نشریه شماره   209   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

کاردان های فنی ساختمان بروند یا بمانند؟

13 سال فعاليت سازمان نظام کارداني ساختمان‌، عمري توأم با اماواگر‌هاي فراوان براي کاردان‌هاي عضو اين سازمان بوده که نتيجه روشن آن‌، آسيب ديدن بخشي از نظارت و اجراي ساخت وساز‌هاي فعلي است‌. طبق قانون و دستورالعمل‌هاي ابلاغي وزارت راه و شهرسازي مهم‌ترين مأموريت اين سازمان انتظام و انسجام امور حرفه‌اي کاردان فني ساختمان و معماران تجربي در عرصه ساخت وساز است‌، اما اين سازمان تا چه حد در زمينه اشتغال اعضاي خود موفق بوده‌است‌.
بر اساس قانون نظام مهندسي‌، نيرو‌هاي انساني داراي صلاحيت حرفه‌اي در صنعت ساختمان متشکل از سه گروه مهندسان‌، کاردان‌ها و معماران تجربي در دو سازمان نظام مهندسي و نظام کارداني ساختمان هستند‌. دو سازماني که بنا بود همزمان فعاليت خود را آغاز کنند اما سازمان نظام مهندسي از سازمان نظام کارداني پيشي گرفت و حالا بدون حضور کاردان‌ها يکه تاز عرصه نظارت و اجرا در ساختمان‌سازي شده‌است‌.
نيازي به سازمان نظام کارداني نيست
رئيس سازمان نظام کارداني ساختمان استان تهران‌، از عدم بهره‌وري واقعي از اين نيروي فني طي اين سال‌ها کاسه صبرش لبريز شده‌است‌. مهدي مؤذن در نشستي با خبرنگاران که به بهانه سالروز تغيير نام کانون کاردان‌هاي فني ساختمان به سازمان نظام کارداني برگزار شد‌، با انتقاد از رويکرد سه دوره اسبق وزير راه و شهرسازي دراين باره اعلام کرد‌: اگر به سازمان نظام کارداني نيازي ندارند‌، آن را تعطيل کنند‌.
وي گفت‌: ديگر فرصت شکيبايي نداريم‌. تا کي بايد تشکيلات ما در 30 استان بدون استفاده باقي بماند‌. اگر نيازي به کاردان‌هاي فني احساس نمي‌شود‌، چرا در دانشگاه‌ها اين حجم کاردان تربيت مي‌شوند‌. در استان تهران 20 هزار نفر عضو سازمان هستند که 12 هزار نفر آن را معماران تجربي و 8 هزار نفر را کاردان‌هاي فني ساختمان تشکيل مي‌دهند‌. همچنين در 30 استان کشور تشکيلات نظام کارداني وجود دارد که شامل 60 هزار نفر کاردان فني و 100 هزار نفر معمار فني در سراسر کشور مي‌شود‌.
به گفته رئيس سازمان نظام کارداني ساختمان استان تهران طبق قانون قرار بود در پايان برنامه پنجم توسعه تعداد کاردان‌هاي ساختماني به 2 برابر مهندسان کشور برسد‌، اما اين مسئله برعکس شده و هم اکنون با 60 درصد افزايش تعداد مهندسان به بيش از 340 هزار نفر رسيده و تعداد کاردان‌ها که بايد به 120 هزار نفر مي‌رسيد در پايان اين برنامه به حدود 60 هزار نفر مي‌رسد‌.
مؤذن تصريح کرد‌: نگاه سليقه‌اي متوليان منجر به اين شده تا تکنسين‌هاي ما به اين تفکر برسند که تنها مسير براي امرارمعاش مهندسي است‌. حال آنکه بدون شک هر جا در کنار مهندسان از معماران تجربي و کاردان‌هاي ساختماني استفاده شده‌، کيفيت ساخت وساز ارتقا يافته‌است‌.
در‌هاي بسته به روي کاردان‌ها
وي با بيان اينکه جهت گيري‌هاي مغرضانه مسئولان سابق در سال‌هاي گذشته باعث ريزش تعداد اعضاي اين سازمان و عدم توازن ميان نيرو‌هاي مهندسي و اجرايي شده‌است‌، گفت‌: در شهر تهران هيچ آمار دقيقي از ميزان اشتغال کاردان‌هاي فني در اختيار نداريم؛ چراکه تاکنون و به رغم گذشت 14 سال از زمان تأسيس اين سازمان‌، هنوز هيچ درخواستي مبني بر معرفي اعضا به منظور استفاده از توان و ظرفيت کاردان‌هاي فني دريافت نکرده‌ايم‌.
رئيس سازمان نظام کارداني ساختمان با انتقاد از عملکرد سه وزير اسبق راه و شهرسازي که هيچ کدام در دوره مسئوليت خود يک بار در سخنان خود از واژه سازمان نظام کارداني استفاده نکردند‌، تأکيد کرد‌: اگر نيازي به ظرفيت کانون کاردان‌ها نيست‌، سازمان را تعطيل کنند اما اينکه علي رغم چالش‌هاي موجود در ساخت وساز‌ها چرا از ظرفيت نيرو‌هاي فني و کاردان استفاده نمي‌شود‌، خود جاي سؤال دارد‌. آن هم در شرايطي که اخيرا تخلفات شکل ديگري به خود گرفته‌است‌، طوري که تخلفات مهر فروشي اخيرا جاي خود را به امضا فروشي داده‌است‌، همچنين کمبود مجريان ذيصلاح در اجراي پروژه‌ها که مدام مسئولان وزارتخانه و حتي سازمان نظام مهندسي بر آن تأکيد دارند‌.
خريد مهر مجريان
طبق اظهارات مسئولان‌، هم اکنون تعداد ساختمان‌هايي كه بايد صرفا توسط مجريان ذيصلاح ساخته شود‌، بيشتر از تعداد مجريان است‌. به اين ترتيب برخي سازنده‌هاي فاقد صلاحيت‌، براي دور زدن شرايط جديد صدور پروانه‌، به خريد مُهر مجريان روي آورده‌اند و بدون آنكه اجازه فعاليت و نظارت شركت‌هاي مجري در پروژه را بدهند‌، به صورت صوري ضوابط جديد را اجرا مي‌كنند‌.
به عنوان نمونه طبق قانون‌، حدود 10 درصد هزينه ساخت به عنوان تعرفه دستمزد مجريان در نظر گرفته مي‌شود اما در ميانبري كه برخي بسازوبفروش‌ها ايجاد كرده‌اند‌، قرارداد فعاليت صوري با برخي مجريان بر اساس مترمربعي 8 هزار تا 14 هزار تومان منعقد مي‌شود بدون اينكه در عمل‌، تحولي در كيفيت اجرا ديده شود‌. مؤذن خواستار اين شد که ضمن اصلاح نحوه تعيين حق الزحمه مهندسان به صورت پرداخت درصدي از کل هزينه‌هاي ساخت و واقعي‌سازي آن‌، از توان و ظرفيت کاردان‌هاي فني در اين بستر اجرايي استفاده کنند‌.
مؤذن دراين باره گفت‌: ما اعلام مي‌کنيم اگر براي اجراي ساختمان‌هاي مسکوني تا سقف 1000 مترمربع‌، از کاردان‌ها استفاده کنند قطعا کنترل مضاعفي صورت خواهد گرفت‌. آنچه که در حال حاضر تحت عنوان نظارت انجام مي‌گيرد صحيح نيست‌، مثلا يک ساختمان 1000 متري با 10 ميليون تومان هزينه نظارت‌، آن هم در ساختماني که ساخت آن دو سال زمان مي‌برد‌، کدام مهندس براي اين مبلغ 2 سال منتظر مي‌ماند‌؟‌.
رئيس سازمان نظام کارداني ساختمان افزود‌: حدود 70 درصد از ساختمان‌هايي که ساخته مي‌شود تا سقف 1000 مترمربع است‌، بنابراين حوزه وسيعي است که مي‌توان بخشي از آن را بر عهده کاردان‌ها گذاشت‌. قطعا اگر اين اقدام صورت نگيرد خيانت بر ساختمان‌سازي کشور است‌.
مصوبه اجرايي مي‌شود‌؟
وي افزود‌: مي‌گويند کاردان‌ها در حوزه اجرا صلاحيت بيشتري دارند تا در حوزه نظارت‌، خوب چرا در حيطه اجرا بستري فراهم نمي‌شود تا کاردان‌ها در حوزه ظرفيت حقيقي خود وارد عمل شوند‌. پرسش ما اين است‌، معماري که 25 سال در ساختمان تجربه کسب کرده صلاحيت ساخت وساز دارد يا مهندسي که 3 سال در دانشگاه درس خوانده‌است‌.
مؤذن در پاسخ به پرسش خبرنگار پيام ساختمان مبني بر اينکه اقدامات اخير وزارتخانه براي حضور کاردان‌ها در عرصه ساخت وساز چه بوده‌، گفت‌: اخيرا کميته‌اي پنج نفره در ارتباط با موضوعات نظام مهندسي تشکيل شده‌است‌، اين کميته پنج نفره متشکل از غفراني‌، رياست سازمان نظام مهندسي‌، واحدي ؛مديرکل شهرسازي و معماري‌، کريمي‌؛ معاون عمراني استانداري تهران‌، پشمچي زاده‌؛ معاون شهرسازي و معماري شهرداري تهران و مظاهري ؛معاون وزير مسکن در اين کميته شرکت دارند و پيشنهاداتي در اين زمينه در دستور کار قرارگرفته و سازمان نظام کارداني نيز براي حذف سازنده‌هاي غيرحرفه‌اي از صحنه ساخت وساز در مسير اجراي مصوبه کميته 5 نفره اعلام آمادگي کرده‌است‌.
سال گذشته‌، کميته‌اي که مسئول تنظيم قوانين و مقررات ساخت وساز در شهر تهران است‌، مقرر کرد‌: ازاين پس پروانه ساختماني تنها براي مجريان حقيقي يا شرکت‌هاي مجري ذيصلاح صادر شود تا از اين طريق از هرگونه ساخت و ساز توسط سازندگان فاقد صلاحيت يا همان بسازوبفروش‌ها جلوگيري شود‌. مؤذن‌، درباره اين اجراي اين مصوبه از دولت درخواست کرد با واگذاري بخشي از اين روند به کاردان‌هاي فني‌، زمينه افزايش کيفيت ساخت آپارتمان‌هاي مسکوني را فراهم کند‌.
اختلاف بر سر حق الزحمه
به گفته رئيس نظام کارداني استان تهران‌، رئيس سازمان مهندسي استان تهران به طور قاطع مي‌گويد؛ ما کاردان‌ها را قبول داريم اما نمي‌توانيم در بحث‌هاي مالي با مهندسان‌، کاردان‌ها را سهيم کنيم‌. گفتن اين موضوع از سوي رئيس نظام مهندسي نهايت خيانت به بخش ساخت وساز است و بايد اين موضوع به صورت جدي پيگيري شود‌. نگاه‌هاي رئيس سازمان نظام مهندسي به مهندس ويران‌کننده‌است و نتايج آن چند سال آينده در حوزه ساختمان مشخص مي‌شود‌.
اما همچنان جاي يک سؤال باقي است؛ در حال حاضر که قانون نظام مهندسي در کشور جاري است‌، اشکال کار کجاست که همه ساله شاهد بروز اتفاقات تلخ و ناگواري در زمينه ريزش ساختمان‌ها يا ساير تخلفات ساختماني هستيم‌؟ نظام ساخت وساز شهري قطعاً با مشکلاتي مواجه است که مديريت و کنترل کيفيت ساختمان ها از بزرگ ترين مشکلات آن محسوب مي شود آيا با نظارت مضاعف براي هميشه به اين معضل پايان داده خواهد شد؟.