نشریه شماره   213   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آسیب شناسی عملکرد گروه‌های تخصصی

محمدحسین مسعودی*
 تأمین مشارکت هرچه وسیع‌تر مهندسان (در هفت رشته عمران، معماری، مکانیک، برق، نقشه‌برداری، ترافیک و شهرسازی) جهت انتظام امور حرفه‌ای خود، به استناد ماده 3 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان، اولین عامل تأسیس سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان شمرده می‌شود.
 در این میان، ماده 16 همان قانون، مجوز تشکیل گروه‌های تخصصی در 7 رشته یادشده را به‌منظور تأمین سه موضوع؛ گسترش همکاری‌های حرفه‌ای، جلب مشارکت اعضا و کارشناسی دقیق مسائل هریک از رشته‌ها صادر می‌نماید. طبق ماده 16 قانون و ماده 79 از آیین‌نامه اجرایی، اعضای هیئت‌رئیسه گروه‌های تخصصی در 7رشته، حلقه اتصال اعضای هر گروه (که مجموعاً اعضای یک سازمان را تشکیل خواهند داد) با اعضای هیئت‌مدیره می‌باشند. 
ماده77 آیین‌نامه اجرایی نیز هیئت‌مدیره هر سازمان را قبل از هرگونه تصمیم‌گیری در امور مختص به هر رشته، موظف به استعلام نظریه از هریک از گروه‌های تخصصی نموده است. با توجه به تعداد اعضای هریک از گروه‌های تخصصی در استان تهران (5000 نفر به بالا)، تمامی اعضای هیئت‌رئیسه این گروه‌ها 7 نفره تعیین می‌شوند و از این تعداد 3 نفر از اعضای اصلی و علی‌البدل هیئت‌مدیره انتخاب می‌شوند که علی‌الاصول این اقدام در جهت استحکام ارتباط و تعامل اعضای هیئت‌مدیره با اعضای هیئت‌رئیسه گروه‌های تخصصی پیش‌بینی گردیده است. همچنین ماده 14 قانون نظام‌مهندسی و کنترل ساختمان به هیئت‌مدیره سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان اجازه می‌دهد که جهت انجام وظایف خود به تعداد موردنیاز، کمیسیون‌های تخصصی تأسیس نمایند.
با عنایت به مفاد قانونی اشاره‌شده، علی‌الاصول محل اقدامات کارشناسی اعضای هیئت‌مدیره در مرتبه اول گروه‌های تخصصی و در صورت نیاز کمیسیون‌های تخصصی می‌باشند. اما اینکه مشخص شود تاکنون چه اندازه اعضای هیئت‌مدیره هر استان به این گروه‌ها بهاء داده و چگونه از ظرفیتشان استفاده نموده‌اند را می‌توان در عملکرد و خلاصه مذاکرات و مصوبات جلسات هیئت‌مدیره بررسی و جستجو نمود. واقعیت این است که در اغلب استان‌ها ارتباط قابل قبولی میان هیئت‌مدیره و گروه‌های تخصصی برقرار نیست که دو دلیل مشخص ذیل شواهدی بر این واقعیت است:
دلیل اول: علاقه اعضای هیئت‌مدیره به تشکیل کمیسیون‌های متعدد که وظایف مورد انتظار از اکثر آنها با وظایف گروه‌های تخصصی در تداخل است و به‌نوعی موازی کاری در امور مختلف را دامن زده است. این علاقه تا آنجاست که تعدد این کمیسیون ها در برخی استان‌ها از 50 کمیسیون نیز فراتر رفته است! نکته قابل‌توجه دیگر آن است که در بیشتر کمیسیون‌های تشکیل‌شده، عضویت در انحصار اعضای هیئت‌مدیره قرار می‌گیرد. تعدد این کمیسیون‌ها تا آنجاست که علاوه بر ناکارآمدی عملکرد گروه‌های تخصصی، در امور جاری سازمان‌ها نیز باعث وقفه می‌شود.
دلیل دوم: محدود نمودن بودجه و اختیارات گروه‌های تخصصی؛که بودجه پایین سالیانه اختصاص‌یافته به گروه‌های تخصصی و عدم تنظیم ردیف‌های هزینه کرد برمبنای شرح خدمات مورد توافق، از ایرادات اساسی و عامل محدود نمودن اختیارات و عدم استفاده از پتانسیل موجود در این گروه‌ها می‌باشد.
در آخر ردیف‌های بودجه برنامه محور که باید متناسب با تکثر اعضای هریک از سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان استان تهران در رشته مربوطه (گروه تخصصی) در نظر گرفته شود، به شرح ذیل پیشنهاد می‌گردد:
1. تهیه زیرساخت لازم و ارائه مشاوره‌های فنی و حرفه‌ای در جهت دفاع از حقوق مهندسان رشته
2. حمایت از مقالات و فعالیت‌های پژوهشی و کاربردی مهندسان رشته
3. بازدید از استان‌ها، مراکز علمی و پژوهشی، شرکت در همایش‌ها، کنفرانس‌ها، کارگاه‌ها و نمایشگاه‌ها
4. حمایت از مجامع علمی معتبر در کشور مرتبط با رشته 
5. برگزاری نشست‌های تخصصی با اعضاء و صاحب‌نظران رشته 
6. برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی و بازآموزی ویژه مهندسان رشته
7. تدوین شیوه‌نامه‌ها و نظام‌نامه‌های موردنیاز فعالیت‌های مرتبط با رشته 
8. تدوین برنامه‌های ارزیابی عملکرد حرفه‌ای مهندسان رشته با تشویقات و تنبیهات مربوطه
9. اقدامات کارشناسی در جهت ایجاد صلاحیت جدید برای مهندسان رشته
10. اقدامات کارشناسی در جهت بهره‌گیری از مصالح و فناوری‌های نوین
11. اقدامات کارشناسی در جهت تقویت ورود مهندسان رشته به حوزه اجرا در ساخت‌وساز
12. آسیب‌شناسی طرح ارجاع کار نظارت و ارائه راهکارهای لازم جهت رفع موانع و اشکالات
13. تألیف کتب راهنما و حرفه‌ای موردنیاز مهندسان رشته
14. تأمین حق الجلسه اعضاء و مدعوین جلسات کارگروه‌های فنی گروه تخصصی 
15. تأمین حق الجلسه اعضاء و مدعوین جلسات هیئت‌رئیسه گروه تخصصی
امید است در دوره جدید فعالیت سازمان‌های نظام‌مهندسی ساختمان، با رفع اشکالات یادشده و اتخاذ تدابیر مناسب از جایگاه قانونی و ظرفیت قابل‌توجه گروه‌های تخصصی به نحو شایسته استفاده گردد.

*عضو نظام‌مهندسی ساختمان استان تهران