هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   209   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

این‌همه سد را برای چه می‌خواهیم؟

گروه تأسيسات‌: سياست سدسازي به ويژه در دهه 70 شمسي به سياست اصلي مديريت آب كشور تبديل شده بود و به مثابه يكي از معيار‌هاي توسعه يافتگي نگريسته مي‌شد‌. سياستي كه در همان زمان نيز به دليل مطالعات اوليه ناقص در زمينه فني و اقتصادي و همچنين محيطي‌، محل انتقاد كارشناسان بود‌. اين روند در وزارت نيروي دولت يازدهم توسط وزير نيرو حميد چيت چيان و همچنين عليرضا دائمي معاون وزير نيرو در امور آب موردانتقاد قرار گرفت و گفته‌هاي اين دو شخصيت اولين نشانه‌هاي چرخش در وزارت نيرو بود كه البته در پي خشكسالي بي‌سابقه در كشور ايجاد شد‌. خبر ساخت 119 سد جديد و بهره برداري از 140 سد ديگر البته با اميدواري به وجود آمده در مورد تغيير رويه وزارت نيرو همخوان نبود‌.
مطالعات اوليه انجام گرفته‌است
حميد چيت چيان در پاسخ به سؤالي در مورد مطالعات اوليه اين سد‌ها گفته‌است‌: « مطالعات اوليه جامع در مورد همه اين طرح‌ها صورت گرفته‌است‌. مشكل سد‌هاي قبلي اين بوده كه سد را بي‌اعتنا با شرايط اقليمي و فني مي‌ساختند اما وزارت نيرو در دولت يازدهم به همه حساسيت‌ها توجه دارد‌. »
اين در حالي است كه بنا بر گزارش‌ها 61 سد بزرگ كشور در وضعيت قرمز آب قرار دارند‌. به نظر كارشناسان مبناي ساخت سد يا منابع زيرزميني و يا بارش‌هايي است كه مي‌تواند سد‌ها را سرشار كند كه در شرايط حال حاضر كشور از هر دو اين منابع بي‌بهره‌است چراکه بارندگي‌ها در سال‌هاي اخير 10 ميلي متر کاهش يافته و دشت‌هاي كشور نيز با پايين رفتن آب‌هاي زيرزميني مواجه‌است‌، به گونه‌اي كه در مناطق ديگر چاه‌هاي کم عمق جوابگو نيست‌.
طبق آمار منتشرشده تاكنون بيش از 600 سد در ايران به بهره برداري رسيده و بيش از اين مقدار نيز در دست ساخت يا مطالعه قرار دارد و از اين حيث کشور ما جايگاه سوم سدسازي جهان را از آن خود نموده‌است‌. اين روند پيامد‌هايي نيز به همراه داشته كه موردانتقاد كارشناسان سدسازي و همچنين دوستداران منابع طبيعي و ميراث فرهنگي قرارگرفته كه در اثر آبگيري دچار صدمه شده‌اند‌.
پيش ازاين وزير نيرو به عنوان متولي وزارتخانه احداث سد به روال سال‌ها گذشته انتقاد وارد كرده و با اشاره به خشك شدن درياچه‌هاي هامون‌، اروميه‌، بختگان‌، گاوخوني و مهارلو گفته است‌: « طي سال‌هاي گذشته در ساخت سد افراط كرديم .» چيت چيان به حجم 76 ميليارد مترمکعبي تمام سد‌ها اشاره كرده كه در حال حاضر تنها 46 ميليارد در آنها آب ذخيره شده‌است‌. وزير نيرو همچنين به نمونه‌هايي از سدسازي بي‌برنامه و با حداقل مطالعه اشاره کرده بود‌: «سد ساوه ساخته شد براي اينکه قرار بود 130 ميليون مترمکعب آب در خود جاي دهد اما تاکنون 30 ميليون مترمکعب بيشتر در آنجا آب نبوده‌است‌. از سويي سد کرخه براي 7 ميليارد مترمکعب ساخته شد و بيش از 7/2 ميليارد مترمکعب آب در آنجا جمع نشده‌است‌. سد سيمره نيز دو سال به بهره برداري رسيده و نيروگاه آن هم ساخته شد اما چون آب کافي نداشته‌است آب اصلا نتوانسته وارد نيروگاه شود .»
آتش بازي با آب
اسحاق جهانگيري‌، معاون اول رئيس جمهور كه به همراه حميد چيت چيان به خراسان رضوي رفتند و طرح‌هاي آب رساني به همراه سد‌هاي اين استان را افتتاح كردند‌. در اين زمينه گفت‌: دوستان در وزارت نيرو درباره طرح‌هاي آبي ديگري هم فکر کرده بودند که درباره آنها بحث کرديم؛ طرح‌هايي همچون انتقال آب به مشهد از طريق تونل هم مطرح شده و درمجموع براي آينده آب شرب شهر مشهد پيش بيني‌هاي خوبي انجام شده‌است و دغدغه‌اي وجود ندارد‌. درعين حال در موضوع آب در کل کشور با مشکلات و محدوديت‌هاي جدي روبه رو هستيم‌، بنابراين به مديريت مصرف آب به طورجدي نياز داريم‌.
بعدازاين خبر بود كه محسن رناني‌، اقتصاددان و استاد دانشگاه اصفهان نسبت به آن واكنش نشان داده و گفت‌: « اين رويه نشان مي‌دهد كه وزارت نيرو در عين آگاهي هنوز مشكل آب را جدي نگرفته است‌: اما بحران آب ايران را خواهد بلعيد و امنيت ملي ما را تهديد خواهد کرد‌. امروز ميدان واقعي جنگ ما‌، در حوزه آب است‌. بحران آب در آستانه ورود به زيست اجتماعي در کشور است‌. مردم در مسئله ايجاد بحران براي آب متهم نيستند‌، و اکنون حق نداريم آنها را متهم کنيم‌.
وي با تشبيه كار‌هاي دولت به آتش بازي با آب گفت‌: در حال حاضر مسئولان‌، به نحوي مسائل آب را مديريت مي‌کنند که گويي هيچ مشکل جدي وجود ندارد و يک اشکالات اندکي هست که به زودي با تدبير آنان حل مي‌شود‌.‌. قبل از انقلاب فقط ۱۹ سد در کشور وجود داشت‌، اما اکنون تعداد سد‌هاي کشور به ۶۴۷ سد در حال بهره برداري رسيده است؛ يعني با وجودي که جمعيت کشور فقط اندکي بيش از دو برابر شده‌است‌، تعداد سد‌هاي کشور بيش از ۳۰ برابر شده‌است‌. اين همه سد را براي چه مي‌خواستيم‌؟ استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان گفت‌: اگر سد‌هاي در دست ساخت کشور را به مجموعه سد‌هاي کشور اضافه کنيم‌، جمعا يک هزار و ۳۳۰ سد در ايران ساخته شده يا در حال ساخت است.