نشریه شماره   208   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

راهنماي خريد سيستم‌هاي سرمايشي مركزي

گروه تأسيسات: بهار فصلي است كه در بيشتر مناطق كشور سيستمهاي گرمايشي خاموش ميشود و مردم به فكر آمادهسازي سيستمهاي سرمايشي ميافتند. در اين ميان كولرهاي آبي و اسپيليت طرفداران بيشتري دارند. گرچه مورد دوم ازنظر مصرف انرژي موردانتقاد كارشناسان قرارگرفته و حتي گفته ميشود براي آب وهواي ايران مناسب نيست، با اين حال در سالهاي اخير بسياري از مردم به سمت تهيه اين سيستمها روي آوردهاند. در اين ميان سيستمهاي سرمايش مركزي هم هستند كه در ساختمانها و بناهاي بزرگ مورداستفاده قرار ميگيرد. سيستمهايي مانند برجهاي خنك كننده، چيلرها، هواسازها و فن كوئلها كه طبق نظرات كارشناسان سيستمهاي بهينهتري هستند. در اين مجال هرکدام از اين دستگاهها را به اجمال مورد بررسي قرار ميدهيم:

برج خنک کن

در حال حاضر شركتهاي زيادي در كشور برجهاي خنک کن آب را توليد ميكنند و ميتوان گفت اين محصول كاملا بومي شده است. خوشبختانه با وجود تنوع زياد محصول امكان انتخاب آن به سهولت وجود دارد. مضاف بر اينكه تكنولوژي ساخت آن تماما در كشور موجود است. براي خريد برجهاي خنک کن بايد از قبل نقشههاي لازم توسط كارشناسان تأسيساتي تهيه و ارائه شود. بااين حال قيمت برجهاي خنککننده با توجه به نوع برند و ظرفيت آنها متغير است و از دو ميليون تا يك ميليارد تومان نوسان دارد. حداقل ظرفيت برجها 10 تن تبريد است كه ممكن است به 6500 تن تبريد هم برسد.

برجها با توجه به شرايط فيزيکي و شيميايي خاص خود ممكن است به مشکلاتي دچار شوند ولي معمولا زماني طولاني لازم است تا اين مشکلات برج را از کار بيندازد. اين تجهيزات معمولا تا 20 سال عمر ميكنند. البته در اين مدت به سرويس و نگهداري نياز دارند كه توسط شركتهاي خدمات دهنده يا مسئول تأسيسات ساختمان انجام ميشود.

هواساز

هواساز معمولا جعبه فلزي بزرگي است شامل، دمنده، کويلهاي گرم و سرد، محفظه فيلتر، صداگير و دمپر. اين دستگاه با انجام عملياتي همچون تغيير دما، افزايش يا کاهش رطوبت، تصفيه و تنظيم سرعت، مشخصات هوا را تغيير داده و آن را مطبوع مي سازد.

تقريبا همه بخشهاي هواساز را شركتهاي ايراني توليد مي كنند. تنها شايد بنا به درخواست مشتري قسمتهايي مانند فن را جايگزين كنند. البته توليد هواساز فناوري پيچيدهاي نيست اما ازآنجاکه هزينه توليد در ايران بالا است معمولا شركتهايي كه مي خواهند هواساز توليد كنند، از اين کار منصرف شده و به مونتاژ محصولات خارجي روي آورده اند.

قيمت هرکدام از انواع خانگي اين دستگاه بين 800 هزار تا 3 ميليون تومان متغير است. البته براي استفاده از اين سيستم نصب چيلر نيز ضروري است. ضمن اينكه نبود نمايندگيهاي رسمي و گارانتي نيز خدمات پس از فروش آن را با مشکل مواجه كردهاست. اين سيستم بيشتر براي ساختمانهاي بزرگ مانند بيمارستانها، مراكز تجاري و اداري طراحي مي شود و چون مركزي است مصرف برق و انرژي زيادي نيز دارد و با محصولاتي مانند فن كوئل كه يك واحــــد را تهويه مي كنند نمي توان آن را مقايسه كرد.

دستگاه چيلر

چيلرها معمولا در دو نوع جذبي و تراکمي ساخته مي شوند. چيلر دستگاهي است که حرارت را از مايع (معمولا آب) بر اساس سيکل تبريد تراکم بخار و يا جذبي ميزدايد. اين مايع ميتواند براي خنک کاري هوا و يا دستگاهها استفاده شود که معمولا به صورت سيکل و درون يک مبدل حرارتي جريان دارد. به دليل مصرف برق زياد توسط چيلرهاي تراکمي (کمپرسوري) امروزه چيلرهاي جذبي از استقبال خوبي در ميان مهندسين مشاور و صاحبان ساختمانهاي مسکوني و اداري برخوردار شدهاند. اين نوع چيلرها به جاي انرژي برق از انرژي حرارتي براي توليد سرما استفاده ميکنند و داراي قطعات متحرک کمتري نسبت به انواع کمپرسوري هستند. در انتخاب اين دستگاه ميبايد تناسب ظرفيتي در برابر بار سرمايي و محاسبه دماي خروجي از چيلر موردنظر قرار گيرد.

هزينه چيلر را بايد به دو قسمت جاري و اوليه تقسيم كرد: هزينههاي اوليه يك دستگاه چيلر جذبي100 تن تبريد به طور متوسط 105 ميليون تومان برآورد ميشود كه با محاسبه فضاي لازم در ساختمان براي آن و همچنين قيمت تجهيزات غيرمشترك به 133 ميليون تومان ميرسد. اين هزينه براي چيلر تراكمي 101 تن تبريد كه هزينه دستگاه 83 ميليون تومان است در نهايت به 102 ميليون تومان ميرسد. هزينههاي متوسط جاري چيلر جذبي 100 تن تبريد با محاسبه قيمت گاز و برق 398 هزار تومان و متوسط هزينه جاري برق چيلر تراكمي 101 تني 516 هزار تومان در ماهاست. هزينه آب چيلر چذبي به طور متوسط 119 هزار تومان و براي چيلر تراكمي 23 هزار تومان براي هر ساختمان محاسبه ميشود. اين هزينهها براي چيلرهاي جذبي 400 و 210 تن تبريد و تراكمي افزايش مييابد.

فن کوئل

قيمت هر دستگاه فن کوئل در ظرفيتهاي 300، 400 و 600 سي. اف. ام بين 900 هزار تومان تا 1 ميليون و 150 هزار تومان متغير است. هر فن كويل بسته به نوع آن داراي يك يا چند عدد فن است. کار فن، گرفتن هواي محل و عبور آن از روي کويل و به جريان انداختن هوا در محل است. كويل نيز قطعه اي است كه در زمستان آب گرم و در تابستان آب سرد در آن به جريان مي افتد و وظيفه انتقال گرما بين آب وهوا را بر عهده دارد. به منظور بيشتر شدن سطح تبادل حرارت بين آب وهوا، پرههايي بر روي آن نصب مي كنند. اين دستگاه يك سيستم گرمايشي- سرمايشي است و به کويل هر فن دو لوله متصل مي شود که عبارتند از لوله ورود آب گرم به بويلر در زمستان يا آب سرد به چيلر در تابستان و لوله مخصوص برگشت به موتورخانه مرکزي.

فن كويلها تنهــــــا تبادل حرارت را انجام مي دهند. خود فن كويلها مصرف انرژي بسيار پاييني دارند و تنها مصرف آن برق فن اســت كه به يك آمپر مي رسد. مصرف واقعي كه بايد سنجيده شود مربوط به منبع گرم يا سردکننده آب است كه از دستگاه چيلر و يا ديگ بخار تأمين مي شود. در سنجش ميزان مصرف نهايي بايد به منبع اصلي گرمايش يا سرمايش نگاه كرد. در چيلر جذبي مصرف گاز ، و در چيلرهاي تراكمي به دليل وجود كمپرسور ،  مصرف برق بيشتر است.