هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   215   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ضرورت تدوین مبحث ترافیک

کد مطلب : 2111
معضل ترافیک علاوه بر اتلاف وقت جامعه سبب بروز مشکلات زیست‌محیطی و از سوی دیگر سبب تحمیل  بار اقتصادی سنگینی بر پیکر جامعه و دولت شده است. این مشکلات به سبب عدم توجه به زیرساخت‌های شهری و برنامه‌ریزی حمل‌ونقل و همچنین عدم برنامه‌ریزی و اجرای صحیح طرح‌های جامع شهري در بخش تخصیص اراضی به کاربری‌ها و توسعه ناپايدار شهر ازیک‌طرف و سیاست نادرست تولید و عرضه وسایل نقلیه و تقاضای بالا در استفاده از اين وسایل در انجام سفرهاي شهري به دلیل ناكارآمدي سیستم حمل‌ونقل عمومی از طرف دیگر ایجادشده است. باوجود تمامی مشکلات و معضلات ترافیکی، متأسفانه به دلیل تعریف نادرست از جایگاه مهندسان ترافیک و عدم به‌کارگیری ايشان در امور ساخت‌وساز شهری، مواجه با جذب نشدن متخصصان رشته ترافیک در حرفه اصلی خود هستیم. این در حالی است که حدود یک قرن از به رسمیت شناخته شدن علم مهندسی حمل‌ونقل و ترافیک در کشورهای پیشرفته می‌گذرد و نتیجه آن وجود ترافیک روان و ایمن در شهرهای این کشورهاست.
محمد محمدی نژاد کارشناس ارشد مهندسی ترافيك ، عضو هیئت‌مدیره سازمان و دبیر هیئت‌رئیسه گروه تخصصی ترافیک در گفتگو با پیام ساختمان گزارشی از اهم فعالیت‌ها و عملکرد گروه تخصصی ترافیک نظام‌مهندسی ساختمان اعلام کرد:
پیام ساختمان :  در خصوص تاریخچه مهندسی ترافیک در سازمان نظام‌مهندسی توضیحاتی بیان کنید؟
در مورد تاریخچه مهندسی ترافیک باید گفت که از سال 75 در سازمان 6 دوره گروه تخصصی ترافیک فعالیت داشته یعنی در حدود 17 سال است که گروه تخصصی ترافیک در نظام‌مهندسی استان تهران شروع به كار نموده و بنده طي 2 دوره اخير عضو همين گروه تخصصی بودم و مسئول به نتيجه رساندن زحمات انجام‌شده قبلي توسط آقایان دكتر بهبهانی و دکتر امینی در هیئت‌مدیره نظام بوده و ضمن اينكه مقام شاگردي این دو بزرگوار را براي خود قائلم ، تمامي همت و تلاش خود را مصروف ساخته‌ام كه شهرداری تهران و ساير شهرهاي استان را نسبت به آثار مثبت استفاده از خدمات مهندسی ترافیک بر رشد و توسعه موزون شهري و ارتقاي رفاه شهروندان آگاه و اقناع نمايم.
لازم به توضیح است که در حال حاضر رشته ترافیک در نظام‌مهندسی ساختمان مانند دو رشته نقشه‌برداری و شهرسازی تنها دارای یک نماینده در هیئت‌مدیره می‌باشد و درواقع در رشته‌های دیگر چندين نماینده براي پيگيري امور تخصصي در هیئت‌مدیره حضور دارند و این مسئله مسئولیت بنده در قبال مهندسين ترافيك را بسیار سنگین‌تر می‌نماید. اعضاي گروه تخصصي ترافیک طبق آئین‌نامه اجرايي قانون 7 نفر هستند: بنده و عضو علی‌البدل رشته ترافيك و 5 نفر از دوستان و متخصصین ترافیک که پس از انتخابات مربوطه در این گروه  با ما همكاري می‌نمایند.
پیام ساختمان : وضعیت و جایگاه مهندسین ترافیک در کشور به چه صورت است ؟
حدود 90 درصد مهندسین ترافیک دو رشته‌ای هستند؛ مثل خود بنده که داراي صلاحيت پایه ارشد در رشته‌های عمران و ترافیک هستم. یعنی صلاحیت كد 700 ترافیک به‌عنوان صلاحيت دوم پشت پروانه ما درج‌شده است و همین باعث شده تا زمانی که الزام استفاده از خدمات مهندسي ترافیک در شهرداری‌ها جاری نشود، عده زیادی از افرادی که فارغ‌التحصیل رشته ترافیک هستند اقدام به اخذ صلاحيت ترافیک نمی‌نمایند. چون اكثر ايشان پروانه اشتغال به كار رشته عمران را دارند و برایشان جذابیتی ندارد که در آزمون ترافيك شركت كرده و صلاحيتي بگیرند که با آن کاري نمی‌توانند انجام دهند.
اصولاً رشته ترافیک در نظام‌مهندسی همچون سايررشته‌های 7 گانه جایگاه قانونی دارد. در قانون تصریح‌شده كه از خدمات مهندسين تـرافـیک هم مانند سایر رشته‌هـاي اصـلي در امور ساختمان و طرح‌های شهري بايستي استفاده شود. به همين جهت در مبحث دوم فصل دوم بند 4-7 صراحتاً اشاره‌شده که شهرداری‌ها موظف‌اند در ساختمان‎های گروه «د» و كليه «مجتمع‌های ساختماني» از خدمات مهندسی ترافیک در هنگام صدور پروانه ساختمان و قبل از شروع بهره‌برداری، استفاده شود. در همین راستا شرح خدمات مهندسی ترافیک در سال 87 توسط اداره كل ذی‌ربط در وزارت راه و شهرسازي ابلاغ شد و متعاقب آن وزیر محترم وقت كشور نيز اين الزام را به كليه كلانشهرهاي كشور ابلاغ کرد تا  بر اساس شرح خدمات مصوب از خدمات مهندسین ترافیک داراي صلاحيت استفاده نمايند و درحال حاضر اين موضوع در 5 استان کشور عملياتي شده است.
پیام ساختمان : علت عمده معضلات ترافيكي فعلي تهران و ساير شهرهاي كشور را در کجا می‌بینید؟
اصولاً معضل ترافیک مسبب سه پیامد بسیار مضر براي جامعه و كشور است: اولاً باعث اتلاف میلیون‌ها ساعت از وقت شهروندان و همچنین میلیاردها دلار سرمایه‌های کشور به‌صورت هدر سوزی بنزین توسط خودروهاي متوقف يا سرگردان در ازدحام ترافیکي شهرها می‌شود. ثانیاً شرايط زيستي و سلامتي شهروندان را به دليل ايجاد آلودگي به خطر انداخته كه تعطیلی متعدد پايتخت به دليل وضعيت اضطرار آلودگي هوا از آن جمله است و اين امر در صورت ادامه، به كاهش امنيت اجتماعي نيز منجرمي‌گردد. ثالثاً ما کشوري هستیم که سعي داريم در جهان اسلام نقش ممتازي ايفا نماييم و مدینه فاضله‌ای برای کـشورهای اسلامی باشيم. اين جايگاه با سیمای امروز شهرهاي ما به‌خصوص پايتخت كه شاهد ازدحام تـرافـيـكـي وصف‌های طولانی مردم در ایستگاه‌های اتوبوس و مترو که فاقد زمان‌بندی مشخص‌اند ، به‌شدت مخدوش شده است. در ساير کشورهای اسلامي مثل مالزي و تركيه که فقط كمي از ما توسعه‌یافته‌ترند، شاهد هستيم که با تنظيم سرویس‌دهی اتوبوس و مترو، مديريت زمان انجام می‌شود ولی در اینجا استفاده از زمان قابل به‌هیچ‌وجه قابل مديريت نیست و اصولاً اين وضعيت نابسامان ترافيكي در شأن ميهن اسلامي و شهروندانش نیست خصوصاً در پایتخت.
همین‌الان اگر به پایتخت كشورمان نگاه کنید؛ متوجه می‌شوید بزرگ‌ترین مشکل این شهر ترافیک است كه ناشی از عدم توازن بین عرضه و تقاضا است. ما طي دهه‌های اخير، به توسعه كمي تسهیلات ترافیکی یعنی خیابان‌ها، پارکینگ‌ها و همچنين وسايل كنترل ترافيك بيشتر اهميت داده‌ایم تا به توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومي ، جانمايي بهينه کاربری‌های جاذب ترافيك و از همه مهم‌تر مديريت بهينه تقاضاي سفر و نتيجه اين است كه امروز تهران ديگر از حداقل پارامترهاي زیست‌محیطی براي سكونت مناسب شهروندان برخوردار نيست.
پیام ساختمان : آیا تعامل با شهرداری را برای رفع مسائل پیش روی ترافیک و معضل آلودگی هوا مهم ارزیابی می‌کنید؟
متأسفانه شهرداري تهران طي دو دهه اخير به دليل كمبود منابع و عدم دسترسي به درآمدهاي پايدار، همواره مبتلا به فروش تراکم برای تأمین منابع مالی بوده و هست. شاید اگر اراضي فضاي سبز ، پارک‌های ملي ، باغات و محدوده ارتفاعي 1800 طي سال‌های اخير براي ايجاد برج‌های مسكوني و مجموعه‌های تجاري عده‌ای سودجو فروخته و صرف تأمين هزینه‌های جاري شهرداری نشده بود، امروز طرح قديمي جابه‌جایی پایتخت بار ديگر به‌فوریت دستور كار مجلس محترم تبديل نمی‌شد. درواقع، مسئولين محترم در دولت و مجلس به‌جای حل مشکلات ترافيكي پايتخت به فکر پاک کردن صورت‌مسئله افتاده‌اند. بنده از همين فرصت استفاده و به‌عنوان نماینده گروه ترافیک سازمان اعلام می‌نمایم كه نظام‌مهندسی استان تهران آمادگي كامل جهت هرگونه همکاری تخصصي با شورای شهر، مجلس و دولت در زمینه بررسی كارشناسي این موضوع را دارد. ما اعتقاد داريم كه باید ساختار حمل‌ونقل شهري را اصلاح ، سرانه‌هاي ترافيكي را به‌صورت مناسب تأمین و در نهايت ظرفيت ترافيكي پايتخت را در شان مردم شریف کشورمان ارتقاء داده و این الگو را به همه شهرهاي كشور تعميم بدهیم.
پیام ساختمان : با توجه به تحولات وزارت راه و شهرسازي ، قوانین و مقررات مربوط به رشته ترافیک مورد توجه قرارگرفته است و اصولاً چه تضمینی برای لازم‌الاجرا شدن آن وجود دارد؟
مطابق مبحث دوم فصل 2 بند 4-7 در کلیه ساختمان‌های گروه «د» و ویژه باید قبل از صدور پروانه ساختمان بررسی‌های ترافیکی انجام شود و همچنين در جدول شماره 16 همين مبحث حدود وظايف مهندسين ترافيك در طرح‌های شهرسازي مشخص‌شده است. تذكر اين نكته ضروري است كه مقررات ملي ساختمان لازم‌الاجرا است و این‌طور نیست که شهرداری‌ها به ميل خود به مقررات عمل نمايند بلكه حتماً باید بند به بند آن اجرا شود تا شهرهايي قابل سكونت و ساختمان‌هایی مناسب ايجاد شود.
همچنین در فصل 8 قانون اصلاح الگوي مصرف انرژي ماده32 به‌صراحت وزارت راه و شهرسازي موظف شده است كه در تهيه طرح‌های شهري، بررسي پيامد ساخت‌وسازهای مهم شهري بر ترافيك شهري و همچنين تأمين توقفگاه (پاركينگ) در شهرهاي بزرگ و كلان شهرها را با استفاده از خدمات مهندسان ترافيك داراي صلاحيت لحاظ نمايد. اخیراً شورای مرکزی سازمان نظام‌مهندسی تصمیم گرفته تا در زمینه تدوین مبحث ترافیک از مجموعه مقررات ملی ساختمان اقداماتی صورت دهد که آقایان دکتر  صفار زاده و محمد نژاد بر این کارگروه نظارت خواهند کرد. این گروه از تمامی نخبگان و صاحب‌نظران برای تدوین مبحث ترافیک نظرخواهی خواهد کرد. هزینه این کارگروه هم از طرق سازمان‌های نظام‌مهندسی استان‌ها پرداخت خواهد شد.
پیام ساختمان : کدام  ارگان‌ها برای رفع مسائل و مشکلات مهندسي ترافیک مسئوليت بيشتري دارند؟
در اولويت نخست، وزارت راه و شهرسازي به‌عنوان وزارتخانه تخصصي موضوعات نظام‌مهندسی ساختمان موظف است اولاً: تهيه مبحث ترافيك از مجموعه مقررات ملي ساختمان را كه دو دهه است به تعويق افتاده در دستور كار قرار دهد. ثانياً: تا زمان تهيه مبحث مذكور، شرح خدمات مصوب مهندسي ترافيك در امور ساختمان به ادارات كل استان‌ها ابلاغ شود و ايشان شهرداری‌ها را مكلف به رعایت موضوع نمايند. ثالثاً: دبيرخانه شورای عالی معماری و شهرسازی در مرحله تصویب طرح‌هاي شهري (اعم از منطقه‌ای، جامع، تفصیلی، سامان‌دهی و ...) كنترل نمايد كه بخش مطالعات ترافیکی طرح‌های مذكور توسط مهندسین ترافیک دارای پروانه صلاحیت به انجام رسيده باشد نه مهندسان ساير رشته‌ها يا دانشجويان رشته ترافيك.
در مرحله بعدي ارگان غیرانتفاعی و عمومی شهرداری تهران که وظیفه اصلي آن خدمات‌رسانی به شهر و شهروندان است و طي سنوات اخير همواره به دلیل اتکا به در آمدهای فروش تراکم و نگرانی از اینکه مبادا سرمایه‌گذاران طرح‌های بزرگ درصورتی‌که رعايت و اجراي ضوابط و مقررات ترافیکی در طراحي و احداث ساختمان‌ها، از سرمایه‌گذاری منصرف شوند و شهرداری از منابع درآمدي خود محروم گردد، به موضوع الزام انجام بررسی‌های ترافیکی قبل از جانمايي ، تغيير كاربري و صدور پروانه ساختمان‌ها هیچ‌گونه اهتمامي نداشته و طي اين سال‌ها همواره در مقابل انجام مطالعات عارضه‌سنجی ترافیکي مقاومت جدی از خود نشان داده است.