هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   221   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ذخیــره آب بـــاران

کد مطلب : 2764
مترجم: نادیا زکالوند
در عرصه علم و خلاقیت هیچ محدودیتی وجود ندارد و به فراخور روزگار و شرایط زندگی آدمی  و نیازهای جدیدی که برای او پیش می آید تکنولوژی و فناوری های نوین هم رخ می دهد و افراد خلاق و مخترع به تولید و اختراعات جدید می پردازند. مسکن نیز از این قاعده مستثنی نیست و انسان برای هرچه بهتر زندگی کردن و بهره گیری از لحظات عمر نیاز به امکانات و ابزار پیشرفته تر دارد. بر این اساس همه روزه وهر ساعت و هر لحظه در عرصه ساخت و ساز یک نوآوری و اختراع و خلاقیت روی می دهد و به دنیا معرفی می شود. از این پس قصد داریم شما را با آخرین نوآوری ها و تکنولوژی هایی که در حوزه ساختمان و مسکن اتفاق می افتد، آشنا کنیم. در این شماره به بررسی ساخت بناهای مجهز به سیستم‌های جمع آوری آب باران پرداخته‌ایم.
  آب باران، چه کم ببارد و چه زیاد، موضوعی است که توجه بسیاری از طرفداران حفظ منابع زیست‌محیطی را به خود جلب کرده، در واقع به دلیل اینکه زمین با کم‌آبی و خشک‌سالی روبه‌روست، اهمیت و ارزش آب، خود را بیش‌ازپیش نشان داده است.
وجود سطوح غیرقابل نفوذ آب در خیابان‌های آسفالتی شهرها، سیستم های لوله کشی، زهکشی هنگام بارش سنگین، مناطق باران‌خیز را گرفتار سیل و روان شدن مقدار زیادی آب در معابر می‌کند. از طرفی در مناطق خشک دقیقاً عکس این موضوع اتفاق می‌افتد، بدین منظور که آب‌های زیرزمینی به مقدار بسیار زیادی کاهش می‌یابند و این مناطق در معرض خشک‌سالی هستند. اگر به این موارد، افزایش جمعیت شهرها و حومه‌ها و نیاز بیشتر به فعالیت‌های کشاورزی و معدنکاری را بیفزاییم، به اهمیت ساخت سیستم‌هایی برای جمع‌آوری آب باران پی خواهیم برد و در این زمینه معماران و طراحان طراحی‌های متفاوتی از ساخت سیستم‌های جمع‌آوری باران ارائه داده‌اند.
آب باران جمع شده از روی بام خانه‌ها و دیگر ساختارها، نه مانند آب بازیافتی است و نه آب خاکستری. در واقع منبعی فراوان از آب تازه است که متأسفانه بیشتر مردم ارزش آن را به‌خوبی درک نکرده اند. (آب خاکستری به آب‌هایی گفته می‌شود که پس از شستشوی، لباس و حمام به دست می آید. آب مصرف‌شده در آشپزخانه و توالت مستثناست.) جمع‌کردن آب باران به افرادی که در مناطق خشک یا حتی باران‌خیز زندگی می‌کنند برای کنترل آب مصرفی‌شان بسیار کمک می کند.
ساخت سیستم یکپارچه جمع آوری آب باران
این روزها طراحان و سازندگان بناها صرفاً به مقاوم بودن بنا در برابر نفوذ آب فکر نمی‌کنند و آنها به مفهومی باارزش‌تر و در حقیقت سازگار بودن بنا با محیط‌ زیست و به‌اصطلاح سبز بودن ساختمان رسیده‌اند و در تلاشند بناهایی بسازند که توانایی ذخیره آب باران را داشته باشند و این ویژگی استاندارد ساخت بناهای آینده باشد.
ساختمانی در شوگر هیل نیویورک که مرکزی برای برگزاری جلسات دانشمندان و دانشجویان در خصوص مسائل زیست‌محیطی این منطقه است، می‌تواند تقریباً 3 میلیون و 600 هزار لیتر آب باران را جمع کند. منطقه شوگرهیل بسیار باران‌خیز است. این ساختمان در واقع از سه بنای به هم متصل در یک بلوک کوچک تشکیل‌شده که با استفاده از سیستم جمع آوری آب باران و آب‌انبارها و حوض‌ها می‌تواند حجم بالایی از آب باران را ذخیره کند.
اجزای موردنیاز برای ساخت سیستم‌های جمع آوری آب
در ساخت بناهای مناسب جمع آوری آب باران باید شش جزء زیر را به کار برد:
1- سطح جمع‌آوری‌کننده آب
سطوح از جنس فلز، خاک رس، آسفالت، چوب، قیر، سنگ و هر نوع بافت وینیل یا لاستیک می‌تواند روی کیفیت جریان آب باران مؤثر باشد. یک سطح صاف، آب بیشتری جمع می‌کند و از تبخیر یا جریان بیش‌ازحد در آب روها جلوگیری می‌کند. سقف‌های پوشانده شده از پودر فلز مناسب، صاف و یکنواخت و در برابر فرسایش مقاوم هستند.
سقف‌هایی از جنس سفال، سنگ و خاک رس پرمنفذ بوده و به دلیل جذب و روان نشدن کافی آب باران و تبخیر آن، موجب از دست رفتن تقریباً ده درصد آب باران می‌شوند. درزگیرها می‌توانند جریان آب‌روی یک سطح پرمنفذ را افزایش دهند و وجود کاتالیزور، اثر باکتری‌های روی سطح سقف را خنثی می‌کند.
سقف‌های از جنس آسفالت نیز پس از مدتی فرسوده می‌شوند و ماسه‌های آن با آب شسته شده و به درون منبع ذخیره آب می‌ریزد. بهترین سقف‌ها از جنس وینیل یا لاستیک با درزهایی گرفته شده است. البته نوع استفاده از آب باران در تعیین نوع و چگونگی سطح سقف مؤثر است.
2- آب رو و ناودان
آب رو و ناودان ها جریان آب را به بخش جمع آوری آب هدایت می کنند. سقف‌های پرشیب و مسافت‌های طولانی باعث هدر رفتن آب باران می‌شوند؛ بنابراین خیلی مهم است که ناودان‌ها بدون درز و یکسره باشند و همچنین توصیه می‌شود که از ناودان‌های از جنس پی وی سی، وینیل، آلومینیوم یکپارچه و پوشیده از پودر فولاد استفاده شود.
3- فیلتر و اولین فلاش
فیلترها، ورقه‌های ساده و همچنین فلاش، اولین منحرف‌کننده آب باران، بخش‌هایی از یک سیستم جمع -آوری آب باران هستند. با کمک فیلترها، آب باران قبل از اینکه وارد ناودان شود، روی سطح سقف فیلترشده و خرده آشغال و رسوب‌هایش گرفته‌شده، سپس وارد مخزن می‌شود. این فیلترها عمدتاً از جنس پلاستیک یا تورهای سیمی هستند.
4- مخزن، درون و یا روی زمین
مخزن‌های آب از جنس‌های مختلفی چون بتن، چوب، فلز، رس و پلاستیک و در شکل و اندازه‌های گوناگون ساخته می‌شوند. این مخزن‌ها یا انبارهای ذخیره آب مهم‌ترین بخش یک سیستم جمع‌آوری آب باران هستند. این مخازن باید تا جایی که امکان دارد نزدیک مکان جمع‌آوری آب باران باشند و اندازه‌-شان براساس نیاز، باران خیز بودن منطقه، سطح سقف و بودجه تعیین شود. البته نباید جنبه‌های زیبایی را هم فراموش کرد. مخزن آب باید مات و کدر باشد زیرا تابش کمترین نور خورشید به مخزن، موجب رشد جلبک‌ها می‌شود. آنها باید کاملاً پوشیده باشند تا از نفوذ آلوده‌کننده‌ها و حشرات جلوگیری شود. در مخزن هم باید محکم بسته شود تا هرکس، به‌ویژه کودکان، به آب درون مخزن دسترسی نداشته باشند. همچنین مخازن آب چه درون زمین کار گذاشته شده باشند و چه روی زمین باید به‌راحتی قابل شستشو باشند.
5- پمپ آب
آب جمع‌آوری‌شده از باران با استفاده از پمپ‌ها به‌راحتی در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌گیرد. درواقع پمپ، آب را با فشار از مخزن بیرون کشیده و به سمت لوله‌های آب یا مخزن آب دیگر هدایت می‌کند. از طرفی باید دستگاه‌های کنترل‌کننده نصب شود تا از برگشت آب به مخزن جلوگیری کند. همچنین اگر آب باران برای شرب استفاده می‌شود، به‌منظور پاکیزه ماندن آن نباید جهت سیستم‌های مکانیکی و تجهیزات دیگر به کاربرده شود.
6-تصفیه و ضدعفونی‌کننده
باران بخشی از چرخه آب زمین است. در واقع آب‌های بخار شده دریا به جو رفته و پس از منقبض شدن به‌صورت باران به زمین بازمی گردند، بنابراین آب باران و برف تمیز است و آبی که از روی سقف بناها جمع می‌شود نسبتاً بدون آلودگی است و می‌تواند برای مصارف داخل و خارج از ساختمان به کار برده شود؛ اما استفاده از این آب برای آشامیدن نیازمند ضدعفونی شدن است. حتی برای استفاده از آن در فلاش تانک ها و سیستم‌های خنک‌سازی ساختمان به دلیل تماس مستقیم با انسان باید کاملاً پاک‌سازی و عاری از هر نوع میکروبی شود. همچنین ضدعفونی کردن آب جلوی رسوب مواد معدنی را گرفته و مسیر لوله‌ها بسته نمی‌شود.
روش‌های مختلفی برای ضدعفونی کردن آب وجود دارد، مانند:
در معرض تابش نور ماورای‌بنفش قرار دادن، تصفیه با فیلترهای زغال چوب کربن، جوشاندن یا به کار بردن مواد شیمیایی تصفیه کننده مانند کلراین یا ید.
منبع:
www.continuingeducation.construction.com