نشریه شماره   210   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

حق کمیسیون املاکی ها چگونه محاسبه می شود؟

در شماره قبل طی گزارشی به اختصار به موضوع تعرفه مشاوران املاک و حق کمیسیون این صنف اشاره شد. در این شماره با تفصیل بیشتری به این موضوع پرداخته می شود.
وقتی می‌خواهید خانه‌ای را خریدوفروش یا اجاره کنید، مشاوران املاک از شما کارمزدی دریافت می‌کنند که اصطلاحاً به آن حق کمیسیون می‌گویند. بسیاری از مستأجران یا معامله‌گران بازار مسکن از نرخ‌های متفاوت و گاه سلیقه‌ای کارمزد بنگاه‌داران شاکی هستند و نمی‌دانند مبنای دقیق تعیین این نوع کارمزد چیست؟.
بر اساس مصوبه مورخ 7/4/1379وزارت صنعت، معدن و تجارت، کارمزد بنگاه‌های املاک قانونمند شده است. این مصوبه اجازه دریافت هر نوع کارمزد سلیقه‌ای را از بنگاه‌داران سلب و برای آنها فرمولی تعیین کرد تا بر مبنای آن کارمزد خود را محاسبه کنند. این فرمول برای اجاره و خریدوفروش مسکن متفاوت است و خوب است که بدانید معادلات آن برای هر استان و شهرستان نیز منحصربه‌فرد است.
 این موضوع به آن معناست که مثلاً بنگاه‌داران شیرازی حق ندارند به‌اندازه تهرانی‌ها کارمزد بگیرند یا مشاور املاکی که در شهرستان کوچک‌تری مانند آبیک ‌قزوین فعالیت می‌کند، نمی‌تواند مبنای تعیین کارمزدهای خود را فرمول بنگاه‌داران شهرهای بزرگ‌تر قرار دهد، بنابراین افرادی که قصد دارند در سایر استان‌ها و شهرهایی غیر از تهران، ملکی خریداری کنند یا به فروش برسانند باید از نرخ‌های مصوب اتحادیه مشاوران املاک شهر موردنظرشان مطلع شوند.
حق کمیسیون در شهر تهران
برای اطلاع از حق کمیسیون ملک مورد معامله در هر شهری کافی است به پایگاه اینترنتی اتحادیه مشاوران املاک همان شهرستان مراجعه کنید یا به‌صورت تلفنی، از آن اتحادیه میزان حق کمیسیون قانونی شهر موردنظرتان را بپرسید. برای مثال حق‌کمیسیون مصوب خریدوفروش ملک برای تهرانی‌ها به شرح زیر است.
١-برای معاملات املاک تا ٣٠میلیون تومان: از هر طرف معامله نیم درصد ارزش ملک
٢- برای معاملات املاک بیشتر از ٣٠‌میلیون و تا ٥٠میلیون تومان:  نیم درصد برای ٣٠‌میلیون تومان اول + ٧٥ صدم ‌درصد برای مازاد آن. یعنی اگر شما خانه‌ای خریدید که ٣١میلیون تومان قیمت داشت، برای ٣٠‌میلیون آن نیم درصد + ٧٥ صدم درصد یک‌میلیون تومان باقیمانده، باید حق کمیسیون پرداخت کنید.
٣- برای معاملات املاک بیشتر از ٥٠‌ میلیون و تا ١٠٠‌میلیون‌تومان: برای ٣٠‌میلیون اول نیم‌درصد + ٧٥صدم درصد مازاد آن تا ٥٠‌میلیون تومان + نیم صدم درصد برای مازاد آن. با این حساب فرمول حق کمیسیون برای یک خانه ٥١میلیون تومانی این است نیم درصد برای ٣٠‌میلیون اول+ ٧٥صدم درصد برای ٢٠‌میلیون آن+ نیم درصد برای یک‌میلیون تومان باقیمانده.
٤- برای معاملات املاک بیش از ١٠٠میلیون تومان: برای ١٠٠میلیون تومان آن طبق بند‌های ١ و ٢ و ٣ و برای مازاد آن میزان ٢٥صدم ‌درصد به‌عنوان کارمزد از هر طرف معامله گرفته می‌شود.
این موضوع تنها درباره معاملات خریدوفروش صدق می‌کند. میزان حق کمیسیونی که باید بابت اجاره خانه بپردازید، تابع فرمول کشوری است.
حق‌کمیسیون اجاره و رهن برای تمام استان‌ها
برای محاسبه حق کمیسیون رهن و اجاره‌خانه، ارزش اجاره یک‌ماه آن خانه را درنظر می‌گیرند و به‌اندازه یک‌چهارم آن حق‌کمیسیون از هرکدام از طرفین یعنی مالک و مستأجر دریافت می‌کنند. برای تعیین ارزش اجاره یک خانه به این صورت عمل می‌کنند: هر یک‌میلیون تومان رهن خانه معادل ٣٠هزار تومان اجاره ماهانه است. به‌این‌ترتیب خانه‌ای که با قیمت ١٠میلیون تومان رهن و ٣٠٠‌ هزار تومان اجاره ماهانه، معامله‌شده است ارزش اجاره‌ای معادل ٦٠٠‌ هزار تومان دارد. اگر بخواهیم یک‌چهارم ٦٠٠‌ هزار تومان اجاره را محاسبه کنیم، نرخ کارمزد بنگاه‌دار ١٥٠‌ هزار تومان می‌شود. به‌این‌ترتیب مالک باید ١٥٠هزار تومان و مستأجر نیز به همین اندازه به بنگاه‌دار پرداخت کند.
اگر خانه را خودمان پیداکرده باشیم
این حق گروه‌ها در شرایطی پرداخت می‌شود که بنگاه‌دار خانه مورد معامله را به خریدار یا مستأجر معرفی کرده باشد. در غیراین صورت آنها تنها می‌توانند از شما کارمزد نوشتن قرارداد را دریافت کنند که معمولاً به‌اندازه نصف مبلغ حق کمیسیون است.
متأسفانه برخلاف آنچه در قانون آمده است این بخشنامه در تمام دفاتر املاک اجرایی نمی‌شود و علاوه بر این دیده‌شده بنگاه‌داران به دریافت حق کمیسیون اکتفا نکرده و اقدام به گرفتن حق دلالی برای مشتری یابی می کنند. برخی بنگاه‌داران به فروشنده‌ها و موجران وعده می‌دهند که می‌توانند مشتریان دست‌به‌نقدی را برای واحدشان البته با نرخ بالاتر از قیمت پیشنهادی‌شان فراهم کنند. برای گریز از این بی‌قانونی بهتر است دفاتر املاک بخشنامه مربوط به دریافت حق کمیسیون و حق دلالی خود را در معرض دید متعاملین قرار دهند تا آنها از پرداخت حق کمیسیون خود در معاملات مختلف مطلع شوند.