نشریه شماره   219   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

راهکارهای مقابله با برق گرفتگی

کد مطلب : 2612
 گروه تأسیسات: صنعت برق کشور با چالش‌های زیادی روبرو است؛ مصرف بالا، فرسودگی شبکه، اتلاف بالای انرژی و طلبکاری پیمانکاران این صنعت از جمله این موارد است؛ اما در این میان معضلی وجود دارد که گرچه کمتر در گفتگوها به آن اشاره می‌شود اما به گفته بسیاری بزرگ‌ترین مشکل صنعت برق کشور به شمار می‌رود و آن معضل برق‌گرفتگی در ایران است. بر اساس آمارها میزان برق‌گرفتگی در ایران همچنان بالاست و تنها 750 نفر در سال 1392 قربانی آن شدند. به گفته برخی کارشناسان آمار اتفاقات برق‌گرفتگی که منجر به مرگ نشده از آمار تصادف در کشور بیشتر است.
البته در سال‌های اخیر از میزان رشد حوادث برق گفتگی منجر به مرگ کاسته شده اما این آمار از سال 88 تا 93 بسیار بالاست. رعایت نشدن اصول ایمنی در کارگاه‌ها و کارخانجات، سیم‌کشی‌‌های اشتباه، خلأهای قانونی و اجباری نبودن سیم ارت در ایران، دزدی سیم‌های برق و استفاده غیرمجاز از انشعابات برق از جمله اصلی‌ترین دلایل برق‌دزدی در کشور است.
آمار چه می‌گوید
در سال 89 کشور بالاترین آمار مرگ‌ومیر ناشی از برق را تجربه کرد، در این سال برق جان 750 نفر از هم‌وطنان ما را گرفت و همین آمار در سال 92 نیز تکرار شد. آمارها نشان‌دهنده مرگ‌ومیر در دهه 80 روند صعودی داشته است اما این آمار با ثبات نسبی در دهه 90 روبرو شد. در سه‌ماهه نخست سال 94 نیز 146 نفر براثر برق‌گرفتگی در کشور جان خود را از دست دادند، این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل تغییری نداشته است. در سه‌ماهه نخست سال جاری در کشور 130 مرد و 16 زن براثر برق‌گرفتگی جان خود را از دست دادند.
در این مدت استان‌های تهران با 22، فارس با 15 و خوزستان با 14 فوتی بیشترین آمار تلفات ناشی از برق‌گرفتگی را داشته‌اند این در حالی است که آمار تلفات برق‌گرفتگی در دیگر استان‌ها کمتر از 10 نفر و در تعداد قابل‌توجهی از استان‌ها صفر بوده است. بر اساس این گزارش در خردادماه سال جاری نیز 56 نفر براثر برق‌گرفتگی جان باختند این آمار در مقایسه با مدت مشابه سال قبل با کاهش 9.7 درصدی مواجه بوده است.
با استناد به آمار به‌دست‌آمده از سازمان پزشکی قانونی کشور در 10 سال گذشته مجموعه شش هزار و 876 نفر به علت برق‌گرفتگی جان خود را ازدست‌داده‌اند.
دلایل حوادث برق‌گرفتگی
به نظر می رسد برنامه مشخصی برای آموزش و کاهش آمار برق‌گرفتگی در کشور وجود ندارد. کشورهای پیشرفته با برنامه‌ریزی، رعایت اصول ایمنی کار و آموزش توانسته‌اند آمار مرگ‌ومیر ناشی از برق‌گرفتگی را تا حدود زیادی کاهش دهند اما بیشترین حوادث برق‌گرفتگی در ایران در محیط‌های کاری و کارگاهی روی می‌دهد، آن هم در ساعات آخر اداری یعنی همان ساعاتی که پرسنل برای رفتن به منزل یا کارهای دیگر عجله دارند؛ بنابراین با کمی دقت و پیگیری می‌توان جلوی این اتفاقات را گرفت.
محمدابراهیم شرکاء، مدیرعامل شرکت توزیع برق خراسان جنوبی، استانی که در سال‌های اخیر توانسته است از میزان حوادث برق‌گرفتگی بکاهد دلایل اصلی این حوادث را در سه نکته می‌جوید: برنامه‌ریزی نکردن مناسب و فراهم نبودن مقدمات کار و تفهیم نکردن کار به نیروها.
راهکارهای مقابله
یکی از دلایل رایج برق‌گرفتگی در ایران شستشوی کف مغازه‌ها و اتصالی یخچال آنهاست، البته نبود سیستم ارت نیز در این نوع برق‌گرفتگی‌ها مؤثر است. به همین دلیل همیشه باید مراقب اتصال آب یا رطوبت و الکتریسیته بود. هیچ‌گاه نباید دوشاخه برقی که داخل آب افتاده است را برداشت بلکه می‌‌باید ابتدا برق را از مبدأ قطع کرد. این حساسیت مخصوصاً در مغازه‌ها و فروشگاه‌هایی که از یخچال‌های قدیمی استفاده می‌کنند یا یخچال‌هایشان اتصالی می‌کند وجود دارد.
بسیار مهم است که در مورد دستگاه مورداستفاده، اطلاعات را موردمطالعه قرار داد و به علامت‌ها نیز توجه داشت. همچنین بهتر است به این موضوع مخصوصاً در کارخانجات و کارگاه‌های بزرگ توجه شود چرا که کارکنان بدون توجه به اطلاعات از دستگاه‌ها استفاده می‌کنند.
نکته دیگر در راه مقابله با برق‌گرفتگی استفاده از پریزهای خودکار قطع‌شونده است که بهCFCI معروفند. این پریزها به‌ سیستم ارت هم مجهز هستند و به‌تازگی در ساختمان‌های مدرن مورداستفاده قرار می‌گیرند که نیاز است وارد کشور ما نیز بشوند. به‌ویژه در کارگاه‌هایی که وسایل برقی در کنار آب مورداستفاده قرار می‌گیرند، استفاده از این پریزهای هوشمند از اهمیت برخوردار است. کارکرد این پریزها در این است زمانی که خطر برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی و شوک الکتریکی به وجود می‌آید، بلافاصله پریز از مدار خارج‌شده و از خطر جلوگیری می‌کند.
سیم‌کشی ساختمان‌ها نیز یکی دیگر از عواملی است که منجر به برق‌گرفتگی می‌شود؛ به همین دلیل باید از اختلال در مدار و کارآیی فیوزها اطمینان حاصل کرد. بسیاری از ساختمان‌های کشور نقشه تأسیسات ندارند؛ این در حالی است که داشتن این نقشه طبق قوانین سازمان نظام‌مهندسی اجباری است؛ بنابراین بهتر است خریداران خانه جدید از داشتن این نقشه و نقشه سیم‌کشی ساختمان اطمینان حاصل کنند و در صورت لزوم نسبت به تعویض سیم‌های فرسوده اقدام کنند. سیم‌های رابط در بسیاری از خانه‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد و استفاده از ابزارهای مختلف برقی را امکان‌پذیر می‌کند اما درواقع این ابزار پرطرفدار از طریق افزودن به بار مدار خطر برق‌گرفتگی را افزایش می‌دهند. برای استفاده از آنها ابتدا از کیفیت و امنیت سیم‌های رابط اطمینان حاصل کنید و از تعداد زیادی نیز استفاده نکنید.