نشریه شماره   219   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آجر فشاری

 کد مطلب‌: 2694
آجر یا آگور واژه ای است؛ یونانی و به خشت هایی می گفتند كه احكام یا فرامین دولتی بر روی آن نوشته می شد و به وسیله پختن‌، نوشته‌ها را بر روی آن پایدار می كردند‌. مشخص نیست كه آجر برای اولین بار از چه زمانی مورداستفاده قرار گرفت اما گمان می رود انسان های اولیه با مشاهده پخته شدن گِل مجاور اجاق های خود و دیدن اینكه گِل پخته شده سخت‌تر از كلوخ های كنار خود است‌، پی به خواص و روش تهیه آن برده‌اند‌. آجر به عنوان یكی از مصالح ساختمانی از دیرباز مورداستفاده قرار گرفته‌است به گونه ای که تولید و استفاده از آن بنا به عقیده بعضی از باستان شناسان به حدود ده هزار سال پیش برمی گردد‌.
در ایران کوره های سفال پزی و آجرپزی در شوش و سیلک کا‌شان پیداشده‌است که عمر آنها به هزاره چهارم پیش از میلاد برمی گردد‌. در ایران قدیم‌، ساختمان های بزرگ و زیبایی با استفاده از آجر بنا شده‌اند که بعضی از آنها هنوز هم پابرجا هستند‌. ازجمله این بنا‌ها می توان به تاق کسری در غرب ایران باستان‌، آرامگاه شاه اسماعیل در گنبدکاووس و مسجد اصفهان و همچنین پل‌ها و سدهایی مانند پل دختر و سد کبار در قم اشاره کرد‌.
در ادامه مطالب پیام ساختمان تحت عنوان کالای برتر‌، در این شماره از نشریه بازار آجر را مورد بررسی قرار داده ایم با ذکر این نکته که پیام ساختمان با مطالب عنوان شده موافق یا مخالف نیست اما از اظهارنظرهای کارشناسی جهت چاپ در نشریه استقبال می کنیم‌.
انواع آجر
آجر‌ها با توجه به شیوه تولید به دو دسته فشاری و ماشینی تقسیم بندی می شوند که در این گزارش نوع فشاری آن مورد توجه ماست‌. دلیل نام گذاری آجرهای فشاری این است که در ابتدای تولید این نوع آجر خشت آن با دست زده می شد و با فشار دستی کارگران خشت زن‌، گوشه های قالب به وسیله گل مخصوص پر می گردید‌. ابعاد این نوع آجر ۵×۱۰×۲۰ و یا ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر می باشد‌. آجر فشاری که برای کلیه کارهای ساختمانی مانند گره چینی‌، تاق ضربی‌، دیوارهای حمال‌، تیغه چینی و همچنین در سفت کاری و زیرکاری عملیات ساختمانی به کار می رود‌، به روش دستی تهیه می شود‌.
اجزای آجر فشاری
کلوک و سه قدی‌: اگر طول یک آجر فشاری به چهار قسمت مساوی تقسیم شود یک قسمت از چهار قسمت را کلوک و سه قسمت بعدی را سه قدی میگویند‌. سه قدی معمولا در ابتدا و انتها دیوار چینی و کلوک معمولا در داخل دیوارچینی جهت پر شدن و صرفه جویی به عنوان توکار مصرف می شود‌.
نیمه (‌چارک‌)‌: چنانچه طول آجر به دو قسمت مساوی تقسیم شود هرکدام از دو قسمت را نیمه گویند و موارد استفاده آن معمولا در دیوارهای 11 سانتی و در داخل دیوار چینی‌ها از 35 سانتیمتر به کار می رود‌.
قلمدانی‌: اگر آجر از عرض 11 سانتی به دو نیمه تقسیم شود هرکدام را قلمدانی می گویند‌.
نیم لایی‌: آجری از ضخامت به دونیمه مساوی تقسیم گردد به هر یک از دو قسمت نیم لایی گویند و مورد مصرف آن بسیار کم است و گاهی بنا به ضرورت به کار می رود‌.
کلاغ پر‌: چنانچه آجر را از طول آن به دو قسمت مساوی تقسیم و وتر یکی از دو قسمت ترسیم گردد یک مثلث در گوشه آخر به وجود می آید که اگر این مثلث را با تیشه جدا کنیم باقیمانده را کلاغ پر گویند‌.
آجر خواهان دارد
رضا نادعلی‌، یكی از سازندگان در رابطه با محاسن و معایب آجر به پیام ساختمان گفت‌: علیرغم اینکه گفته می شود آجر مصرف انرژی بالایی دارد و تولیدکنندگان را دچار مشکل کرده‌است اما به دلیل استقبالی که مردم از این محصول دارند‌، سازنده این امکان را دارد که تا حدودی هزینه های سوخت را پوشش دهد‌.
وی ادامه داد‌: مردم ما به ساختمان‌های سنگین علاقه بیشتری دارند چون سنگینی را مترادف با مقاومت بیشتر می دانند‌. ضمن اینکه ساختمان‌ها در ایران پس از مدت کوتاهی به دلیل تغییر قوانین بلندمرتبه سازی و تراکم های بیشتر تخریب و با طبقات بیشتر نوسازی می شوند و ساختمان‌های آجر فشاری برخلاف ساختمان‌هایی که با مصالح جدید و سفال اجرا شده‌اند‌، قابل بازیافت هستند‌.
نادعلی با بیان اینکه مقاومت آجر بسیار بالاست‌، افزود‌: کسانی که برای نیاز مصرفی به ویژه در شهر های کوچک ساخت وساز می کنند‌، ترجیح می دهند از آجر سنتی استفاده کنند اما سازندگانی که دریافتی‌شان مرتبط با متراژ کار است‌، کار با آجر فشاری به مذاق‌شان خوش نمی آید‌. موضوع دیگر هم به مقاومت آجر‌ها مربوط می شود که کمتر مصالحی را می توان پیدا کرد که با آن برابری کند‌. اگر در مواقعی دیوار های آجری فرو می ریزد ضعف از آجر نیست بلکه مربوط به ملاتی است که بین آجر‌ها استفاده می‌شود.