نشریه شماره   213   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نامکان چیست؟

«نامکان»‌ (به  فرانسوی : NON-LIEUX)،(به: انگلیسی NON-PLACE) اصطلاحی است که اولین بار توسط مارک اوژه معرفی‌شده است.
«نامکان»مفهومی است در مقابل «مکان انسان‌شناختی» که با ظهور و معرفی نظریه انسان سوپرمدرن پا به عرصه‌ وجود گذاشت و از نظر معنا در مقابل مکان، هر مکان خالی از هویت است. وی معتقد بود که انسان سوپر مدرن در دنیای خارج مکان‌هایی خالی از هویت می‌سازد و به آنها نامکان می‌گویند.
اگر یک مکان را بتوان به‌مثابه «جایگاهی» هویت‌بخش، رابطه ساز و تاریخی تعریف کرد، فضایی که نتواند در هیچ‌یک از این موارد هویتی، رابطه‌ای یا تاریخی تعریف شود، یک نامکان است. فرضیه‌ای که در اینجا از آن دفاع می‌شود آن است که سوپر مدرنیته تولیدکننده‌ نامکان‌ها است؛ یعنی فضاهایی که خودبه‌خود مکان‌های انسان‌شناختی نیستند و برخلاف مدرنیته‌ی بودلری، نمی‌توانند در جاهای قدیمی قرار بگیرند.
 چنین فضاهایی، فهرست و طبقه‌بندی‌شده و به‌مثابه‌ «مکان‌های حافظه» جایگاهی تعیین‌شده و مشخص را در آن تشکیل می‌دهند. جهانی که انسان‌ها در کلینیک به دنیا می‌آیند و در بیمارستان از دنیا می‌روند، جایی که نقاط گذار و اشتغال موقت به صورتی لوکس‌گرایانه یا غیرانسانی افزایش می‌یابند (زنجیره‌ هتل‌ها و کلوب‌های تعطیلات، اردوگاه‌های پناهندگان، حومه‌های حاشیه‌نشینان در معرض تخریب یا زوال و رو به فساد و... جهانی است که برای فردیت تنها، گذار، موقت بودن و ناپایداری... ساخته‌شده است.