نشریه شماره   208   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

راه و راه‌سازی در میان ایرانیان

گروه گزارش: راه و راهسازي در ميان ايرانيان چه در دوران باستان و چه دورههاي پسازآن همواره يك ضرورت اجتنابناپذير تلقي شده است. بر همين اساس بايد علل گرايش ايرانيان را به راهسازي و بهتبع آن توسعه و افزايش مهارت آنها در اين بخش تا اندازه زيادي ناشي از شرايط و ويژگيهاي حاكم بر سرزمين ايران دانست. ايران كشوري نيمهخشک و بارندگي در آن بسيار اندك است لذا آباديها و شهرها در فــلات ايران از يكديگر دورند. ايرانيان براي پيوند اين آباديهاي دور از هم تلاشهاي سازمانيافته بسياري را در حوزه راهسازي انجام دادند و بر همين اساس بود كه در دوره هخامنشي به دليل اهـــميت راهسازي سازماني مستقل در اين زمينه مسئوليت داشته و فعاليت ميکرده است.

در دوره اسلامي نهتنها راهها در سطح كشور ايران بسيار گسترش يافت و ايرانيان در روند راهسازي به تجارب ارزندهاي دست يافتند بهگونهاي كه شمال به جنوب، شرق و غرب كشور با راههاي مختلف و شاهراههاي بزرگ به هم متصل بود، ايجاد بناهايي با ويژگيهاي گــــوناگون در شهر و روستاها و جادههاي حاشيه كوير و معابر كوهستاني با نامهاي مختلف چون ربـــاط و كاروانسرا رواج يافت. پيدايــش اينگونه بناها را بايد در نياز مبرم كاروان و كاروانيان به حمايت در طول سفر جستوجو كرد. اما در دوران اخير اولين بار در سال 1361 «معاونت حملونقل جادهاي» بهعنوان يكي از پنج معاونت «وزارت راه و ترابري» سابق، در ساختار تشكيلاتي اين وزارتخانه مطرح گرديد و در آخرين وضعيت سازماني، اين معاونت يكي از 9 معاونت وزارتخانه مذکور بود.

در سال 1367 شركت سهامي خاص پايانههاي عمومي وسايل نقليه باربري تأسيس شد که رياست مجمع عمومي آن با وزير راه و ترابري بود. در سال 73 وظايف حملونقل جادهاي از تشكيلات وزارت متبوع منفک و در شركت سهامي خاص پايانههاي عمومي وسايل نقليه باربري ادغام شد. در سال 74 سازمان حملونقل و پايانههاي كشور تأسيس شد. در آخرين تغيير تشكيلاتي، در سال 82 كليه وظايف، نيروي انساني، تجهيزات، تعهدات و اعتبارات معاونت راهداري وزارت راه و ترابري به سازمان حملونقل و پايانههاي كشور منتقل و معاونت مذكور از تشكيلات وزارت راه و ترابري حذف شد و همچنين وظايف و اداره امور دبيرخانه شوراي عالي ترابري كشور از سازمان منفک و به وزارت راه و ترابري منتقل گرديد و نام سازمان به سازمان راهداري و حملونقل جادهاي تغيير يافت. رئيس سازمان مذکور در حال حاضر ازنظر چارت تشکيلاتي وزارت راه و شهرسازي، معاون وزير است. گفتني است علاوه بر اين، حوزه تخصصي حدود نيمي از 21 معاون وزير، راه و حملونقل است.