نشریه شماره   212   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

كسي به فكر چشم انداز تهران هست؟

سيامك سرمدي* 
 تهران چشم‌انداز خوبي ندارد. يعني در اصل دارد اما به نظر می‌رسد مشكلات و مسائل مختلف گریبان گیر كه آلودگي خطرناك هوا و ساخت‌وسازهای قارچ گونه در رأس آنها قرار دارند، مانع از داشتن منظر و ديد خوب در تهران می‌شود. اين نوشتار می‌خواهد در حد وسع نگارنده و برد مطلب ، اين تلنگر را به مديران شهري وارد نمايد تا به بحث«مديريت دالان ديد» توجه بيشتري كنند. مديريت دالان ديد ساخته‌وپرداخته ذهن نگارنده نيست و سال‌هاست كه شهرهاي بزرگ جهان از فوايد اين نوع مديريت شهري بهره می‌برند. مثلاً لندن طرحي دارد به نام«طرح لندن» كه در 2012 تكميل و ارائه شد.بر اساس اين سند، لندن داراي سه دالان يا منظر ديد اصلي است و چند نقطه ديد فرعي ديگر.
به‌عبارت‌دیگر، مديريت شهري لندن، سه مكان را كه ازنظر استراتژیکی نقطه عطف مهمي در شهر هستند به‌عنوان مبدأ ديد شهروندان برگزيده است. درست مثل قله دماوند و رشته‌کوه‌های البرز در شمال تهران كه دالان ديد طبيعي شهر ماست در لندن نيز كاخ وست مينستر ، كليساي سنت پل و مجموعه ميراث فرهنگي گرينيچ ، سه‌نقطه عطف شاخص ازنقطه‌نظر فرهنگي هستند كه براي شهري چون لندن به‌مثابه دالان ديد عمل می‌کند. بر این اساس ، عموم مردم شهر و جهانگردان با هدف‌گذاری اين نقاط ، به‌راحتی به آنها دسترسي دارند و امكان حضور و توقف مردم در اين مکان‌های ديد برايشان مهياست.
بنا به تعريف دانشگاهی ، دالان ديد، عرصه و زاويه ديد سه‌بعدی است كه از نقطه ديد ناظر شروع می‌شود و به سمت موضوع يا شاخصي بصري امتداد پيدا می‌کند.اين كريدور يا معبر ديد ، ویژگی‌های مهندسي خاصي هم دارد كه موضوع اين مطلب نيست. دامنه جنوبي البرز براي تهران ، چشم‌انداز شهري و دالان ديد طبيعي شهر است. به‌طور خود به خودي و طبيعي امروز منظر ديد شهروند تهراني به سمت البرز ، دماوند و قله توچال شکل‌گرفته است. اما مديريت شهري نبايد صرفاً نقاط ديد شهري را معطوف به ظرفیت‌های طبيعي و توپوگرافيك بداند. هرچند اين منظرها به‌طور طبيعي در شهر يا پيرامون آن شكل گرفته‌اند اما با پژوهش و مطالعه می‌توان نقاط ديد مصنوعي را هم در شهر شناسايي كرد. مثلاً برج آزادي و برج ميلاد دو نمونه از اين موارد هستند.
مديريت بر گذرگاه‌های ديد شهري علاوه بر اهميت داشتن در تهيه طرح جامع شهر به افزايش زيبايي پانوراميك در شهر نيز منتج مي شوند. دالان هاي ديد ، پنجره هاي زنده و ديناميك هستند. همان‌طور كه پنجره نشان زندگي به انسان، چشمكي به رهگذران و به‌مثابه چشم ساختمان است  كه به انسان امكان می‌دهد به جهان خارج بنگرد ، پذيراي نور و پرتو خورشيد شود، دالان‌های ديد شهري نيز آستانه‌ای مهم و رو به زندگي در شهرها هستند كه بدون توجه به آنها  شهري زشت، زمخت و کسل‌کننده خواهيم داشت.

*كارشناس فرهنگي