هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   213   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جذابیت های انتخابات نظام مهندسی

یکی از اتفاقات داغ این روزهای سازمان نظام‌مهندسی برگزاری انتخابات در مهرماه و به دست آوردن کرسی‌های هیئت‌مدیره توسط داوطلبانی است که می‌خواهند از اصل حقوق مهندسان حمایت کنند. به دنبال فعال شدن گروه‌های انتخاباتی و تنوع شعارها، افرادی جدید با نگاهی تازه، قدم به این میدان گذاشته‌اند. در این روزها مهندسان زیادی که تمایل به شرکت در انتخابات دوره هجدهم را دارند شروع به رایزنی کرده‌اند تا امكان حضورشان را در انتخابات با رعايت چارچوب‌هاي لازم فراهم كنند. در اين راستا با حجت‌الله عزیزی؛ نایب‌رئیس سازمان نظام‌مهندسی استان تهران گفت‌وگو كرده‌ايم. وی معتقد است؛ نظام‌مهندسی اقتدار بیشتری پیدا کرده و مشارکت در انتخابات بیشتر از دوره‌های قبل خواهد بود.
انتخابات سازمان و شیوه‌های حضور در آن طی این سال‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
این موضوع از چند رویکرد قابل‌بررسی است: یکی آنکه انتخاب اعضای هیئت‌مدیره نظام‌مهندسی برای یک دوره سه‌ساله است که تجربه نشان داده زمان موردنظر کافی و مفید نیست و می‌تواند به یک دوره چهارساله تغییر کند. چنانکه بسیاری از اعضای هیئت‌مدیره در یکسال ابتدایی خود، مرحله شناخت از وظایفشان در سازمان را می‌گذرانند.
دوم آنکه در قانون برای کاندیداتوری هیئت‌مدیره شرایطی لحاظ شده که مهم‌ترین آنها نداشتن محکومیت انتظامی ، فساد اخلاقی و مالی، عدم اعتیاد به مواد، عدم پیشینه کیفری، حسن شهرت شغلی و اجتماعی و سایر موارد عمومی است. در رابطه با شرایط احراز صلاحیت هیئت‌مدیره باید بگویم؛ کسانی که تمایل به کاندیداتوری هیئت‌مدیره دارند، می‌بایست از پروانه اشتغال به کار خود استفاده کرده و کار حرفه‌ای انجام داده باشند، در این راستا بعضاً برخی خطاهای گزیر در امور اجرایی رخ می‌دهد که همین امر می‌تواند منجر به حذف فرد موردنظر از گردونه انتخابات شود! 
نکته سوم ميزان شرکت‌کنندگان و کانديداهاي انتخابات در زمان رأی‌گیری و آمار منتخبین است، به این معنی که باید دید مشارکت اعضای سازمان نظام‌مهندسی چنددرصدی است. در سال 1391 که انتخابات نظام‌مهندسی انجام‌شده دقیقاً 9 هزار و 472 نفر از اعضاء شرکت داشتند درصورتی‌که حدود 70 هزار عضو داشتیم. امروز که تعداد اعضاء بیش از 120 هزار نفر است باید ببینیم چقدر برای آینده صنفی خود حساسیت نشان داده و در انتخابات شرکت می‌کنند و رقم بالاترین و پایین‌ترین میزان رأی چقدر بوده است. بالاترین رأی ما در دوره قبل 2 هزار و 200 نفر بوده است، پس نکته این است که منتخبین نماینده چه تعداد مهندس هستند؟ 
آیا شرایط احراز صلاحیت کاندیداها تغییر کرده، پیش‌بینی شما از مشارکت مهندسان چیست؟
شرایط احراز صلاحیت تغییری نکرده چون قانون نظام‌مهندسی تغییری نداشته است. تنها فضای انتخاباتی این دوره کمی جدی‌تر شده و در کاندیداها اجبار برای گواهی عدم سوءپیشینه وجود دارد. امروز از تعداد 70 هزار عضو سازمان به 120 هزار عضو رسیدیم بنابراین توقع داریم که مشارکت اعضا حدود دو برابر شود یعنی حداقل حدود 10 هزار نفر به 20 هزار نفر افزایش یابد. بااین‌حال برآورد من این است که به دو دلیل تعداد رأی‌دهندگان بیشتر می‌شود: یکی به دلیل افزایش تعداد کاندیداها، مثلاً در انتخابات دوره گذشته استان تهران تعداد کاندیداها 316 نفر بود که از این تعداد 25 نفر وارد هیئت‌مدیره شدند و تعدادی نیز به‌عنوان عضو علی‌البدل. بنابراین در وضعیت موجود به نظر می‌رسد تغییرات بیشتر شود چون سازمان تأثیرگذاری خود را نسبت به ساخت‌وسازهای شهری به نمایش گذاشته و همین نکته علایق مهندسان را برای مشارکت تشدید می‌کند.
همچنین هنگام ورود اعضاء به هیئت‌مدیره، خزانه سازمان حدود 60 میلیارد تومان موجودی داشت که این موجودی امروز بالغ‌بر 400 میلیارد تومان است. البته این مبلغ حق‌الزحمه مهندسان است و به‌مرور مطابق مبحث 2 مقررات ملی و قانون نظام‌مهندسی باید به‌حساب مهندسان ناظر واریز شود و تنها 5 درصد آن حق‌الزحمه سازمان است که برای سازمان باقی می‌ماند. اگرچه طبیعتاً این موجودی در صندوق سازمان باقی نخواهد ماند اما این جذابیت مالی برای نهادهای مختلف باعث شده تا بسیاری به این عرصه ورود کنند. 
موضوع بعدی اینکه تعداد نامزدهای انتخاباتی وقتی بیشتر باشد توقع این است که بر مشارکت عمومی تأثیر بگذارند و 20 تا نزدیک به 30 هزار نفر شرکت کنند. دیگر اینکه مهندسان مشاهده کردند که سازمان در معیشت آنها مؤثر بوده یعنی قبلاً از سازمان به‌عنوان اجبار در دریافت کارت عضویت، نشریه و ... یاد می‌کردند اما امروز منتظر پیامک‌های سازمان هستند که آیا کار نظارت به آنها ارجاع شده است. 
وضعیت گروه‌های مهندسی انتخاباتی و میزان آنها در حال حاضر چگونه است؟
به همین نسبت که تعداد کاندیداها و به همان نسبت تعداد شرکت کنندگان در انتخابات افزایش‌یافته ، طبیعتاً تعداد گروه‌ها و تشکل‌هایی که اغلب غیرقانونی هستند بیشتر شده است، بدون آنکه ثبت تشکل در وزارت کار یا وزارت کشور انجام‌شده باشد. در حال حاضر 15گروه تشکل مهندسی وجود دارد . علاوه بر آن تعدادی کانون‌های مهندسی اطراف تهران و انجمن‌های صنفی هستند که درمجموع به تعداد 30 گروه نمی‌رسند ولی اشکالی که وجود دارد این است که عموماً اینها اثربخشی لازم را ندارند. چراکه برخی به‌صورت فردی اداره می‌شوند و بعضی نیز در زمان شکل‌گیری طبق یک اهداف و رویکرد واحدی کنار هم قرار نمی‌گیرند. پس در حوزه‌های مهندسی شاهد تشکل‌های منسجم و یکپارچه که دربرگیرنده اهداف گروهی و دارای اتاق فکر بوده و تصمیم‌گیری جمعی باشد، نیستیم. 
منظور من رفتار گروهی است، یعنی اینکه اعضای یک لیست به‌جای اینکه به لیست رأی بدهند نام خود را می‌نویسند، مثلاً فردی که در یک تشکل 25 نفری عضویت دارد به‌جای آنکه به افراد لیست رأی بدهد به خودش رأی می‌دهد و حتی دوستان خود را نیز ترغیب می‌کند که فقط نام وی را ذکر کنند، این بزرگ‌ترین آسیب انتخابات است که بسیاری از تشکل‌ها از آن رنج می‌برند.
مطالبات این گروه‌ها چیست؟
امروز شعارها تغییر کرده است. درگذشته شعارها مسئله کیفیت ساختمان، ارجاع عادلانه نظارت و ... بود اما امروز بحث واقعی شدن حق‌الزحمه‌های مهندسان، یکی از مطالبات آنهاست چراکه این رقم در مقایسه با سایر کشورها ناچیز است و درحالی‌که کمتر از 5 درصد هزینه ساختمان، حق‌الزحمه مهندسان است در دنیا این رقم بین  10 تا 20 درصد است . همچنین بحث ارجاع عادلانه نظارت که تأکید بر واقعی شدن آن دارند. در حال حاضر به نظر می‌رسد در این سیستم، دخالت دست وجود دارد و سیستم به‌گونه‌ای طراحی‌شده که سیستم مدیریت می‌توانند دخالت کنند و این موضوع می‌تواند تأثیرات منفی بگذارد. 
از شعارها و مطالبات بعدی مسئله رفاهی سازمان است چون ما سازمانی هستیم با حدود 120 هزار عضو که می‌توانیم واقعاً مسئله رفاهی را ازلحاظ باشگاه‌های واقعی نظام‌مهندسی تقویت کنیم تا خدمات بهتری به مهندسان ارائه کنیم. موضوع دیگر آموزش‌های غیراجباری مهندسان برای به‌روز کردن دانش و آگاهی مهندسان است که در خود نظام‌مهندسی امکانات زیادی برای آموزش وجود ندارد. 
جمع‌بندی کلی از روند انتخابات
در نهایت اگرچه باید شاهد تفاوت‌هایی در دوره‌های بعدی باشیم اما همان‌گونه که ما در ادامه مسیر هیئت‌مدیره قبلی حرکت کردیم ، امیدواریم منتخبین جدید نیز برنامه‌های نیمه‌کاره را رها نکنند تا به سرانجامی برسد و با ورود افراد جدید مسیرهای رفته، قطع نشود. ما در سازمان  معاونت جدید طرح و برنامه را راه‌اندازی کردیم و یک چارت سازمانی تعریف شد که با ورود هیئت‌مدیره جدید، آنان نیز موظف شوند مسیر و اهدافی که گذشتگان رفتند را به ثمر برسانند.
با توجه به برخی کاستی‌ها و انتقادات نسبت به عملکرد هیئت‌مدیره، شما به مدیران این دوره در ارتقای اهداف سازمانی چه نمره‌ای می‌دهید؟
من به هیئت‌مدیره دوره ششم نمره 15 می‌دهم و اعتقاد دارم طبیعتاً اشکالاتی در قانون وجود داشته که برای بسیاری پوشیده بوده و وقتی قانون را اجرا کردیم متوجه این موضوع شدیم. به‌عنوان‌مثال برخی مواد قانونی، آیین‌نامه آن 4 سال بعد تدوین‌شده که دارای اشکال است. تجمع‌ها و اعتراضات اخیر نیز بیشتر به این دلیل است که قانون‌گذار زنجیره‌های ارتباطی بین نهادهای تأثیرگذار در ساخت‌وساز را تکمیل نکرده است مثلاً رابطه بین شهرداری و نظام‌مهندسی مستحکم نبوده و مثل طناب پوسیده‌ای پاره شد. در بحث تخلفات نیز معتقدم با کنترل نقشه و طراحان در سازمان میزان آن نسبتاً به گذشته خیلی کمتر شده است.