هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   216   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ضوابط و مقررات معماری و شهرسازی

کد مطلب : 2311
گردآورنده: بهروز کاویان‌پور
مقررات شهرسازی و معماری در کشور هنوز هم بسیار پراکنده و ناهماهنگ است. از سال 1386 که در ایران قوانین و مقرراتی برای عمران و توسعه کشور وضع گردید، تا امروز قوانین بسیاری برای سامان بخشیدن به توسعه کشور تصویب‌شده است. هرچند هنوز هم همگانی نشدن این اطلاعات یکی از معضلاتی است که جهت رفع این نقیصه اولاً دست‌اندرکاران کارهای ساختمانی باید حقوق و مقررات شهرسازی و معماری را در طراحی مدنظر قرار داده و ثانیاً اطلاعات شهرسازی و معماری را در اختیار عموم قرار دهند.
در راستای این موضوع هفته‌نامه پیام ساختمان در هر شماره قسمتی از این مقررات را جهت اطلاع عموم به چاپ خواهد رساند که ضوابط و مقررات معماری و شهرسازی و ملاک عمل شهرداری‌ها است.
وضعیت داخلی ساختمان‌ها:
1 ـ‌ اتاق‌های قابل سکونت حتماً باید دارای نور مستقیم و کافی و هوای آزاد باشند
2 ـ‌ سطح مفید پنجره‌های اتاق مسکونی حداقل باید مساوی یک‌هشتم سطح آن باشد
3 ـ حداقل ارتفاع در فضای اقامتی (مثلاً هال و نشیمن و...) باید 40/2 متر باشد و اگر اتاق دارای سقف شیب‌دار باشد ارتفاع کوتاه‌ترین قسمت آن نباید از 05/2 متر کمتر باشد
4 ـ قسمت‌های مسکونی ساختمان و زیرزمین حتماً باید در مقابل رطوبت کاملاً عایق‌کاری شوند
5 ـ سطح سرویس بهداشتی با 20/1×1 متر باشد و ارتفاع آن نباید از 30/2 متر کمتر باشد
6 ـ سطح حمام باید دارای اندازه 50/1×2 متر و ارتفاع آن باید 30/2 متر باشد
7 ـ سطح دوش عیناً مانند ردیف 6 است
8 ـ کف سرویس‌های بهداشتی و گرمابه و دوش باید طوری فرش و عایق شوند که اولاً قابل شستشو باشد و ثانیاً به‌هیچ‌وجه آب در کف آنها باقی نماند
9 ـ آشپزخانه که جزو مکان‌های مهم در ساختمان است باید دارای نور و هوای کافی باشد. کف آشپزخانه حتماً باید عایق‌ و قابل شستشو باشد و شیرها ، محل ظرف‌شویی‌ها و تمام لوله‌های فاضلاب باید حتماً دارای سیفون باشند
10 ـ فضای آشپزخانه واحد مسکونی باید حداقل 50/5 مترمربع مساحت داشته و سایر فضاهای اقامتی باید حداقل 50/6 مترمربع زیربنا داشته باشد
11 ـ حداقل عرض آشپزخانه واحدهای مسکونی باید 80/1 متر باشد
12 ـ دودکش‌ها باید با مصالح بنایی ساخته شوند و حداقل 70 سانتی‌متر از روی بام بالاتر باشند
13 ـ‌ هیچ دودکشی نباید مسیر دودکش دیگر را قطع کند
14 ـ‌ مقطع دودکش باید حداقل 20×20 سانتی‌متر باشد و زاویه دودکش با سطح افق حداقل باید 60 درجه باشد
15 ـ سرسرا، محل پلکان و راهروها باید کاملاً روشن و دارای هوای مستقیم باشند
16 ـ کلیه قسمت‌های ساختمانی که احتمال پرت شدن از آن وجود دارد باید حتماً دارای جان‌پناه یا نرده محافظ بوده و ارتفاع حداقل آنها نباید از 10/1 متر کمتر باشد.
ضوابط حیاط‌خلوت
1 ـ‌ حیاط‌خلوتی که برای تأمین نور اتاق‌های اصلی ساختمان مانند ناهارخوری، نشیمن، خواب و... پیش‌بینی می‌شوند باید دارای حداقل مساحت 12 مترمربع باشد به‌شرط آنکه حداقل عرض آن 3 متر باشد. در زمین‌هایی‌ که دارای 200 مترمربع مساحت هستند، مساحت حیاط‌خلوت باید 6/0 مساحت زمین باشد.
2 ـ‌ مساحت و ابعاد حیاط‌خلوت‌هایی که در فوق آمده است برای ساختمان‌های معمولی با ارتفاع 5 طبقه است.
3 ـ‌ درصورتی‌که حیاط‌خلوت در شمال پلاک‌های شمالی باشند، حداقل عرض آنها 3 متر بوده و برای زمین‌های کمتر از 200 مترمربع حداقل عرض 2 متر است
4 ـ‌ درصورتی‌که اتاق‌های اصلی از دو واحد مسکونی از یک حیاط‌خلوت نور می‌گیرند فاصله پنجره آنها از یکدیگر نباید کمتر از 6 (شش) متر باشد.
5 ـ استانداردهای قابل‌قبول پاسیو برای ساختمان‌های مسکونی و حداکثر تا 5 طبقه:
الف: برای املاک با مساحت عرصه 200 مترمربع و بیشتر (پس از اصلاحی) حداقل مساحت نورگیر برای اتاق‌های اصلی باید 12 مترمربع و حداقل عرض 3 متر باشد.
ب: برای املاک با مساحت عرصه کمتر از 200 مترمربع (پس از اصلاحی) حداقل نورگیر قابل‌قبول جهت اتاق‌های اصلی 6/0 مساحت عرصه (پس از اصلاحی است) و حداقل نورگیر قابل‌قبول جهت آشپزخانه 3/0 مساحت عرصه (پس از اصلاحی است).
در حالت‌های الف و ب عرض نورگیر حداقل باید 2 متر باشد.
درصورتی‌که اتاق اصلی دارای دو واحد مسکونی یا آشپزخانه‌های مستقل با یک نورگیر مشترک باشند، فاصله پنجره آنها از یکدیگر حداقل 4 متر است.قابل‌ذکر است که درز انقطاع استاندارد جزو زیربنا و تراکم محسوب نمی‌شود.
حداکثر ارتفاع دیوار نورگیر با مصالح اساسی 3 متر است و مابقی ارتفاع باید با مصالح غیراساسی و سبک مانند نبشی و شیشه و... چیده شود.
نورگیری زیرزمین‌ها
معمولاً زیرزمین به طبقه‌ای از ساختمان گفته می‌شود که بیش از نیمی از ارتفاع آن پایین‌تر از کف گذر یا گذرهای اصلی باشد. ارتفاع سقف تمام‌شده حداکثر 20/1 متر از کف گذر بالاتر است و اگر ضخامت سقف 30 سانتی‌متر در نظر گرفته شود حداکثر میزان نورگیری زیرزمین از کف گذر 90 سانتی‌متر خواهد بود.
ضوابط بالکن‌ها
1 ـ احداث پیش‌آمدگی بالکن درگذرهای کمتر از 20 متر مقدور نیست
2 ـ‌ احداث پیش‌آمدگی یا بالکن در خیابان‌های 20 متری و بالاتر به عمق 80 سانتی‌متر مجاز است.
3 ـ ارتفاع پیش‌آمدگی نسبت به کف پیاده‌رو نباید از 4 متر کمتر باشد.
4 ـ‌ پیش‌آمدگی آخرین سقف ساختمانی به‌عنوان باران‌گیر مورداستفاده بوده و جزو زیربنا محسوب نمی‌گردد.