نشریه شماره   208   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آينده روشن لامپ‌هاي LED

گروه تأسيسات: يكي از صنايعي كه با رشد شتابان در حال تغيير دادن چهره شهرها و منازل ماست لامپهاي فوق کم مصرف و در رأس آنها LED است كه عرصه را از ديگران ربودهاست. تكنولوژيLEDD از نيمه رساناها استفاده ميكند تا الكتريسيته را در واحدهاي بسيار كوچك (كمتر از يا ميلي مترمكعب) به نور تبديل كند. اين نور در جهت مستقيم تابيده ميشود، در نتيجه نياز به بازتابش و انتشار نور را از بين برده و همين كار باعث مصرف كمتر اين لامپها نسبت به ديگر لامپهاي کم مصرف شدهاست. ميزان راندمان لامپها بر اساس ميزان نور ساطع شده بر مقدار قدرت اين لامپها در واحد وات به دست ميآيد.

تاريخچه لامپ LED

در سال 1962 نيك هولانياك جونيور (Nick Holonyak‌. Jr‌) نخستين طيف قابل مشاهده LED را از ديود قرمز كشف كرد؛ طيفهاي زرد و سبز ديود بعدها به دست آمدند. در دهه 70 ميلادي از آن به عنوان لامپ نشانه در صنايع الكترونيك استفاده شد. كشف ديود آبي در دهه 90 به سرعت راه را براي ساخت LED‌هاي سفيد هموار كرد به اين ترتيب كه پژوهشگران به راحتي ديود آبي را با يک لايه فسفر پوشاندند كه نتيجه آن نور سفيد بود. بعدازآن پژوهشگران با استفاده از نور قرمز، آبي و سبز ديودها LED‌هاي سفيد درست كردند. اين فناوري موجب شد كه اين لامپها در چراغهاي راهنمايي، چراغ قوه و تلويزيونها به کاربرده شود.

براي اينكه لامپهاي LED به جايگزيني مناسب براي روشنايي تبديل شوند، پژوهشگران ميبايست راندمان آن را بهبود ببخشند كه در ابتدا مزيت چنداني نسبت به لامپهاي رشتهاي نداشت در آن زمان تنها چند مدل لامپ LED وجود داشت كه توانايي رقابت با لامپهاي رشتهاي قديمي را داشتند و اكثريت آنها نيز قدرتي بيشتر از 25 تا 40 وات نداشتند. در سال 2009 يک شركت امريكايي نوعي لامپ 60 وات LED را به بازار عرضه كرد؛ اينكه چرا در ابتدا لامپي با اين قدرت عرضه شد بازمي گردد به اينكه بر اساس آمارهاي آن زمان تقريبا 971 ميليون لامپ 60 وات در ايالات متحده وجود داشت و براي به دست آوردن بازار شركت ميبايست بر روي اين لامپها سرمايهگذاري كند.

پس از ارزيابيهاي دقيق شامل تست اين لامپها توسط آزمايشگاههاي مستقل و ارزيابيهاي ميداني شركت فيليپس لايتينگ در سال 2011 به نخستين جايزه L دست يافت. اين دستاورد بهانهاي شد براي اينكه ديگر شركتها نيز براي دست يافتن به جايزه L و در دست گرفتن بازار به تحقيقات دست بزنند كه دستاوردهايي داشته و راندان لامپهاي LED حتي بالاتر رفتهاست.

شركتهاي روشنايي اكنون به دنبال بالا بردن راندمان اين لامپها در عين بالا بردن كيفيت نور آنها هستند، از سال 2008 تا كنون مصرف لامپهاي LED تا بيش از 85درصد كمتر شده و قيمت آن نيز به شكل محسوسي کاهش يافتهاست. برخي از انواع لامپهاي LED 6 تا 7 برابر نسبت به نمونههاي رشتهاي، كمتر مصرف ميكند و با استفاده از آنها مصرف انرژي 80درصد كاهش پيدا کرده و درعين حال 25 برابر بيشتر عمر ميكنند.

تغيير چهره شهرها

در نظر گرفتن تمام اين مزيتها باعث شده كه در بسياري از كشورها مصرف لامپهاي کم مصرف LED فراگير شده و در 2 تا 3 سال گذشته چهره مناطق مسكوني را متحول كند. گفته ميشود كه اين لامپها در سالهاي آينده چهره شهرها را تغيير خواهد داد. اين در حالي است كه پيش ازاين هم كشورهاي توسعه يافته آمريكايي و اروپايي از لامپهاي کم مصرف استفاده ميكردند. برخي از كارشناسان وضعيت امروز را با دوران اديسون مقايسه ميكنند كه لامپهاي رشتهاي توانست چهره شهرها را متحول كند. شايد لامپهاي LED به عنوان جايگزيني براي لامپهاي پرمصرف پيشين همين وضعيت را داشته باشد.