نشریه شماره   215   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تفاوت شیر توپی با شیر کشویی

کدمطلب : 2134
گروه تأسیسات: اغلب شیرهای صنعتی که بر روی خطوط لوله آب، پتروشیمی یا حتی نفت و گاز نصب می‌شوند، از بین این سه دسته انتخاب می‌شوند؛ البته اگر شیرهای پروانه‌ای را در بین آنها در نظر نگیریم که دلیل آن ساختار و نحوه عملکرد کاملاً متفاوت آنهاست. شیرهای توپی هم شاید خیلی به شیرهای کشویی و سوزنی نزدیک نباشند اما مسلماً این دسته از شیرها در یک خط کاربرد مشابهی دارند و حتی شاید بتوان آنها را به سادگی جایگزین شیرهای دیگر کرد.
شیر توپی 
 یک مدل پرمصرف از انواع شیر فلکه‌های صنعتی است که می‌توان آن را از تولیدکننده‌های داخلی و همین طور خارجی تأمین کرد. انواع مختلفی از این شیرها وجود دارد که آلیاژهای متنوعی را نیز پشتیبانی می‌کنند. این شیرها را همین طور می‌توان به صورت عملگرهای دستی یا برقی و پنوماتیکی تأمین کرد.
بال ولو
شیر توپی یا همان بال ولو پرکاربردترین نوع شیر صنعتی است که همیشه بسیار پرفروش بوده است و به دلیل تنوع تولیدکنندگان ایرانی و خارجی مارک‌ها و قیمت‌های مختلف همین طور سایزهای مختلفی از این شیر وجود دارد. شیر توپی کاربردهای بسیاری از صنایع آب و فاضلاب و گازی تا صنایع داروسازی دارد و به دلیل داشتن چنین گستره‌ای از آلیاژهای مختلفی نیز تولید می شود؛ به طور مثال این شیر از برنج، فولاد، استیل، چدن نشکن و پلیمر ساخته می‌شود. همین طور محر‌ک های این شیرها بسته به سایز و استفاده از انواع دستی ساده، دستی گیربکسی، پنوماتیک و هیدرولیک تولید می‌شوند. این شیرها توان تحمل فشار بالایی دارند و برخی انواع آنها می‌تواند تا  ۱۰۰۰بار فشار را تحمل کند. معمولاً از این شیرها در خطوطی استفاده می‌شود که نیاز است شیر به حالت کاملاً باز یا کاملاً بسته قرار گیرد.
در بیشتر آنها عمل کردن شیر در حالتی روی می دهد که دسته شیر تا ۹۰ درجه بچرخد. برخی از Ball valve ها دارای عملگرهایی هستند که به صورت دنده خورشیدی کار می کنند. این نوع از دنده ها به شیر اجـازه می دهند که از دســتـه کوچک تری استفاده کنند ولی نیروی حاصله از آنها به اندازه یک شیر بزرگ است. از شیر توپی برای کنترل جریان در زمانی که سیال فقط گاز باشد می توان استفاده کرد. مسیر ورود سیال به دو صورت امکان پذیر است. نخست آنکه به صورت کاهش در سطح مقطع که یک ارفیس Orifice داریم که حفره روی گوی، کمتر از ورودی و خروجی شیر است. دوم آنکه به صورت مسیر کاملاً باز که حفره روی گوی به اندازه قطر ورودی و خروجی شیر است.
مزایای استفاده از شیر توپی
از مزایای مهم استفاده از این نوع شیرها، عمل کردن در نسبت یک به چهارم بسته و باز بودن مجرای توپی، یکپارچه بودن قطعات آن و عدم نیاز به روانکاری، عمل کردن سریع در باز و بسته شدن، وزن کم، ساختمان فشرده، نصب و بهره برداری آسان، تغییر سریع جهت جریان، گشتاور پایین مورد نیاز جهت باز و بسته کردن و در نهایت، قیمت پایین تر نسبت به سایر شیرهاست.
شیر کشویی یا دروازه ای
یکی از پرکاربردترین مدل های شیرفلکه صنعتی را می توان شیرکشویی دانست. این شیرهای یک دروازه میانی دارند که مانع عبور سیال از آنها می شود. دسته ای از این شیرها وجود دارد که به صورت فلنجی تولید می شوند و برای عایق بندی آنها با لوله از گسکت استفاده می کنند. این شیرها به دلیل ساختارشان نمی توانند به صورت نیمه باز مورد استفاده قرار گیرند.
بدنه این شیر مقاومت خوبی در مقابل فشار دارد و قطعات متحرک آن را به سادگی می توان روغن کاری کرد. جنس بدنه این شیرها فولادی یا استیل است و تولیدکننده های داخلی زیادی روی این مدل شیرها فعالیت می کنند. البته در بازار نمونه های خارجی نیز این شیرها وجود دارد. بدنه این شیرها از جنس فولاد یا استیل است. از موارد کاربرد این شیرها می توان به آب و فاضلاب، صنایع پتروشیمی و غذایی اشاره کرد. این شیرها به صورت کامل باز می شوند و به همین دلیل موجب افت فشار نخواهند شد. دمای قابل تحمل این شیرها معمولاً ۱۷۵درجه سانتی گراد است.