

اگر ما در هر هزينه اي يك منفعت را افزايش يا يك زيان را كاهش ندهيم، نمي توانيم انگيزه اي براي مقاوم سازي ايجاد كنيم. بر همين اساس هم يك راهكار اين است كه در معاملات يا اجاره  تاثير عامل مقاومت و بهسازي ساختمان را نهادينه كنيم، تا انگيزه اقتصادي براي بهبود مقاومت ساختمان ها ايجاد شود. براي مثال اگر يك سازه عمراني مانند ساختمان داراي يك كد خاصي باشد كه نشان دهد سازه مقاوم است و در نتيجه خانه ايمن خواهد بود، اين امر مي تواند در عرصه اقتصادي شهر جايگاه خود را پيدا كند.

پيام ساختمان: اگر مشخص باشد كدام كالا كاملا ايمن است و يك كد اختصاصي و رسمي، اين امر را نشان دهد خيلي عالي است چرا كه خريدار مي داند اگر چه پول بيشتري مي دهد ساختمان روي سرش خراب نمي شود، اما چه كسي اين را رعايت مي كند؟

در صورتي كه اين طرح اجرا شود ، فعالان عرصه ساخت و ساز – به جاي آنكه برخي به تقلب متوسل مي شوند-  همه هزينه هاي يك ساختمان ايمن را تقبل كرده، درحالي كه منافع آنها نيز تامين خواهد شد. از طرف ديگر خريدار نيز مي داند كه اگر هزينه بيشتري مي پردازد، از كيفيت بهتري بهره مند است. همه اين موارد در شرايطي است كه چنين فرايندي به مكانيزم بازار مسكن افزوده شده و در نهايت نهادينه شود. مثال مشابه آن را مي توانيد در كدي [ ايران كد] ببينيد كه اگر روي يك كالاي وارداتي باشد بيانگر سلامت و ايمني آن كالا در كشور ايران است. شوراي شهر مي تواند در اين راستا فعاليت كند.

پيام ساختمان:  آيا اين مفهوم در شناسنامه فني  گنجانده نشده است؟

شروع اين اقدام با شناسنامه فني بوده كه بايد ادامه يابد اما اين شناسنامه فني تنها اطلاعات كلي به شما مي دهد از اين رو بايد يك كد وجود داشته باشد كه ارزش ساختمان را نشان دهد. البته اين شناسنامه يكي از آيتم هايي است كه مي تواند كمك كند و به همين منظور نيز عرض كردم كه وضعيت بهبود يافته است اما براي اجراي كامل آن لازم است نظارت بيشتري صورت گيرد.

پيام ساختمان: آيا اين اقدامات را مي توان براي ساختمان هايي كه  چند سال از ساخت آنها گذشته است نيز انجام داد؟ 

بله راه هاي متفاوتي وجود دارد كه مي توان با يك سري تست هاي مشاهده اي و آزمايش هاي غير مخرب  مقاومت سازه اي كه در گذشته ساخته شده را مشخص كرد. اصولا بر همين اساس است كه مقاوم سازي صورت مي گيرد در غير اين صورت اين كار هم امكان پذير نيست.

در خصوص هزينه ها نيز بايد اولويت بندي انجام شود و ساختمان هاي مهم مانند سازمان هاي     امدادي، ساختمان هاي عمومي و يا پر جمعيت را در اولويت قرار داد.

پيام ساختمان:  وضعيت عمومي سلامت ساختمان را در حال حاضر چگونه ارزيابي مي كنيد؟

تا آنجا كه در اين زمينه به تحقيق و پژوهش پرداخته‌ام، مي توانم بگویم؛ در زمينه رعايت ضوابط و علي الخصوص مقررات ملي ساختمان و نظام فني اجرايي بهبود نسبي را شاهد هستيم چرا كه به نحو بهتر و به صورت هماهنگ تري اجرا مي شود اما تا حد مطلوب فاصله داريم چرا كه ما بايد به نحوي در ساخت و سازهاي شهري تدابيري بينديشيم تا ساختمان هاي امن و سالم و البته اقتصادي توسط  كارفرمايان اعم از شخصي ساز تا دولتي ساز ساخته شود.

پيام ساختمان:  به نظر شما چه كسي بايد اين اقدامات را انجام دهد، شهرداري،  نظام مهندسي يا شوراي شهر؟

مجموعه اي از سازمان هاي مسئول از وزارت راه و شهرسازي تا شوراي شهر، شهرداري و نظام مهندسي در فرايند اجراي قوانين مربوط به ساخت و ساز شهري دخيل هستند. از اين رو پاسخگو بودن در حيطه مسئوليت ها از اموري است كه بايد به آن پرداخته شود. يكپارچه سازي و نيز مشخص كردن مسئوليت هر يك در اين زمينه و پاسخگو بودن در آن مسئوليت ها از جمله مواردي است كه بايد در اين زمينه به آن پرداخته شود.

پيام ساختمان:  به نظر شما آيا مسئوليت ها در آيين نامه ها مشخص نيست؟

قوانين و آيين نامه هاي خوبي داريم اما اينكه اين موارد چه ميزان رعايت مي شود و در نهايت به هدف نهايي كه همانا ايجاد خانه امن و ساخت و ساز اقتصادي است منتهي مي شود يا خير ، چرخه مجري ناظر و مالك به اضافه شهرداري بايد بررسي شود كه آيا به يك سازه ايمن و اقتصادي منجر مي شود؟ عدم تناسب جرايم و جريمه ها و مواردي مانند عدم ارتباط منطقي آنها با يكديگر از اموري است كه بتوان در اين راستا به آن پرداخته شود. سود جويي باعث ايجاد جرائم مي شود. از اين رو بايد فرايند اين چرخه دقيق تر كنترل شود. در يكي از بررسي هاي دانشگاهي ما مشخص شد كه عدم ارتباطات منطقي موثر اين دستگاه ها، عدم تناسب تخلفات با جريمه ها، موجب ايجاد كاستي هايي در اجراي قوانين فوق مي شود. از اين رو فرايند اين چرخه دخيل در ساخت و ساز را بايد كنترل كنيم.

پيام ساختمان: به نظر شما در كشورهاي پيشرفته چه رهيافتي براي نوسازي بافت انجام مي دهند؟

هر طرح توسعه كه تدوين مي شود بايد از ابعاد توسعه فيزيكي، اجتماعي، معماري و نيز الگوي اسلامي ايراني توسعه به صورت يكپاچه ديده شود. به بيان ديگر عدم توجه به اين مورد موجب مي شود كه ما شاهد بافت هاي نا همگون، خشن و نامتناسب در برخي مناطق شهري مانند تهران باشیم كه با الگو برداري از معماري هاي مختلف انجام شده است. الان به نظر مي رسد ما نيازمند كار بيشتر براي يكپارچگي در توسعه هستیم.

پيام ساختمان:  تاكنون چه اقداماتي در اين راستا انجام شده است؟

 تاكنون اقداماتي مانند تشويق مالكان براي تجميع در نوسازي انجام شده ولي يكپارچگي در مديريت شهري را نيز بايد در نظر داشت كه هنوز نيازمند كار بيشتري است. از اين رو بايد علاوه بر آن يكپارچگي در توسعه فيزيكي ، فرهنگي و معنوي شهر را نيز شاهد باشيم. شوراي شهر به عنوان تصويب كننده طرح هاي كلان شهر مسئوليت سنگيني در اين زمينه دارد. به نظر من بايد در كميسيون فرهنگي و كميسيون عمران نيز به بررسي آنچه كه انجام شده به نحو دقيق تري برنامه ريزي كنيم. در كارگروه هاي تخصصي نيز مي توانيم از متخصصين دعوت و نظرات متفاوت را بررسي كنيم. 

پيام ساختمان:  شوراي شهر در اين زمينه چه نقشي دارد؟

از آنجا كه وظيفه شوراي شهر سياست گذاري و نظارت است از اين رو هر طرح توسعه اي در شهربايد توسط اين شورا به تصويب برسد. طبعا طرح هايي مانند طرح جامع كه ابلاغ شده و طرح تفصيلي كه تهيه شده بخواهد در شهر كاملا اجرا شود ، نيازمند همان آيتم ها و يكپارچگي هايي است كه گفته شد. از اين رو بايد از ظرفيت ها و پتانسيل هاي شوراي شهر و شهرداري براي توسعه شهر استفاده كرد.

پيام ساختمان:  به نظر شما شهردار تهران چه ويژگي هايي بايد داشته باشد؟

به نظر مي رسد انتخاب شهردار تهران از اولين  گام هايي باشد كه شوراي شهر تهران در دوره چهارم  به آن خواهد پرداخت. احتمالا بسياري از برگزيدگان در دوره چهارم نيز از هم اكنون مشغول تعيين معيارها و بررسي و گفتگو بر اي انتخاب شهردار تهران باشند. البته اين مدير شهري بايد شخصي باشد كه بتواند علاوه بر داشتن سوابق و صلاحيت هاي لازم ،تمام توانايي هاي خود را مصروف انجام وظايف نماید. به نظر من هم افراد خوبي وجود دارند كه براي اين سمت مناسبند اما اجازه دهيد تا شوراي شهر در فرصت لازم اين انتخاب را انجام دهد.

پيام ساختمان: موافق تشكيل زود هنگام اين شورا به جاي 25 شهريور هستيد؟

من با جديت موافق تشكيل زودهنگام دور چهارم شوراي شهر تهران هستم تا از اين فرصت تابستان، براي انجام وظايف بهره ببريم. در حال حاضر نيز من در حيطه تخصصي خود كارگروه هاي مديريت و قانون گذاري، مديريت بحران، حمل و نقل شهري، بودجه و سرمايه گذاري،  محيط زيست، ارتباطات مردمي و نظارت را در نظر گرفته ام كه در اين كارگروه ها مي توان اشخاص و كارشناسان را دعوت كرد و از توانمندي هاي آنها در بهبود شرايط شهر استفاده نمود.