تسهيلات نوسازي هدفمند شود

شمار نشریه : 209

گروه ساخت وساز‌: نوسازي بافت فرسوده موضوعي چندوجهي است که بايد تمام وجوه آن همزمان پيش برود‌. صرف نوسازي ساختمان‌ها بخش کوچکي از ماجراست و به تنهايي مشکل ساکنان را حل نمي‌کند زيرا اگر قرار باشد ساختمان‌هاي چندطبقه جاي ساختمان‌هاي ريزدانه فرسوده را بگيرند‌، بايد خدماتي متناسب با اين ساختمان‌ها تأمين شود‌. خدماتي مانند تأمين زيرساخت‌ها و سرانه‌ها از اين دسته‌اند‌. پيام ساختمان در رابطه با موضوع نوسازي و بهسازي بافت‌هاي فرسوده شهري به سراغ عليرضا جعفري‌، رئيس سابق سازمان نوسازي شهرداري تهران که هم اکنون عضو هيئت مديره سازمان نظام مهندسي ساختمان است‌، رفته و گفتگويي با وي ترتيب داده که ماحصل آن در زير آمده‌است‌.
پيام ساختمان‌: کيفيت ساخت وساز‌ها در بافت فرسوده را چگونه مي‌بينيد‌؟
قطعا در اين زمينه بايد حساسيت ويژه‌اي داشته باشيم چراکه شأن و منزلت مهندسان ما با ارتقاي کيفيت ساخت وساز گره خورده‌است‌. اين موضوع در بافت فرسوده اهميت دوچندان دارد‌. وقتي قرار است امر نوسازي شکل بگيرد بايد مقدمات زيادي فراهم شود تا مالک‌، شريک يا سرمايه‌گذار با توجه به رکود موجود وارد بافت فرسوده شود‌. طبيعتا وقتي با اين وضعيت چرخ نوسازي به حرکت درمي آيد‌، بايد توجه بيشتري داشت‌. امروز نوسازي ما به روش فرسوده‌سازي است‌، يعني کيفيت و روش اجراي ما فرسوده‌سازي مجدد را به وجود مي‌آورد‌. بنابراين ظرف 5 سال بايد مجددا دنبال نوسازي باشيم‌. وضعيت اقتصادي نيز مزيد بر علت شده تا براي امر نوسازي توجهي به استفاده از مصالح استاندارد وجود نداشته باشد ضمن اينکه سازندگان و مالکان مي‌خواهند با کمترين هزينه کار کنند‌.
پيام ساختمان‌: آيا سازمان نظام مهندسي تصميماتي را براي ارتقاي کيفيت نوسازي بافت‌هاي فرسوده اتخاذ کرده‌است‌؟
يکي از موضوعاتي که همواره در سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران مورد بررسي قرار مي‌گيرد‌، توجه به کيفيت نوسازي بافت‌هاي فرسوده و ناکارآمد شهري است و اجماع اين است که براي دستيابي به اين مهم بايد هم در زمينه اخلاق مهندسي اقداماتي صورت بگيرد و هم مکانيزم‌هايي براي استفاده از فناوري‌هاي نوين و مصالح استاندارد تعريف شود‌. به طورکلي براي حل اين مشکل در ساخت وساز‌هاي شهري‌، موضوع استفاده از مجريان ذيصلاح و استفاده از نظارت چهار ناظر مطرح شده که متأسفانه تاکنون بنا به دلايلي که بيشتر به مسائل مديريتي برمي گردد‌، براي تمام متراژ‌ها اجرايي نشده‌است و به دليل اينکه بافت‌هاي فرسوده ريزدانه هستند‌، در فرايند دسته بندي ساختمان‌ها براي اجباري شدن مجري ذيصلاح و نهايتا اجراي ماده 33 قانون نظام مهندسي و کنترل ساختمان در مراحل آخر قرار مي‌گيرند‌. اميدوارم دستگاه‌هاي ذي ربط متولي با توجه به وضعيت بغرنج بافت‌ها‌، به اين مهم توجه داشته باشند‌.
پيام ساختمان‌: برخي عنوان مي‌کنند استفاده از مجريان ذيصلاح باعث افزايش هزينه مي‌شود‌.
ساختمان‌سازي يک مسئله تخصصي است و مالکان به زعم اينکه در هزينه‌ها صرفه جويي مي‌کنند‌، از جريان سنتي استفاده مي‌کنند؛ غافل از اينکه در دوره بهره برداري هزينه‌هاي مضاعفي مي‌پردازند‌. درحالي که استفاده از مجريان صاحب صلاحيت از هزينه‌هاي آتي جلوگيري مي‌کند‌.
پيام ساختمان‌: علاوه بر نوسازي بحث هويت معماري در اين بافت‌ها چقدر حائز اهميت است‌؟
امروز بايد توجه کنيم که اين بافت‌ها فرصتي بالقوه براي احياي معماري ايراني‌- اسلامي ماست و از اين منظر دستورالعمل‌هايي که سازندگان‌، مالکان و سرمايه‌گذاران را به اين سمت سوق بدهد‌، بسيار حائز اهميت است‌. به عنوان مثال مي‌توان تسهيلاتي را در اين رابطه براي ترغيب مردم قائل شد‌.
پيام ساختمان‌: عملکرد تسهيلات نوسازي را در احياي بافت‌هاي نوسازي چگونه مي‌بينيد‌؟
متأسفانه به دليل اينکه وام‌هاي نوسازي توانمندي اقتصادي محدودي ايجاد مي‌کند‌، سازندگان و مالکان به دنبال مصالح غيراستاندارد ارزان مي‌روند و همين موضوع باعث پايين آمدن کيفيت ساخت وساز‌ها مي‌شود‌. درصورتي که اگر اين تسهيلات باعث استفاده از مصالح استاندارد شود‌، مي‌توان گفت در مسير درستي هدايت شده‌است‌، بدين معنا که به جاي پول نقد به متقاضي حواله‌اي داده شود که از کارخانه‌هاي توليدکننده مصالح استاندارد مصالح خودش را با کيفيت بهتر و قيمت ارزان‌تر تهيه کند‌، تا از اين طريق هم توليدکنندگان حقيقي اميدوار به آينده شوند و هم ساختمان‌ها با کيفيت‌تر ساخته شوند و از طرفي به خاطر خريد انبوه از کارخانه‌، قيمت‌ها براي ساخت وساز ارزان‌تر تمام شود‌.
پيام ساختمان‌: صحبت ديگري داريد‌؟
در حوزه مدل‌هاي نوسازي ابعاد مختلفي وجود دارد که 7 بعد دارد؛شهرسازي‌، عمراني‌، معماري‌، فرهنگي‌، اجتماعي‌، ابعاد حقوقي و مالکيت و بعد اقتصادي‌. بنابراين وقتي قرار است مدلي اجرا شود بايد تمام اين ابعاد هماهنگ موردتوجه قرار گيرند‌. برخي از مناطق فرسوده علاوه بر نوسازي نيازمند يک انقلاب اجتماعي و فرهنگي هستند چرا که معضلات زيادي در اين بافت‌ها وجود دارد‌.