هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   218   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بنای تاریخی چلبی اوغلی


کد مطلب : 2601
در پانصد متری جنوب غربی سلطانیه، بر سر راه سلطانیه- خدابنده آثار ‌معروف بقعه چلبی اوغلی قرارگرفته است. باستان‌شناسان و محققان، این مجموعه را به سلطان چلبی نسبت داده‌اند و تاریخ ساخت آن را سال ۷۲۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند. ‌این مجموعه از دو بخش خانقاه و مقبره تشکیل‌شده است؛ خانقاه شامل صحن مرکزی است که در اضلاع غربی و شرقی آن، حجره‌ها جای گرفته‌اند. طرح معماری این مجموعه الهام گرفته از عقاید و مراتب صوفیه است و هریک از فضاها را با هدف و برای عملکرد خاصی ساخته‌اند.
‌ ‌طبقه دوم بنا در طرفین ایوان به‌شدت آسیب‌دیده و فروریخته است و در گرداگرد آن، نماهایی شبیه به جان‌پناه دیده می‌شود. قرینه‌سازی، درکل مجموعه، کاملاً رعایت شده است. مصالح اصلی را لاشه سنگ و ساروج تشکیل داده و سقف حجره‌ها و زاویه‌ها، گنبدی‌شکل است.
عده‌ای از محققان و باستان‌شناسان، زمان ساخت بنای خانقاه را زودتر ‌از مقبره سلطان چلبی می‌دانند و بعضی از آنان، تاریخ ساخت بنای مقبره را زودتر می‌دانند. یکی از مدارک بسیار ارزنده که در یافتن تاریخ واقعی ساخت بنای خانقاه اهمیت بسزایی دارد، بررسی کتیبه حک شده ایوان جنوبی است. این کتیبه در سه قطعه؛ یکی در بالا و دو قطعه دیگر در طرفین ایوان نوشته شده و یکی از اسناد بسیار معتبر، ساخت شهر سلطانیه و نکات ناگشوده تاریخ آن است. با توجه به متن باقی‌مانده از این کتیبه، می‌توان دریافت که این بنا بین سال‌های ۶۵۷ و ۶۸۳ هجری ساخته‌شده و وقف خانقاه شمسیه شده است. قسمت دوم این مجموعه تاریخی، بقعه معروف به بقعه سلطان چلبی است. نقشه این بنا، هشت‌ضلعی است و هر ضلع آن از نمای خارجی به عرض ۴/۱۶ متر، به طول ۱۷ متر و به قطر ۷/۵ متر است که با زیبایی خاصی طراحی و اجرا گردیده است.
فرم آجرچینی در تاق‌نماهای هشت‌گانه متفاوت است. پس از تاق‌نماها، ادامه کار با آجرچینی ساده انجام گرفته و در حدفاصل جرزهای هشتگانه، تاق‌نماهای زیبایی احداث و اجرا شده و در بالای این جرزها، گنبد آجری با ساقه نسبتاً بلند استوار شده است. ‌آرامگاه سلطان چلبی ازنظر جای‌گیری گورها در آن، جالب‌توجه است ‌و حلقه ذکر صوفیه را به شیوه‌ای دیگر تداعی می‌کند.