قلعه را به حال خود ر‌ها کرده‌اند

شمار نشریه : 214

 حصار قلعه همچنان پابرجا و درهایش باز است‌. کِرکِره مغازه کنار قلعه پایین است و رویش نوشته "گوسفند زنده"‌. وقتی وارد قلعه می شوید احساس می کنید به 200 سال قبل برگشته اید‌. با غروب آفتاب زنان‌، مردان و کودکان از خانه هایشان بیرون می آیند‌، روی زمین زیرانداز می اندازند و به یکی از دیوار‌ها تکیه می دهند و با هم صحبت می کنند تا یک روز دیگر هم بگذرد‌.
"قلعه دهشاد" شاید تنها قلعه روستای استان تهران است که همچنان سکونت در آن ادامه دارد‌، اما از 35 خانواری که در قلعه زندگی می کنند تنها یک خانواده ایرانی هستند و مابقی افغانی‌.
ساکنان "دهشاد" می گویند‌: قلعه بالای 270 سال قدمت دارد و حدود 30 سال است که در آن زندگی می کنند و دهیار هم دارند و از زمانی که کدخدا مُرد‌، شخص دیگری جایگزین آن نشد‌. خودمان داخل قلعه را نظافت می کنیم و حتی یک سطل زباله هم در آن نمی گذارند و ما مجبوریم زباله‌ها را از روستا خارج کنیم و در یکی از چاله هایی که کندیم بسوزانیم‌. پول آب و برق هم پرداخت می کنیم‌، اما چون قلعه ثبت میراث فرهنگی است اجازه لوله کشی گاز نمی دهند بنابراین گاز نداریم‌.
از اینکه محل عبور و مرور‌شان در زمستان‌ها و با باریدن برف گِل می شود ناراحت هستند‌. می گویند حتی به آنها اجازه کندن چاه فاضلاب هم نمی دهند تا مبادا گنجی از دل زمین پیدا کنند‌، اما خود‌شان داخل خانه هایشان تغییراتی ایجاد کرده ا ند‌. میراث فرهنگی فقط حصار قلعه را مرمت کرده‌است و با خانه های ما کاری ندارد‌.
وضعیت نظافت قلعه آن طور که ساکنانش مدعی هستند چندان تعریفی ندارد و در برخی از خرابه های تاریخی بوی زباله مانده در گرمای تابستان حال را بد می کند‌. هنگام خروج از قلعه کمی دورتر یکی از سطل های زباله شهرداری را می توان دید‌، اما نمی دانم چرا مردم روستا به خود‌شان زحمت می دهند و زباله هایشان آن هم در فضایی دورتر می سوزانند‌!
وجود زباله داخل قلعه
برخی از مردم روستا دلشان نمی خواهد جواب سوال هایی که از آن می پرسم را بدهند و کلا از گردشگران خوششان نمی آید‌. دوست ندارند عکاسان یا دانشجویانی که وارد قلعه می شوند از آنها عکس بگیرند و جایی آن را منتشر کنند‌. حتی یکی از آنها به اعتراض می گوید‌: "شما برای عکاسی مجوز دارید‌؟ شورای ده تصمیم گرفته از این به بعد به کسانی که مجوز دارند اجازه عکاسی بدهد نه به همه‌. "
یکی از زنان ساکن قلعه درباره تاریخچه آن اظهار می کند‌: فقط شنیده ایم اینجا ملک پسرعموی رضا شاه و شخصی به نام "مفید" بوده‌است‌. در گذشته شب‌ها در قلعه را هم می بستیم تا کسی وارد نشود اما الان دیگر این کار را انجام نمی دهیم‌.
همین طور که دارم با او صحبت می کنم زنان و بچه های دیگر با خوشحالی می گویند چند روز پیش جمشید مشایخی به قلعه ما آمده بود و در یکی از خانه‌ها فیلم بازی کرد‌.
اغلب آنها سبزی و صیفی جات می کارند‌، دامداری هم می کنند‌. خرید و فروش گوسفند زنده هم انجام می دهند‌، اما چیزی برای فروش به گردشگران ندارند تا بتوانند از این طریق منبع درآمدی داشته باشند‌.
"قلعه دهشاد" در روستای دهشاد پایین شهرستان شهریار قرار دارد‌. در چهار گوشه بنا چهار برج دیده بانی و در ضلع شرقی یک در ورودی با سردری مرتفع به شکل ذوزنقه ای و از آجر که دارای دو طاق نما در دو طرفش است‌، ساخته شده‌. باروی قلعه 5/8 متر ارتفاع دارد و از گِل چینی به ضخامت 55 سانتی متر و کنگره هایی دایره ای شکل ساخته‌است‌.
سردر آجری بنا در دوره قاجار ساخته شده‌، بنابراین احتمال دارد قلعه مربوط به دوره قاجار باشد‌. با آنکه این قلعه در سال 82 ثبت ملی شده‌، اما در حریم آن ساخت و ساز‌ها ادامه دارد و دکل های برق هم بدون در نظر گرفتن حریم ثبتی آن نصب شده‌اند‌.