هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   219   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نه شهر آماده است و نه شهروند

کد مطلب : 2738
وقتی رئیس شورای شهر تهران در یکصدوهفتاد و پنجمین جلسه علنی شورای شهر، درباره خطر زلزله در تهران هشدار داد هیچ‌کس فکرش را نمی‌کرد چند ساعت بعد و به فاصله 12 روز پس از زمین‌لرزه 1/ 4 ریشتری «جوادآباد» ، شرق تهران با پس‌لرزه‌های زلزله‌ای که در 110 کیلومتری‌اش رخ داد، بلرزد؛ زمین‌لرزه‌ای 4.6ریشتری که بر اساس اعلام سایت ژئوفیزیک دانشگاه تهران، فیروزکوه را ساعت 22 و6 دقیقه و 33 ثانیه سه‌شنبه‌شب تکان داد و در شرق و بخش‌های دیگری از شهر تهران هم حس شد تا کمتر از دو هفته تهران دو بار بلرزد. هرچند این لرزه‌ها هیچ‌کدام آسیبی جدی به شهر و مردم وارد نکرد، اما زلزله در دل پایتخت‌نشینان افتاد و صحبت از یک فاجعه بر زبان مردم جاری شد.
کمتر از یک ماه پیش بود که رئیس سازمان مدیریت بحران شهر تهران، اعلام کرد ؛ زلزله تهران در صورت وقوع، آن‌قدر بزرگ است که توان مقابله ما کوچک شمرده می‌شود و ما هیچ آمادگی برای زلزله تهران نداریم. پس از این گفته رئیس سازمان مدیریت بحران، 23 مردادماه و ساعت کمی از 11 شب گذشته بود که تهران برای اولین بار لرزید. شهر جواد آباد در جنوب تهران در منطقه ورامین،  در بی‌اطلاعی کامل مردم لرزید. بعد از وقوع این زمین‌لرزه‌ در همان ساعات ابتدایی سازمان امداد و نجات هلال‌احمر کشور برای تهران وضعیت نارنجی اعلام کرد و پس از ۴۰ دقیقه دوباره زمین در منطقه جوادآباد به لرزه درآمد و این لرزه‌ها تا ساعات پایانی روز بعد نیز ادامه داشت؛ به‌طوری‌که در مدت ۲۴ ساعت شهر جوادآباد ورامین ۱۶ بار لرزید.
تجهیزات زلزله‌نگاری خاک می‌خورد
پس‌ازاین اتفاق، رئیس کمیسیون عمران مجلس در برنامه گفتگوی ویژه خبری اعلام کرد که باید در کشور حدود ۲۵۰ ایستگاه لرزه‌نگاری داشته باشیم که ۵۰ ایستگاه راه‌اندازی شده و تجهیزات ۷۰ ایستگاه دیگر خریداری شد، اما از سال ۸۷ تاکنون در گمرک خاک می‌خورد.
شکسته شدن گسل
سه‌شنبه‌شب بار دیگر تهران لرزید و این بار فیروزکوه بود که پس‌لرزه‌هایش را به تهران رساند. زلزله فیروزکوه و جوادآباد هر دو حدود 4 ریشتر بودند و هیچ‌کدام هم تلفاتی جانی نداشتند و تنها زمین‌لرزه جوادآباد خسارت‌های مالی در پی داشت اما این زمین‌لرزه‌ها دلواپسی این روزهای مردم تهران را رقم‌زده و در شبکه‌های اجتماعی صحبت از زلزله به گوش می‌رسد.
اظهارات ضدونقیض در مورد زلزله فیروزکوه
در فضای رسانه‌ای هم این روزها ضدونقیض کم نبود. در خبری نصرالله کمالیان؛ رئیس سابق موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران اعلام کرد که گسل فیروزکوه هم امتداد و هم ساز وکار با سیستم گسل‌های شمال تهران است و احتمال اینکه این زمین‌لرزه ۴.۶ ریشتری گسل شمال تهران را تحریک و یا به‌اصطلاح علمی «تریگر» کند دور از ذهن نیست و با توجه به قدرت زمین‌لرزه باید تا یک هفته یا بیشتر شاهد پس‌لرزه‌های آن باشیم. اما احمد صادقی، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران درباره زلزله فیروزکوه گفت: این زلزله گسل‌های فیروزکوه را فعال کرده و با این شرایط گسل‌های تهران تحت تأثیر آن قرار نداشته و مشکلی از این بابت وجود ندارد.
صادقی در خبری دیگر اعلام کرده بود ؛ در سال بیش از 174 زلزله بالای 4 ریشتر در کشور رخ می‌دهد و این یعنی تقریباً هر دو روز یک زلزله و گفته بود: اگر بخواهیم اعلام آماده‌باش صددرصد کنیم، مردم دچار اضطراب خواهند شد.
موضوعی که وقتی با دکتر بهرام عکاشه، زلزله‌شناس برجسته کشورمان مطرح می‌کنیم، در جواب می‌گوید: زلزله 4.6 ریشتری‌ای که سه‌شنبه‌شب در فیروزکوه رخ داد نشانگر این است که منطقه بسیار فعال است ولی علم نمی‌تواند جواب این را بدهد که این زلزله با گسل شمال تهران یا جنوب تهران ارتباط دارد یا باعث فعال شدن این گسل‌ها می‌شود یا خیر، اما تأییدکننده این موضوع است که منطقه بر اساس پیش‌بینی‌های موجود ازنظر زلزله، منطقه فعالی است و هرلحظه ممکن است یک زلزله 7 ریشتری در آن اتفاق بیفتد؛ طبق اسناد هم این امر دور از ذهن نیست و در تاریخ زلزله‌خیزی منطقه تهران حداقل 10 زلزله با بزرگی بیش از 7.5 رخ‌داده است.
عکاشه ادامه می‌دهد: یک البرز شرقی داریم که منطقه بجنورد و سمنان و دامغان است، یک البرز غربی داریم که منطقه قزوین است و یک البرز میانی که منطقه تهران است؛ میلیون‌ها سال است منطقه البرز میانی آبستن انرژی زیادی است، اما علم زلزله‌شناسی قادر نیست بگوید در چه سالی یا چه روزی این انرژی آزاد می‌شود .
پایتخت در استرس زلزله
حتی اگر روز و ماه و سال وقوع زلزله تاریخی تهران مشخص نباشد، بازهم نمی‌توان منکر نگرانی پایتخت‌نشین‌ها از حادثه‌ای شد که میلیون‌ها نفر را درگیر می‌کند. دقیقاً به همین دلیل بحث اتخاذ یک استرات‍ژی مناسب برای کاهش خطرپذیری تهران برای بار هزارم به میان کشیده می‌شود؛ تصمیمی که حکم نوشدارو پیش از مرگ سهراب را دارد.
آماده نیستیم
ابوالفضل قناعتی؛ عضو هیئت‌رئیسه شورای شهر تهران دراین‌باره می‌گوید: متأسفانه بحث تهدید تهران در حوزه آلودگی هوا، سیل و توفان و زلزله واقعیت دارد و کسی آن را جدی نمی‌گیرد. همه می‌گویند خطر وجود دارد و همه می‌ایستند و نگاه می‌کنند که چه زمانی این اتفاق می‌افتد! درحالی‌که اگر واقعاً یک روزی این «چه می‌شود»ها، به تحقق بپیوندد همانی می‌شود که آقای چمران در جلسه شورا گفتند« زلزله تهران به‌عنوان یک فاجعه بزرگ در تاریخ دنیا ثبت می‌شود چون عمق فاجعه خیلی بالاست.»
عضو کمیسیون عمران شورای شهر تهران در ادامه با اشاره به اینکه نظام رویکرد یکپارچه در بحث مدیریت بحران کشور وجود ندارد، می‌گوید: متأسفانه بحث مدیریت بحران ما بیشتر در لفافه و حرف است و در عمل به کار نمی‌آید. همه می‌گویند زلزله تهران قطعی است، خطرناک است اما همین هیچ‌کدام از این آدم‌ها، در بحث بافت فرسوده ورود پیدا نمی‌کنند، یک ریال هزینه نمی‌کنند، سرمایه‌گذاری نمی‌کنند تا مشکل مردم حل شود.
قناعتی بحث آمادگی برای مقابله با بحران‌هایی مثل زلزله و سیل را هم همین‌جا پیش می‌کشد و می‌گوید: نه‌تنها در موضوع زلزله که کلاً برای هیچ حادثه‌ای آماده نیستیم. مثلاً در حادثه اخیر سیل امامزاده داوود و کن، آن شبی که سیل آمد من به امامزاده داوود رفتم؛ در آن شب هیچ مدیریتی در آن شرایط بحران‌زده در منطقه ندیدم! از افرادی که حضور داشتند سراغ مسئولان را گرفتم گفتند آمدند و رفتند! پرسیدم چرا؟ گفتند چون هوا تاریک و شب بوده، رفته‌اند که فردا صبح بیایند! این فاجعه است. همه این مسئولان باید شب تا صبح همپای نیروهای امدادی و آتش‌نشانی در منطقه حضورداشته باشند، اصلاً آن شب هیچ‌کس نباید می‌خوابید چون آن‌همه جوان در سیل و گل‌ولای مانده بودند. نتیجه چه شد؟! هنوز هم که هنوز است از سه جوان گمشده در سیلاب کن خبری نیست. این تبعات یک سیل و باران هفت‌دقیقه‌ای بود. تبعات یک زلزله بزرگ در تهران قابل‌مقایسه با این موضوع نیست.
این در حالی است که اسماعیل نجار رئیس سازمان مدیریت بحران کشور می‌گوید: «در کشور تقریباً هر دو روز یک زلزله بالای چهار ریشتر داریم که اگر بخواهیم اعلام آماده‌باش صد درصد کنیم مردم دچار اضطراب می‌شوند.»
تهران آماده است؟!
باوجود نگرانی از فاجعه‌ای که همراه با زلزله بر سر تهرانی‌ها آوار می‌شود، غلامرضا احمدی بیداخویدی، معاون آمادگی، عملیات و پدافند غیرعامل سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران درباره سیاست‌های این سازمان در قبال حوادث غیرمترقبه می‌گوید: «بحث مدیریت بحران در شهر تهران بدون متولی نیست، سیاست‌گذاری‌های مختلفی از مدت‌ها پیش در این زمینه انجام‌شده، کمیته‌های تخصصی مختلفی تشکیل و وظایف هر کمیته مشخص‌شده و اگر خدای‌نکرده زلزله‌ای رخ بدهد همه این کمیته‌ها به‌موازات هم و با توجه به شرح وظایفشان سریع مشغول به کار می‌شوند.»
وی می‌افزاید: بر این اساس به‌منظور هماهنگی سازمان‌های متولی در هر فعالیت مدیریت بحران، کمیته‌های تخصصی شامل نمایندگان همه سازمان‌های مسئول مدیریت بحران شهر تهران تشکیل‌شده و به‌طور منظم جلسات خود را برگزار می‌کند؛ سازمان‌های مسئول انجام هر فعالیت هم موظف‌اند هنگام انجام عملیات به سهم خود در آن به فعالیت پرداخته و در محدوده فیزیکی حوزه تخصیص داده‌شده به آنها، تلاش و عملیات خود را با سازمان مسئول هماهنگ‌کننده، هماهنگ کنند؛ از کمیته‌های جستجو، نجات و اسکان اضطراری، آواربرداری، تأمین سلامت روانی و اجتماعی، آتش‌نشانی و مواد خطرناک گرفته تا سوخت‌رسانی، ترافیک و حمل‌ونقل، اسکان موقت و اطلاع‌رسانی و هشدار.