نشریه شماره   213   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معمــــاری مجلس سنــــا

بنای کاخ سنا با بیش از سی‌ودو متر ارتفاع ساخته‌شده است؛ محوطه باغ کاخ، شانزده هزار مترمربع است که شش هزار متر آن زیربنای کاخ عظیم سنا قرارگرفته است.در تزئین نمای خارجی کاخ مجموعاً ده هزار مترمربع سنگ مرمر به‌کاررفته است. سنگ‌های مرمری که در ساختمان کاخ سنا به‌کاررفته از بهترین انواع سنگ مرمر دنیاست. ساخت عمارت سنا در حدود چهار سال به طول انجامید و در این مدت هرروز دویست و پنجاه کارگر و معمار در آن مشغول کار بوده‌اند. از ویژگی‌های این بنا می‌توان وجود  چند آپارتمان برای پذیرایی از مهمانان سناتورها، وسایل آبدارخانه جدید در نوع خود در دنیا بی‌نظیر است
بنایی برای تمام فصول
معماران این بنا مهندس حیدر غیائی و مهندس محسن فروغی با مطالعه ساختمان‌های مجالس سنای کشورهای اروپایی و با الهام از طرح کاخ‌های کهن ایران آن را طراحی کرده‌اند. 
بهرام هوشیار یوسفی در «بنایی برای تمام فصول» می‌گوید:  نخستین ویژگی که در اولین برخورد با ساختمان به ذهن بازدیدکننده می‌رسد پلکان جلوی این کاخ است که یادآور پلکان‌های کاخ‌های هخامنشی است و با تأکید بر یکپارچگی مرکزی، درحرکتی آرام ما را به‌سوی شبکه‌ای پیمون‌بندی‌شده (مدولار) از چهارگوش‌های هم‌اندازه در بخش مرکزی ساختمان راهنمایی می‌کند، شبکه‌ای ۱۳ در ۹ (روی‌هم‌رفته ۱۱۷ چهارگوش) که پنج تای آنها را یک ورودی شاخص با مصالحی متفاوت و دقیقاً در مرکز نما کار گذاشته‌اند که به  «جلوخان» ساختمان مجلس معروف است. 
زنجیر دادگری انوشیروان
هوشیار یوسفی ادامه می‌دهد: همگونی و تقارن نمای کاخ هنگامی بیشتر دیده می‌شود، که ستون‌های فلزی زنجیر گون دو سوی آن را به همراه دو سقف چهارگوش درگیرنده (با ۹ گشایش به‌سوی آسمان) در یگانگی نما در نظر بگیریم. زنجیرهایی آشکار، سترگ و کارساز، نمادی از زنجیر دادگری انوشیروان دادگر پادشاه ساسانی و نمادی ایرانی از دادگری و عدالت و نیز مردمسالاری و دموکراسی است که نمای متقارن کاخ را به زیبایی قاب کرده و یک برخورد نوین‌گرایانه را در پهنه معماری به آرایه‌های محلی، بومی و تاریخی آذین‌بندی معنایی می‌دهد. 
وی در مورد معماری داخلی بنا خاطرنشان می‌کند: در معماری داخلی این بنا  بهره‌گیری از شکل مدور در پلان، دهنه‌ای سترگ را با پوششی هندسی و زیبا که خود الگو گرفته از پوشش‌های دوران اوج معماری ایرانی دارد، مسقف ساخته است.
گلبانگ نشریه‌ای مربوط به زمان ساخته‌شدن این بنا در مورد معماری این بنا نوشته است: «سنا و مجالس قانون‌گذاری در هر کشوری مظهری است از حاکمیت ملت. و چون مجلس سنا از دیرباز از زمان روم و یونان باستان وجود داشته رنگی از عظمت و شکوه افسانه‌ای دارد. وقتی صحبت از سنا می‌رود هرکسی بی‌اختیار به یاد سنای روم قدیم و سناتورهای آن زمان می‌افتد»  سالن جلسات علنی کاخ سنا، دیوار متحرک سالن، سقف تالار، چگونگی نور،  سنگ و کرسی‌های تالار، میزهای سناتورها و تکمه روی آن، لژهای مخصوص آن، پلکان‌ها، فرش سالن و اتاق کمیسیون‌ها از موارد قابل‌توجه مجلس سنا می باشد. سیاوش تیموری استاد دانشگاه، هنگام ساخت این بنا دانشجوی رشته معماری بوده و از نزدیک نحوه  و روند ساخت این بنا را مشاهده کرده است. وی در گفتگو با پیام ساختمان معماری این بنا را مورد نقد قرار داد و گفت: من با عنوان مجلس سنا به‌عنوان مدرن‌ترین و باشکوه‌ترین ساختمان ایران که توسط حجت امیری و الهام بادینو و سایرین به این بنا داده‌شده است مخالفم. وی ادامه داد: زمینی که این بنا بر آن ساخته‌شده است، زمینی مسطح است بدون هیچ شیبی. ضمن اینکه وجود پله‌های زیاد در این بنا هیچ‌گونه توجیهی ندارد جز آنکه معمار آن می‌خواسته با قرار دادن بنا در ارتفاع به شکوه آن بیفزاید. 
وی در ادامه افزود: عدم در نظر گرفتن محلی برای پارک خودرو همواره یکی از مشکلات این بنا بوده و هست.