نشریه شماره   214   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

قربانگاه آثار تاریخی

نقض قانون و تخریب آثار فرهنگی - تاریخی در برخی طرح‌های سدسازی از جمله سد «سیلوه» ادامه دارد.
بر اساس بند ج ماده 114 قانون برنامه‌ پنج‌ساله چهارم همه‌ وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و مؤسسات دولتی موظف هستند قبل از اجرای طرح‌های عمرانی گسترده و در مرحله امکان‌سنجی و مکان‌یابی نسبت به انجام مطالعات فرهنگی- تاریخی میراث فرهنگی در آن خصوص اقدام و در طراحی و مکان‌یابی طرح‌های یادشده نتایج مطالعات را رعایت کنند.
بر اساس گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، با وجود تلاش و پیگیری‌های پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برای انجام مطالعات فرهنگی - تاریخی در حوزه‌ سد «سیلوه» پیرانشهر آذربایجان غربی و شناسایی 8 محوطه تاریخی از عصر مفرغ و دوره‌های تاریخی در این منطقه ،کار ساخت این سد همچنان ادامه دارد.
نخستین بار ابراهیم خرازی، کارشناس باستان‌شناسی اداره میراث فرهنگی آذربایجان غربی با ارسال گزارشی از اهمیت وجود آثار فرهنگی - تاریخی محدوده این سد و تپه‌های «مِیند» خبر داد و در بهار 94 در جریان انجام عملیات بررسی و شناسایی خط لوله انتقال آب در نزدیکی سد «سیلوه»، نسرین قهرمانی کارشناس پژوهشکده باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری متوجه تخریب بخش زیادی از محوطه‌های محدوده کانال تأسیسات شد.
به‌منظور بررسی دقیق‌تر در محدوده موردنظر به طول 17 کیلومتر که مسیر کانال انتقال بود 8 محوطه فرهنگی – تاریخی مورد بررسی و شناسایی قرار گرفت و معلوم شد این محوطه‌ها، به عصر مفرغ (هزاره سوم قبل از میلاد) و دوره‌های تاریخی مانند اشکانی مربوط است. کارشناسان میراث فرهنگی به‌منظور شناسایی بیشتر محوطه‌های پیرامون سد خواستار بازدید از محدوده دریاچه سد شدند که با ممانعت مسئولان سد مواجه و درنهایت عملیات ساخت سد بدون توجه به درخواست‌های پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ادامه یافت.
بر اساس این گزارش، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در سال 1388 مطالعات باستان‌شناختی در سد «سیلوه» را خواستار شده بود اما با وجود انجام مکاتبات فراوان و تشکیل جلسات حضوری برای تأکید بر اجرای برنامه مطالعات فرهنگی – تاریخی آثار حوضه سد با بی‌تفاوتی کارفرما (آب منطقه‌ای آذربایجان غربی) مواجه شد طوری که در حال حاضر ساخت این سد مراحل پایانی را پشت سر می‌گذارد .
حدود یک ماه قبل نیز سد «پیغام چای» برخلاف درخواست‌های مکرر پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برای انجام عملیات نجات‌بخشی آثار فرهنگی- تاریخی و برخلاف قانون در دست‌ساخت قرار گرفت.  این اقدام در حالی انجام شد که در بررسی‌های صورت گرفته 27 اثر فرهنگی- تاریخی در محدوده‌ سد «پیغام‌چای» شناسایی شد، همچنین آثاری از تپه‌های دوره تاریخی ازجمله اشکانی و کورگان‌هایی (گورهایی) از هزاره اول قبل از میلاد مربوط به اقوام سکایی شناسایی شد که مشابه آنها پیش‌ازاین در شمال این منطقه و در محدوده سد «خدا آفرین» شناسایی و مورد کاوش قرارگرفته بود. اما کارفرما بدون توجه به تذکرات مکرر پژوهشکده باستان‌شناسی و انجام عملیات نجات‌بخشی آثار ارزشمند مدفون در منطقه به ساخت‌وساز خود همچنان ادامه می‌دهد.
 به این نکته نیز باید توجه داشت که در کنار جنجال‌های خبری که حدود هفت سال پیش برای آبگیری سد سیمره به وجود آمد، مسئولان طرح ساخت سدسیمره پیش از اجرای عملیات برای انجام عملیات نجات‌بخشی آثار باستانی همکاری کردند که این امر به شناسایی چندین اثر تاریخی و انتقال آنها به مکانی دیگر و در نهایت تشکیل یک موزه از آثار کشف‌شده در محوطه‌ این سد منجر شد .