نشریه شماره   221   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پیام ساختمان در گفتگو با کارشناس ساختمان سازمان ملی استاندارد بررسی کرد: چرا بیمه به ساخت و ساز ورود نمی کند؟

کد مطلب: 2808
در جهان امروز که رشد و توسعه اقتصادی هر کشوری جایگاه بین‌المللی آن را رقم می‌زند، کشورها برای آنکه بتوانند در عرصه بین‌المللی حرفی برای گفتن داشته باشند درصدد بر‌می‌آیند تا شاخص‌های توسعه‌یافتگی خود را بهبود بخشند و از این طریق با بهبود وضعیت اقتصادی و بالطبع افزایش نقش مؤثر خود موجب تقویت اقتصاد و ایفای نقش تأثیرگذار درصحنه جهانی شوند .
صنعت بیمه یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی است که از سویی به‌عنوان یکی از عمده‌ترین نهادهای اقتصادی مطرح بوده و از دیگر سوی فعالیت دیگر نهادها را پشتیبانی می‌کند. به عبارتی صنعت بیمه با گردآوری حق بیمه‌های دریافتی در توسعه اقتصادی دارای نقش است و از طرف دیگر با ایجاد امنیت و اطمینان برای فعالیت‌های خدماتی، تولیدی و... در جامعه روند سازندگی، پیشرفت و ترقی را تسهیل می‌کند.
بامطالعه آماری وضعیت بیمه در کشورهای پیشرفته به این نتیجه می‌رسیم که بیمه از نقش و جایگاه ارزشمند حفاظت از ثروت‌های انسانی و مادی در آن کشورها برخوردار است، این در حالی است که  طبق نظر کارشناسان متأسفانه تقریباً عموم شهروندان ایرانی فاقد اطلاعات اولیه درباره بیمه می‌باشند که در نتیجه همین موضوع باعث کم رونقی این صنعت در کشورمان است.
بر این اساس بر آن شدیم تا در گفتگویی با آقای مهندس محمدرضا نجفی ساروکلائی کارشناس ساختمان سازمان ملی استاندارد و ارزیاب خسارت بیمه مهندسی از بیمه مرکزی ج.ا.ا دلایل بی‌اقبالی صنعت بیمه ساختمان در ایران را بررسی کنیم:               
پیام ساختمان- علت بی‌اقبالی به صنعت بیمه ساختمان در ایران چیست؟
هر چند صنعت بیمه در کشورمان از سال 1314 متولد گردیده اما این صنعت 80 ساله به علت عدم رشد صنعت خدمات در کشور به‌اندازه سنش رشد ننموده است. چرایی عدم رشد این صنعت را شاید بتوان در عدم جذب درست، اصولی و دوطرفه متولیان این صنعت با صنایع دیگر دانست. علت بیان دوطرفه مذکور آن است که هیچ‌گاه علت عدم رشد را نمی‌توان یک‌طرفه دانست. صنعت ساختمان و عدم رشد مناسب خدمات بیمه‌ای در این صنعت نیز از همین موضوع تبعیت می‌کند. زمانی که سازندگان ساختمان در یک کشور هنوز ساماندهی نشده‌اند و زمانی که شناسنامه فنی برای ساختمان‌هایی که جزئی از یک کالای سرمایه ای در کشور محسوب می‌شوند وجود نداشته باشد و قشر غالب مردم باید تمامی عمر خود را برای یک سرپناهی که متعلق به خودشان باشد صرف نمایند و نهایتاً نتوانند یک ساختمان شناسنامه‌دار بخرند چگونه می‌توان انتظار داشت صنعت بیمه در چنین کشوری رشد نماید.
صنعت ساختمان در درون خود با هزاران در زمینه طراحی، نظارت و حتی مجریان ذیصلاح مواجه است و تا زمانی که نتواند بر مشکلات خود فائق گردد ورود هر صنعت دیگری در درون این صنعت پس از مدتی با رشد منفی مواجه خواهد شد و یا به ‌قیمت تمام‌شده ساختمان بدون کمترین اثربخشی خواهد افزود.
پیام ساختمان- آیا با منوط کردن پایان کار به بیمه ساختمان، کیفیت ساخت‌وسازها تضمین می‌شود؟
تاکنون صنعت ساختمان بیمه تأمین اجتماعی (بیمه اجباری) و بازرگانی(شامل چندین نوع بیمه‌نامه) را به خود دیده است درحالی‌که سالیان سال بیمه بدون کمترین تغییر در پارامترهای مختلف بیمه‌نامه‌های صادرشده، عمر خود را سپری نموده‌اند. همچنین عدم وجود طرح‌های تحقیقاتی و پژوهشی کاربردی که متناسب با نیازهای مشتریان و صنعت احداث باشد موجب گردیده تا نتوان خروجی‌های آن را در ارزیابی مناسب ریسک‌های مترتب بر صنعت احداث ساختمان و اثربخشی آن را در حوزه ایمنی و کاهش خدمات مدیریت بحران اندازه‌گیری نمود!
بیمه‌گر حق دارد در فرآیند ساخت ورود نموده و نسبت به تعیین و ارزشیابی ریسک اقدامات لازم را انجام دهد؛ موضوعی که در زمان پایان اجرای عملیات احداث ساختمان بسیار سخت بوده و عملاً امکان‌پذیر نخواهد بود. برخوردهای چند‌گانه مسئولین صادرکننده پروانه ساختمانی، ناظران و سازمان نظام‌مهندسی ساختمان در استان‌های مختلف موجب گردیده که عملاً شرکت‌های بیمه دچار سردرگمی‌ شوند.
پیام ساختمان- چرا مسئولین الزام استفاده از بیمه‌ها را اعلام نمی‌کنند؟
بحث الزام عملاً در حوزه بیمه تضمین کیفیت ساخت و حتی در قانون وجود دارد؛ ولیــکن اینکه چرا عملیاتی نمی‌شود را باید از همان مسئولین سؤال نمود. منظور بنده متولیان صدور پروانه، صدور پایان کار و سازمان‌های تعیین‌کننده مجری ذیصلاح و ناظر است. اتفاقاً باید عرض کنم که وجود بیمه تضمین کیفیت ساخت کاملاً قانونی است که اجرا نمی‌شود.
پیام ساختمان- پس چرا شرکت‌های بیمه به حوزه مسکن ورود نمی‌کنند؟
بیمه برای آرامش مردم در زمان وقوع ریسک‌های محتمل و کنترل‌شده است و نه ریسک‌هایی کنترل نشده که ممکن است بعضاً تا 100% هم امکان وقوع خطر برود. مانند اینکه شما در اتوبان در خط مقابل حرکت کنید. به‌عبارت‌دیگر ما هرگونه که می‌خواهیم رانندگی کنیم بگوییم ماشین بیمه است و پولش را پرداخت می‌کند و یا هر جور دلمان خواست بسازیم و بگوییم مهم نیست که در مقابل زلزله جواب ندهد؛ اگر ساختمان فروریخت بیمه خسارت آن را پرداخت خواهد نمود. این طرز تفکر موجب می‌گردد که عملاً شرکت‌های بیمه‌گر که خودشان شرکت‌های بازرگانی هستند عملاً به سمت ورشکستگی هدایت شوند؛ به همین منظوراست که بیمه‌گران نسبت به فرایند صدور بیمه‌نامه حساس هستند و می‌خواهند مطمئن شوند شما کلیه پارامترهای لازم در حوزه ساخت را رعایت نموده‌اید و بیمه را برای زمان‌های خاص و پیش‌بینی‌نشده با احتمال ضعیف خریداری نموده‌اید یا خیر. البته شرکت‌های بیمه حتی این موارد را هم بیمه می‌کنند و هیچ‌گاه نمی‌گویند ما بیمه نمی‌کنیم فقط نرخ حق بیمه‌نامه‌هایشان را بالاتر می‌برند که بتوانند ریسک‌های مختلف را پوشش دهند.
پیام ساختمان- چگونه افراد جامعه می‌توانند با کمترین هزینه از امکانات بیمه‌ای بیشتری در صنعت ساختمان بهره‌مند شوند؟
در ایران کلیه نمایندگی‌ها و کارگزاران خود را مشاور صدور بیمه‌نامه می‌دانند، ولیکن وقتی با غالب آنها صحبت می‌کنید از پارامترهای صدور بیمه‌های مهندسی کمترین اطلاعات را دارند. حتی همین سازمان‌ها نیز خودشان بعضاً مشاور بیمه‌ای تخصصی ندارند که در مواقع خاص از مشورت آنها استفاده نمایند. در حقیقت شرکت‌های کارگزار، نماینده‌ها و ارزیاب‌های خسارت می‌توانند نقش مشاور بیمه‌ای در بخش‌هایی از صنعت بیمه بازی کنند. در حــوزه مشاوران بیمه‌ای کمتر با افرادی که به‌صورت کامل و یا جامع که حداقل دارای دانش بیمه و صنعت ساختمان با هم باشند بر می‌خوریم .درصورتی‌که اگر مشاوران با هردو صنعت آشنا باشند می‌توانیم ارزیابی ریسک دقیقی را برای آن ساختمان داشته باشیم و با شرکت‌های بیمه وارد چانه‌زنی در مبلغ بیمه‌نامه صادرشده بشویم.
بیمه درواقع انتقال ریسک می‌کند. یعنی ما به‌منظور انتقال ریسک بیمه می‌خریم ولی اگر ما دانش بیمه‌ای و ساختمانی نداشته باشیم ، اتفاقی که می‌افتد پوشش کامل ریسک است. در حال حاضر صنعت ساختمان در حوزه ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست دچار مشکلات شدید و سختی است، در واقع این روزها شاهد افزایش ایمنی در صنعت ساختمان نیستیم.
شاید یکی از دلایل عدم توجه به نکات ایمنی، جبران خسارات در صورت هرگونه حادثه‌ای توسط شرکت‌های بیمه‌ای است. درصورتی‌که بیمه در زمان عدم رعایت نکات ایمنی نباید خسارات را پوشش دهد. هرساله همین موضوع باعث شده افراد به‌جای رعایت کامل ایمنی، ساخت‌وسازهایشان را بیمه می‌کنند. درواقع ما در کشورمان رخداد حادثه‌ها را همه‌جوره پوشش می‌دهیم .
پیام ساختمان- یکی از ایرادات اساسی به بخش بیمه ساختمان عدم موفقیت در بازاریابی است. آیا برنامه‌ای برای رفع مشکل بازاریابی آن اندیشیده شده است؟
بنده به این موضوع اعتقادی ندارم. به نظر بنده ناتوانی ما در ارزیابی درست است. یعنی اصلاً موضوع بازاریابی مشکل اصلی ما نیست. ما در بحث ارزیابی و بازدیدهای ابزاری که بیمه‌گرها از ساختمان داشته باشند، مشکل داریم. ما در این دو بخش بالاترین ضعف و فاصله را داریم. چراکه خیلی از پارامترها در صنعت ساختمان در ابتدا قابل‌رؤیت نیست و زمانی که ساختمان را تخریب و یا گودبرداری می‌کنیم؛ دیده می‌شود.
بازاریابی باید توسط افراد متخصص انجام شود و نباید فقط به دنبال فروش بیمه باشند. به دلیل اینکه بدون انجام پارامترهای بیمه عملاً راه به جایی نمی‌برند. یعنی لازمه بازاریابی، داشتن دانش صنعت ساختمان است تا بدانند چه قسمت‌هایی را پوشش دهند ولی متأسفانه صنعت بیمه ما در این بخش مهجور است.درواقع ما با نماینده‌های بیمه‌ای یا کارگزاران بیمه‌ای مواجه هستیم که فقر دانش صنعت ساختمان دارند. فقر دانش ریسک صنعت ساختمان بیشترین موضوعی است که حتی متولیان صنعت ساختمان با آن مواجه هستند.البته از یاد نبریم افزایش ایمنی و فرهنگ‌سازی موجب کاهش ریسک در ساختمان می‌شود.
سخن پایانی ...
بیمه یعنی حرمت گذاشتن به انسان‌ها، ایجاد آرامش و آسایش.در پروژه‌های ساختمانی اگر افراد به حد کافی نسبت به بیمه و ایمن‌سازی محیط کار آشنایی داشته باشند، بسیاری از مشکلات حل می‌شود. درحالی‌که ما در کشورمان به‌جای ایمن‌سازی و لحاظ کردن پارامترهای ایمنی، فکر می‌کنیم بیمه همه موارد را باید تحت پوشش قرار دهد.
بیمه به‌تنهایی نمی‌تواند صنعت ساختمان را متحول کند. در واقع برای کاهش تلفات انسانی باید جامعه مهندسی، کارگری و حتی جامعه سرمایه‌گذاران و سرمایه‌داران دست‌به‌دست هم بدهند؛ تا ما شاهد کاهش هزینه‌های ناشی از ناایمن بودن محیط کار و در نهایت کاهش تلفاتی انسانی باشیم. ما امروزه شاهد دوری سازنده‌ها از اجرای نکات ایمنی در ساخت‌وسازها هستیم به دلیل اینکه آنها فکر می‌کنند اجرای ایمنی هزینه‌بر است . درحالی‌که اجرای نکات ایمنی هزینه نیست بلکه نوعی سرمایه‌گذاری ملی است. گفتنی است؛ اگر همه مجموعه‌ها دست‌به‌دست هم بدهند می‌توانیم شاهد رونق صنعت بیمه هم باشیم.