هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   209   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

شهرهای بی ماشین آینده

شهري را تصور كنيد كه ديگر در آن، شهروندان به خودروهاي شهري متكي نباشند و مسيرهاي پياده‌روي، دوچرخه‌ها  و البته سيستم حمل‌ونقل عمومي مسافران را به جاهاي دور و نزديك شهرهاي بزرگ و كوچك منتقل كند. اين تصور شايد در ابتدا غيرعملي به نظر برسد اما اين دقيقاً همان مسيري است كه شهر ليون فرانسه و به‌موازات آن شهرهاي هلسينكي فنلاند، بيرمنگهام انگليس و بسياري از شهرهاي ديگر اروپايي مشغول ایجاد آن هستند.
«گيلس وسكو» يكي از مسئولان شهري ليون آن را «پويايي جديد» مي‌نامد و پيش‌بيني مي‌كند كه اين انقلاب جديد نه‌تنها حمل‌ونقل شهري بلكه خود شهرها را دگرگون خواهد كرد. یعنی آلودگي ، سر و صدا و نیز استرس كمتر خواهد بود.
شهري براي مردم ، نه ماشين‌ها
اما اين روندي نيست كه شهرداري تهران ‌مي‌پيمايد. تهران برخلاف شهرهاي اروپايي در نبرد ميان ماشين در مقابل پياده و دوچرخه اين ماشين بود كه پيروز شد و پياده‌ها و دوچرخه‌سواران به حاشيه رفتند. خبر بد براي تهران اين است كه اين روند در اروپا دقيقاً برخلاف تهران در حال تغيير شكل است و خبر بدتر براي ايران اين است كه  اصفهان و شيراز نيز همان مسير تهران را مي‌پيمايند.
در شهر ليون تعداد وسايل نقليه شهر در دهه گذشته 20 درصد كاسته شده و اميد مي‌رود در يك دهه آينده 20 درصد از تعداد خودروها كم شود؛ اين در حالی است كه جمعيت اين شهر بزرگ فرانسوي در همين مدت 10 درصد افزایش داشته است.  در این شهر ديگر نشاني از صف طولاني خودروهاي پارك شده در دو طرف خيابان‌هاي مركزي شهر نيست و پاركينگ‌هاي بسياري از ليوني‌ها نيز از خودرو خالی‌شده است.
اما هدف از اين برنامه جديد طراحي چيست؟ توازن در فضاي عمومي و باز شدن شهرها به سود مردم؛ هدفي كه شهرداري بيرمنگهام نيز دنبال مي‌كند. دومين شهر پرجمعيت انگلستان بر اساس برنامه 20 ساله‌ خود كه «اتصال بيرمنگهام» (Birmingham Connected) نامیده مي‌شود، قصد دارد تعداد ماشين‌ها را به شكل فزاينده‌اي كاهش دهد؛ براي شهري كه با شركت‌هاي خودروسازي شناخته مي‌شود اين گام بزرگي است كه  «سر آلبرت بور» رئيس شوراي شهر بيرمنگهام از برنامه حمل‌ونقل سه‌بعدی اين شهر صحبت كند.
طراحان شهري بيرمنگهام در اين زمينه مي‌پذيرند كه نسبت به شهر پيشگام لندن تعلل كرده‌اند. شهروندان لندن نیز وسایل حمل‌ونقل زیادی در دسترس دارند و سرمايه‌گذاري براي حمل‌ونقل عمومي در حال افزايش است و همين باعث شده كه خيابان‌هاي باريك لندن آنچنانكه در آمريكا (و البته ايران) رايج است در اختيار خودروها قرار نگيرد و در دهه گذشته نيز 30 درصد از ترافيك اين شهر كاسته شود. 
هزينه سبز زندگي كردن
«ريچارد منينن» يكي از مهندسان شهرسازي كه در توسعه شهري هلسينكي فعال است ،می‌گوید:« تا سال 2050 شهر هلسينكي با 50 درصد افزايش جمعيت مواجه خواهد شد و البته وابستگي به اتومبيل هم كاهش خواهد يافت. هم‌اکنون بسياري از آپارتمان‌هاي نوساز در اين شهر جايي براي پارك خودرو ندارند. در آینده شريان‌هاي شهر جاي خود را به بلوارها خواهند داد و مسيرهايي براي دوچرخه در هر بلوار تعبيه خواهد شد. انباشتگي و تراكم بيشتر ساختمان‌ها در اين شهر براي اين است كه ارتباطات ساده‌تر صورت گيرد و در شهري كه خودروها جاي كمي اشغال كرده‌اند اين تراكم مشکل‌ساز نيست. مردم مي‌توانند پياده‌روي كنند تا خود را به ايستگاه‌هاي حمل‌ونقل شهري برسانند و ارتباطات كاري هم ساده‌‌تر خواهد شد. سخنان «منينن» طرح وسكو در ليون را بازتاب مي‌دهد. 96 درصد شهروندان هلسينكي ترجيح مي‌دهند از دوچرخه استفاده كنند بااین‌حال طراحان به نقشي كه اتومبيل‌ها مي‌توانند داشته باشند واقف‌اند. به همين دليل است كه برنامه آنها نه در بيرون راندن خودروها كه بر هدايت و برنامه‌ريزي نوع مصرف و زمان استفاده از آنهاست. اتصال همه نقاط شهر به مسيرهاي پياده‌رو و دوچرخه و تعبيه ايستگاه‌هاي مترو، اتوبوس، ترن، مونوريل در فاصله يك پياده‌روي 10 تا 5 دقيقه‌‌اي و همچنين اتصال همه مناطق شهر به اين طريق مسلماً مستلزم هزينه‌هايي است اما اين راهي است كه اروپا در حال پيمودن است و بدون شك آمريكا و ديگر مناطق جهان صنعتي هم به اين راه خواهند رفت.