هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   209   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خيابان مكاني براي مبادله انديشه

پرسه‌زني يا پیاده‌روی در محلات عادت تهراني‌ها نيست و طراحي شهر و معماري آن نيز مناسبتي با اين نوع تفريح ندارد. تهراني‌ها ترجيح مي‌دهند در پاساژ‌هاي بزرگ و با مقاصدي به‌جز حظ بصری از شهر و معماري و هويتي كه در برخي بناها موج مي‌زند، به گشت‌وگذار بپردازند.
اين لذتي است كه نه‌تنها اهالي اصفهان و شيراز و شهرهاي قديمي ايران بلكه بسياري از ساكنان فرنگستان نيز درك كرده‌اند به‌گونه‌ای كه فرانسوي‌هاي واژه‌اي منحصربه‌فرد براي آن وضع كرده‌اند. فلانور (Flâneur) به گفته والتر بنيامين عنصري از شهر است كه ريشه در مدرنيسم دارد؛ مفهومي كه با ايجاد فضاهاي شهري جديد  و مفهوم خيابان پديد آمد  و از نشانه‌هاي تصوير شهر است. فلانور نوعي بيان آزاد و كنش‌متقابل با فضاست ، ازاین‌رو با مفاهيم قديمي‌تر «ولگردي» و واژگان ديگر تفاوت دارد. خيابان در اينجا به مكاني براي مبادله حركت و انديشه تبديل مي‌شود نه صرفاً راهي براي حركت فيزيكي؛ البته عناصر نمادين و نشانه‌شناسی و زبان‌شناختی در تمايز ميان مفاهيم پرسه‌زن و ولگرد نقش دارند.
گاه در بافتي كه كسي با منزلت اجتماعي مشخصي پرسه‌زن شمرده مي‌شود كسي با منزلت اجتماعي پايين‌تر ولگرد به شمار مي‌آيد و همان شخصيت اولي در مقابل كسان ديگري به طرق ديگر در ساختارهاي ديگر ولگرد شمرده مي‌شوند. به‌این‌ترتیب كالبد فضايي و همچنين نشانه‌شناسي و حضور نمادين كنشگران در تصور شخص  و تمايز او از «مزاحم» و «ولگرد» نقش زيادي دارند.
ريك بل، مدير بخش نيويورك موسسه معماري آمريكا از عنوان «رواداري معماري» (Architectural Tolerance) نه به‌عنوان يك دكترين بلكه به‌عنوان فراخواني براي چشم‌اندازي متنوع و روادار از شهر نام مي‌برد. ايجاد فضاهاي  پرسه‌زني پياده و نگاه به كافه‌ها و ويترين مغازه‌ها، پرسه در كتاب‌فروشي‌ها و البته تعامل و كنش‌متقابل شهروندان كه به معماري مردم‌مدار نيازمند است. بل مي‌گويد: «چنين معماري‌اي تعامل انسان‌ها را تسهيل خواهد كرد و قابليت و قدرتي به شهروند براي حضور خواهد بخشيد.»
وي ادامه مي‌دهد: «اگر شما معماري باشيد كه بخواهد چنين فضايي را طراحي كنيد بي‌شك به دنبال چيزي خواهيد گشت  كه درهايش به‌سوی اجتماع باز باشد و درعین‌حال شاخصه‌هائي از فضاي خصوصي و تعمق را بازنمايي كند.