نشریه شماره   160   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بازار فولاد از اعتصاب تا ركود


محمد پارسا نجفی

سال 92 بازار فولاد اخبار متفاوتي را در رسانه‌ها ثبت كرد و نه تنها از نوسانات سريع يا عرضه و تقاضايي كه بازار فلزات به آن مشهور است، خبري نبود ، بلكه ثبات قیمت‌ها همراه با كاهش ميزان معاملات خود به اخبار رسانه‌ها تبديل شد . در حاشيه نيز مسئله بدهي مالياتي آهن‌فروشان بر اصل خبرهاي بازار تفوق يافت . در گفتگویی که در ادامه می‌خوانید، ابتدا اعتراض و بعد اعتصاب و در نهايت جلسه با مسئولان و قول آنها براي بررسي و حالا همان ماجراها با نگاهي به وضعيت كلي بازار آزاد را از محمد آزاد، رئيس اتحاديه كشوري صنف آهن و فولاد جویا شده ایم:

پیام ساختمان: وضعيت بازار آزاد فولاد را چگونه می‌بینید؟

به نظر من قيمت فولاد در آينده كاهش خواهد يافت مگر آنكه قيمت جهاني فولاد بالا رود يا ارزش ريال ايران كاهش يابد تا دليلي براي افزايش بهاي فولاد باشد. قيمت مقاطع فولادي به دو عامل مهم بستگي دارد اولاً نرخ ارز و دوم قیمت جهاني فولاد. اما با توجه به ثبات نرخ ارز و كاهش قیمت‌های جهاني فولاد، هر گونه افزايش قيمت فولاد كاذب بوده و نمی‌تواند پايدار باشد. البته آنچه كه ما را به ارز وابسته كرده نيز نياز بازار به واردات فولاد خام می‌باشد.

پیام ساختمان: مگر شاهد افزايش حدود 10 درصدي قيمت تیرآهن 18 تا 24 در هفته‌های گذشته نبوديم؟

قيمت هر کیلوگرم تيرآهن كه در بورس كالا عرضه شد، 100 تومان افزايش يافت كه عدد كمي نيست. اتفاقاً مشكل بزرگ در بورس كالا اين است كه معلوم نيست چه كسي اين تقاضا را مطرح می‌کند.

پیام ساختمان: هر تقاضايي بايد از طرف دارنده كد معاملاتي ثبت‌شده به كارگزاري عرضه ‌شود،پس چگونه برخي خريداران از بورس مشخص نيستند؟

برخي اشخاص در زمان كاهش تقاضا اقدام به خريد كلان فولاد كرده و زماني كه بازار نياز دارد همان كالا را با قیمت‌های افزوده‌شده به فروش می‌رسانند. نكته جالب اين است كه اين اشخاص از صدور فاكتور فروش برای مشتري از جمله آهن‌فروشان خودداري می‌کنند.

پیام ساختمان: چه كسي فاكتور فروش صادر نمی‌کند، آهن‌فروشان، يا بورس كالا؟

هم آهن‌فروشان و هم بورس كالا هنگام فروش فاكتور فروش را ارائه می‌کنند. مشكل اين است كه آهن‌فروشان هنگام خريد فولاد فاكتور فروش ندارند و تنها فاكتور آنچه را كه می‌فروشند، مشخص است.

پیام ساختمان: چرا آهن فروشان فاكتور خريد ندارند؟

شرکت‌هایی كه از بورس خريد می‌کنند فولاد را به صورت سلف ‌خرید كرده و با قيمت بالا به آهن‌فروشان می‌فروشند، اما از صدور فاكتور فروش خودداري می‌کنند. مشكلي هم كه با سازمان امور مالياتي داشتيم به دليل همين فقدان فاكتور فروش بوده است. در نتيجه آهن‌فروشان قيمت و مدرك خروج فولاد از بنگاه خود را دارند اما دليلي براي قيمت فولاد ورودي به بنگاه خود ندارند.

پیام ساختمان: اينجا چه كسي تخلف كرده است؟

هم آهن‌فروش و هم شرکت‌هایی كه آهن را از بورس كالا يا مبادي توليد خريده و به آهن‌فروشان می‌فروشند.

پیام ساختمان: چرا آهن‌فروشان از اين شرکت‌ها خريد می‌کنند؟

چون نمی‌توانند مستقیماً از کارخانه‌ها يا بورس كالا خريد كنند. از طرف ديگر تنها شرکت‌های ثبت‌شده يا همان اشخاص حقوقي حق طرح تقاضا در بورس كالا را دارند.

پیام ساختمان: اما ثبت شركت كار سختي نيست؟

اين درست كه كار آساني است اما فقط به ثبت شركت منتهي نمی‌شود بلكه خريد كلان از بورس يا کارخانه‌ها نياز به منابع مالي بسيار كلاني دارد تا بتوانيد مقادير فراواني فولاد آن هم به صورت سلف خريد كنيد و قدرت تحمل خواب سرمايه را هم براي مدت چند ماه داشته باشيد. اكثر آهن‌فروشان این توانايي را ندارند و مجبورند از شرکت‌های واسطه خريد كنند.

پیام ساختمان: اين شرکت‌ها كه داراي منابع كلان مالی هستند، سرمايه خود را چگونه تأمین کرده‌اند؟

سرمايه اين اشخاص حقوقي ممكن است هم از آورده شخصي باشد و هم از منابع مالي بانک‌ها استفاده كنند. بسياري از اين شرکت‌ها به صورت مشاركت با بانک‌ها فعاليت می‌کنند؛ به اين صورت كه حواله سلف‌خرید فولاد را به عنوان وثيقه در اختيار بانك می‌گذارند تا بانك به آنها اعتماد كرده و منابع مالي دريافت می‌نمایند و سود را به صورت مشترك استفاده می‌کنند.

پیام ساختمان: با توجه به اينكه شما نمی‌توانید سلف بخريد ظاهراً خريد فولاد توسط آنها می‌تواند براي تولیدکننده تأمین مالي ايجاد كند، پس مشكل چيست؟

خريد كلان آنها براي تولیدکننده فولاد تأمین مالي ايجاد می‌کند اما مسئله اين است كه آنها در هنگام فروش فولاد به مصرف‌کننده يا آهن‌فروشان حاضر نيستند فاكتور فروش صادر كنند. از اين رو مشخص نيست كه آهن‌فروش با چه قيمتي كالا را خريداری کرده و تنها فولادي كه فروخته‌اند، معلوم است. اداره ماليات نيز تصور می‌کند که همه اين سود به آهن‌فروش رسيده است. درحالی‌که در بازار خريد و فروش به صورت نقدي است، ما تقاضا داريم كه در بورس كالا سيستمي در نظر گرفته شود تا آهن فروشان بتوانند از بورس مستقیماً خريد كنند.

پیام ساختمان: با مشخص نبودن فاكتورها سازمان امور مالياتي چه خواهد كرد؟

قطعاً اداره ماليات به صورت علي الراس حساب می‌کند و آهن‌فروشان به شدت متضرر می‌شوند.

پیام ساختمان: مگر همان شرکت‌های واسطه موظف نيستند كه فاكتور فروش صادر كنند؟

آنها هم فاكتور فروش صادر می‌کنند اما به قيمت كمتر از آنچه كه به ما می‌فروشند.

پیام ساختمان: چنانكه گفتيد اين شرکت‌های معاملات كلاني دارند، آيا مميزي از طرف سازمان ماليات بر خريد و فروش اين شرکت‌ها نظارت دارد؟

اين درست است كه اداره ماليات مميزي براي شرکت‌های بزرگ اعزام می‌کند اما آن شرکت‌ها اقدام به فاكتور سازي می‌کنند. به اين صورت که فاكتورهايي را پايين تر از قيمتي كه به ما فروخته‌اند، ثبت نموده و گاهي نيز با كدهاي ساختگي فاكتور سازي می‌کنند. در نتيجه مميزهاي مالياتي وقتي فاكتورها و كدهاي ثبت‌شده در دفاتر اين شرکت‌ها را می‌بینند و اينكه همان شرکت‌ها ماليات خود را هم پرداخت کرده‌اند، ديگر ساختگي بودن يا نبودن آن فاكتورها را بررسي نمی‌کنند.

پیام ساختمان: يعني اگر اين كدها و فاكتور‌ها را بررسي كنند، حقيقت مشخص مي‌شود؟

بله، اين ممیزی‌ها هستند كه بايد با دقت بيشتري بررسي كنند.

پیام ساختمان: اين موارد را به سازمان امور مالياتي گفته‌اید؟

آنها هم قول داده‌اند بررسي كنند.

پیام ساختمان: منظورتان اين است كه سازمان امور مالياتي نيز اين ترفند را متوجه نمی‌شود و تنها به آهن فروشان فشار می‌آورد؟

اين اشخاص حساب‌وکتاب منظم دارند و هنگامي كه مأموران آن را بررسي می‌کنند، فاكتور فروش با قيمت پايين را می‌بینند. از طرف ديگر آهن‌فروشان نيز به اين دليل كه فاكتور خريد ندارند، نمی‌توانند ادعاي خود را اثبات كنند.

پیام ساختمان: چرا همان شرکت‌ها، در زمان فروش فولاد فاكتور فروش واقعي صادر نمی‌کنند؟

اگر اين كار را انجام دهند بايد ماليات بيشتري بپردازند و اين اقدام به حدي سودشان را كاهش می‌دهد كه اگر پول خود را در بانک‌ها سپرده‌گذاری كنند براي آنها بهتر خواهد بود.

پیام ساختمان: چرا در همان بازار پولي سرمایه‌گذاری نمی‌کنند؟

براي اينكه خود همان بانک‌ها براي سود بيشتر منابع مالي در اختيار اين شرکت‌ها قرار می‌دهند تا از آنها سود دريافت كنند و بتوانند سود سپرده‌ها را به مشتريان خود بپردازند.

پیام ساختمان: دولت نمی‌تواند متوجه اين نکته‌ای كه شما به راحتي بيان كرديد ، شود؟

بالأخره آنها هم در حال بررسي ماجرا هستند اما ما به اين مسائل كاري نداريم .صحبت ما اين است كه آهن‌فروشان بايد بابت سودی که از كه از فروش منهاي قيمت خريد به دست آورده‌اند، مالیات بپردازند و البته بايد فاكتور هم داشته باشند.

پیام ساختمان : به نظر شما در آینده قیمت فولاد بالا می رود؟پیام

در حال حاضر هنوز ميزان عرضه در بورس كالا و نيز در بازار آزاد بيش از ميزان تقاضاست. چنانكه می‌دانید هنوز بودجه در مجلس تصويب نشده و طبعاً خريد كلان براي پروژه‌های عمراني نيز انجام نمی‌شود. ارز نيز در هفته‌های گذشته نوسان زيادي نداشته است، بنابراین دليلي براي افزايش منطقي اين كالا وجود ندارد.

پیام ساختمان: مگر پروژه‌های عمراني از آهن‌فروشان خريد می‌کنند؟

خير شرکت‌هایی كه براي پروژه‌های عمراني بزرگ فولاد می‌خرند از بورس كالا يا مستقیماً از خود تولیدکننده فولاد مورد نياز خود را تهيه می‌کنند اما همين خريد با افزايش تقاضا موجب كاهش ميزان عرضه فولاد به بازار شده و می‌تواند دليلي براي افزايش قيمت فولاد باشد اما تاكنون كه بيش از دو ماه از سال جاري گذشته شاهد چنين چيزي نبوده‌ایم.

پیام ساختمان: چه زماني احتمال تأثیر خریدهای عمراني در بازار وجود دارد؟

احتمالاً زمان آن مردادماه يا اوايل شهريور ماه باشد اما منوط به اين است كه خريدهاي عمراني انجام شود زیرا موجب كاهش ميزان عرضه در تابلوی بورس سده و تقاضا در بازار افزايش می‌یابد.